การใช้เครื่องหมายทางพันธุกรรมในการตรวจสอบและการระบุชนิดของวงศ์ปลาสวาย (Pangasiidae) ในประเทศไทย

บทคัดย่อ

การศึกษาพันธุศาสตร์เซลล์ของปลาวงศ์ปลาสวายของประเทศไทย 8 ชนิด ได้แก่ ปลาเทโพ (Pangasius larnaudii Bocourt, 1866) ปลาเทพา (Pangasius sanitwongsei Smith, 1945) ปลาโมง (Pangasius conchophilus Roberts & Vidthayanon, 1991) ปลาสังกะวาดท้องคม (Pangasius pleurotaenia Sauvage, 1878) ปลาสังกะวาดเหลือง (Pangasius macronema Bleeker, 1851) ปลาสวาย (Pangasianodon hypophthalmus Sauvage, 1878) ปลาสวายหนู (Helicophagus waandersii Bleeker, 1858) และปลาบึก (Pangasianodon gigas Chevey, 1931) เตรียมโครโมโซมจากเนื้อเยื่อไต ย้อมสีโครโมโซมแบบธรรมดา ผลการศึกษาพบว่าจำนวนโครโมโซมดิพลอยด์เท่ากับ 60 แท่งในทุกชนิด จำนวนโครโมโซมพื้นฐาน เท่ากับ 112, 98, 104, 90, 112, 108, 82 และ 116 ทั้งในปลาเพศผู้และเพศเมีย ตามลำดับ ไม่สามารถจำแนกโครโมโซมเพศได้ แคริโอไทป์ประกอบด้วยโครโมโซมชนิดเมทาเซนทริก-ซับเมทาเซนทริก-อะโครเซนทริก และเทโลเซนทริก ในเท่ากับ 24-14-14-8, 22-6-10-22, 22-16-10-12, 14-6-2-38, 24-18-14-4, 26-10-8-16, 20-4-6-30 และ 28-12-12-8, แท่ง ตามลำดับ เมื่อนำไปเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอส่วนของยีน COI พบว่าสามารถเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอได้ในตัวอย่างปลาทุกตัวอย่าง โดยมีขนาดประมาณ 496 ถึง 713 คู่เบส และเมื่อศึกษาความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการที่ได้จากวิธีการ Neighbor joining, Maximum likelyhood และ UPGMA พบว่าลำดับนิวคลีโอไทป์ของยีน COI สามารถแบ่งปลาในวงศ์ปลาสวายทั้ง 7 ชนิด ออกเป็น 2 ย่อยๆ ตามระบบอนุกรมวิธานปลา คือ 2 สกุล คือ สกุล Pangasius และ สกุล Pangasianodon ซึ่งการใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอแบบบาร์โคดสามารถช่วยยืนยันการจัดจำแนกชนิดของปลาด้วยลักษณะทางสัณฐานวิทยาให้เป็นไปอย่างถูกต้อง รวดเร็วมากยิ่งขึ้น

คำสำคัญ