การใช้เครื่องหมายพัันธุกรรมในการตรวจสอบความสัมพันธ์ทางพันธุกรรม และจัดจำแนกปลาปักเป้าน้ำจืด ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

บทคัดย่อ

การศึกษาพันธุศาสตร์เซลล์ของปลาวงศ์ปลาปักเป้าของประเทศไทย 5 ชนิด ได้แก่ ปลาปักเป้าดำ (Tetraodon cochinchinensis) ปลาปักเป้าควาย (T. suvattii) ปลาปักเป้าท้องตาข่าย (T. palembangensis) ปลาปักเป้าเขียว (T. fluviatilis) และปลาปักเป้าเขียวจุด (Dichotomyctere nigroviridis) เตรียมโครโมโซมจากเนื้อเยื่อไต ย้อมสีโครโมโซมแบบธรรมดาและแถบสีแบบนอร์ ผลการศึกษาพบว่ามีจำนวนโครโมโซมดิพลอยด์ เท่ากับ 40, 40, 36, 40 และ 42 แท่ง ตามลำดับ จำนวนโครโมโซมพื้นฐาน หรือจำนวนแขนของโครโมโซมเท่ากับ 74, 78, 72, 76 และ 80 ตามลำดับ ทั้งในเพศผู้และเพศเมีย ไม่สามารถจำแนกโครโมโซมเพศได้ โครโมโซมเครื่องหมาย คือ โครโมโซมที่มีตำแหน่งนอร์ พบจำนวน 1 คู่ ตำแหน่งนอร์จะอยู่บริเวณตอนปลายของโครโมโซมใกล้เทโลเมียร์หรือเซนโทรเมียร์ โดยในปลาปักเป้าดำ ปลาปักเป้าควาย ปลาปักเป้าท้องตาข่าย และปลาปักเป้าเขียว พบนอร์ที่ตำแหน่งใกล้เซนโทรเมียร์ของโครโมโซม ส่วนปลาปักเป้าเขียวจุดพบนอร์ที่แขนข้างสั้นใกล้ตำแหน่งเทโลเมียร์ของโครโมโซม สูตร แคริโอไทป์ของปลาทั้ง 5 ชนิด ประกอบด้วยโครโมโซมชนิดเมทาเซนทริก-ซับเมทาเซนทริก- อะโครเซน ทริก และเทโลเซนทริก เท่ากับ 12-10-12-6, 16-22-0-2, 20-16-0-0, 16-12-8-4 และ 18-8-12-4 แท่ง ตามลำดับ เมื่อทำการสร้างลายพิมพ์ดีเอ็นเอโดยใช้เทคนิค RAPD-PCR ด้วยไพรเมอร์จำนวน 10 ชนิด พบว่ามีจำนวน 3 ไพรเมอร์ สามารถเพิ่มปริมาณชิ้นส่วนดีเอ็นเอได้ จำนวน 27 แถบ เมื่อนำไปสร้างเดนโดรแกรมที่แสดงความสัมพันธ์จากความแตกต่างของแถบดีเอ็นเอที่เพิ่มปริมาณด้วยเทคนิค RAPD-PCR ของปลาปักเป้าทั้ง 3 ชนิด พบว่าความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการที่ได้จากวิธีการ UPGMA สามารถจัดกลุ่มให้ปลาปักเป้าดำ และปลาปักเป้าควาย มีความใกล้ชิดทางพันธุกรรมมากกว่าปลาปักเป้าเขียว และการใช้ลายพิมพ์ดีเอ็นเอของปลาปักเป้าสามารถใช้แยกกลุ่มประชากรของปลาที่มาจาก 3 แหล่งน้ำได้อย่างชัดเจน

คำสำคัญ