การศึกษาวิเคราะห์ดนตรีพิธีแซนการ์ในฐานะที่เป็นมรดกร่วมระหว่างประเทศไทยกับประเทศกัมพูชา
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาวิเคราะห์ดนตรีพิธีแซนการ์ในฐานะที่เป็นมรดกร่วมระหว่างประเทศไทย กับ ประเทศกัมพูชา มีจุดมุ่งหมาย คือ 1) ศึกษาลักษณะทางดนตรี วิเคราะห์บทเพลงในพิธีแซนการ์ ประเทศไทย 2) ศึกษาลักษณะทางดนตรี วิเคราะห์บทเพลงที่ใช้ในพิธีแซนการ์ประเทศกัมพูชา และ 3) ศึกษาความสัมพันธ์ดนตรีในพิธีแซนการ์ ระหว่างประเทศไทยและประเทศกัมพูชา เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ใช้ระเบียบวิธีวิจัยทางด้าน มานุษยดุริยางควิทยา(Ethnomusicology) จากข้อมูลภาคสนามเป็นหลัก จากการสังเกต การสัมภาษณ์ และนำข้อมูลมาศึกษาวิเคราะห์ มีขอบเขตด้านพื้นที่ จังหวัดสุรินทร์ ประเทศไทย และจังหวัดเสียมเรียบ ประเทศกัมพูชา ขอเขตด้านเนื้อหาเป็นการศึกษาดนตรีที่ประกอบพิธีการ์แบบดั้งเดิม ซึ่งผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ ผลการศึกษา ตอนที่ 1 ผลการศึกษาลักษณะทางดนตรี วิเคราะห์บทเพลงในพิธีแซนการ์ ประเทศไทย พบว่าวงดนตรีที่ใช้เป็นวงกันตรึม มีเครื่องดนตรีประกอบ ปี่อ้อ 1 เลา, ตรัวกลาง 1 คัน, โทน 2 ใบ, ฉิ่ง 1 คู่, ฉาบ 1 คู่, และนักร้อง การปรับเสียงเครื่องดนตรีไม่มีระดับเสียงที่แน่นอนแต่ใช้ ปี่อ้อเป็นหลักในการเทียบเสียง บทเพลงที่สำคัญประกอบพิธีแซนการ์ จำนวน 8 บทเพลง แต่ละบทมีทำนองหลักเพียงทำนองเดียว ใช้บันไดเสียง 5 เสียง (Pentatonic Scale) ที่ใกล้เคียงกับ เร ไมเนอร์ (D minor) ระดับเสียงที่ต่ำสุดคือเสียง เร และเสียงสูงสุดคือเสียง เร สูง มีการเคลื่อนที่ทำนองขึ้นลงตามบันไดเสียง ประดับและตกแต่งทำนองด้วยการเอื้อนเสียงของเครื่องดนตรีดำเนินทำนองและการขับร้อง มีการซ้ำทำนองและแปรทำนอง ใช้จังหวะฉิ่งสองชั้นและชั้นเดียว อัตราจังหวะ 2/4 ความเร็วตั้งแต่ 40-80 จังหวะต่อนาที มีการใช้จังหวะอิสระแบบการเกริ่น (Nun tempo) 2 บทเพลง บทร้องใช้ภาษาเขมร ตอนที่ 2 ผลการศึกษาลักษณะทางดนตรี วิเคราะห์บทเพลงที่ใช้ในพิธีแซนการ์ประเทศกัมพูชา พบว่าวงดนตรีที่ใช้เป็นวงการ์ มีเครื่องดนตรีประกอบ ปี่อ้อ 1 เลา, ตรัวขแมร์ 1 คัน , กระจับปี่ 1 คัน, พิณน้ำเต้า 1 คัน, ตรัวอู้ 1 คัน, โทน 2 ใบ, ฉิ่ง 1 คู่, และนักร้อง การปรับเสียงเครื่องดนตรีไม่มีระดับเสียงที่แน่นอนแต่ใช้ปี่อ้อเป็นหลักในการเทียบเสียง บทเพลงที่สำคัญประกอบพิธีการ์ จำนวน 12 บทเพลง แต่ละบทมีทำนองหลักเพียงทำนองเดียว ใช้บันไดเสียง 5 เสียง (Pentatonic Scale) ที่ใกล้เคียงกับ ฟา ไมเนอร์ (F minor) ระดับเสียงที่ต่ำสุด คือ เสียง ฟา และเสียงสูงสุดคือเสียง ฟา สูง มีการเคลื่อนที่ทำนองขึ้นลงตามบันไดเสียง ประดับและตกแต่งทำนองด้วยการเอื้อนเสียงของเครื่องดนตรีดำเนินทำนองและการขับร้อง มีการซ้ำทำนองและแปรทำนอง ใช้จังหวะฉิ่งสามชั้นและชั้นเดียว อัตราจังหวะ 2/4 ความเร็วตั้งแต่ 60-100 จังหวะต่อนาที บทร้องใช้ภาษาเขมร และ ตอนที่ 3 ผลการศึกษาความสัมพันธ์ดนตรีในพิธีแซนการ์ ระหว่างประเทศไทยและประเทศกัมพูชา พบว่าเครื่องดนตรีที่ใช้มีลักษณะใกล้เคียงกัน 3 ประการ คือ 1) เครื่องดนตรี เช่น ปี่อ้อ ตรัวกลางกับตรัวอู้ โทนกันตรึมของไทยกับสกวลของกัมพูชา 2) ลักษณะทำนอง การตกแต่งและประดับทำนองด้วยวิธีการเอื้อนเสียงของเครื่องดนตรี ใช้บันไดเสียง 5 เสียง (Pentatonic Scale) 3) วิธีการบรรเลง ระดับเสียงไม่แน่นอน การใช้ภาษาในบทขับร้องเป็นภาษาเขมร ความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมทางดนตรีที่ลึกซึ้งระหว่างชุมชน ของกลุ่มสังคมระหว่างประเทศ ที่ถูกแบ่งแยกด้วยการปกครองแบบภาครัฐ ไม่สามารถตัดขาดความเชื่อมโยงและความรู้ที่เป็นเสมือนญาติพี่น้องระหว่างกันได้ การใช้วัฒนธรรมที่มีร่วมกันแต่อดีตมาเป็นจุดเพิ่มความเข้มแข็งทางความสัมพันธ์ทางการปกครองนับว่าเป็นสิ่งที่ดี รัฐบาลควรให้การสนับสนุนความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมกลุ่มชนที่อยู่ในเขตติดต่อระหว่างประเทศโดยไม่แบ่งแยกว่าเป็นของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง และควรถือว่าเรามีมรดกทางวัฒนธรรมอันมีรากเหง้าเดียวกัน