พิธีไหว้ครูดนตรีล้านนา ความหมายและคุณค่าในสังคมเชียงใหม่ปัจจุบัน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยเรื่อง พิธีไหว้ครูดนตรีล้านนา ความหมายและคุณค่าในสังคมเชียงใหม่ปัจจุบัน เป็นงานวิจัยทางมานุษยดนตรีวิทยา (ethnomusicology) โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการ ระเบียบปฏิบัติ และภาพสะท้อนทางวัฒนธรรมของพิธีไหว้ครูดนตรีล้านนาในสังคมเชียงใหม่ร่วมสมัย ผลการวิจัยพบว่า คุณค่าของพิธีไหว้ครูดนตรีล้านนา เป็นทั้ง พิธีกรรมเพื่อเสริมสร้างความสามัคคี (rite of solidarity) และพิธีกรรมเพื่อเปลี่ยนสถานภาพ (rite of Passage) พิธีไหว้ครูดนตรีล้านนา เป็นส่วนหนึ่งของการถ่ายทอดองค์ความรู้ โดยการถ่ายทอด อำนาจ หรือองค์ความรู้ ผ่าน พิธีกรรม เพื่อเข้าถึงองค์ความรู้ เครื่องขันตั้ง มีความหมายในเชิงสิ่งของที่ใช้อุปโภคบริโภคในชีวิตประจำวันของผู้คน เช่น เสื่อ/หมอน หมาก/พลู สุรา และครูที่เป็นจิตวิญญาณ การประกอบพิธี สะท้อนให้เห็นถึงลัทธิความเชื่อทั้ง ๔ ระดับ คือ ระดับปัจเจกชน (individualistic cults) ระดับหมอผี (shamanistic cults) ระดับชุมชน (communal cults) และระดับมีพระหรือนักบวช (ecclesiastical cults) โดยขั้นตอนพิธีแสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างความเชื่อเรื่องผีพื้นบ้าน กับพุทธศาสนา และศาสนาพราหมณ์ผ่านขั้นตอนพิธีกรรม การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม ก่อให้เกิดกระแสท้องถิ่นนิยม โดยเฉพาะการก่อเกิดชุมชนจินตกรรมอัตลักษณ์ โดยผูกสำนึกกับรากเหง้าทางประวัติศาสตร์ นำไปสู่การเกิดวัฒนธรรม พื้นบ้านใหม่ การเกิดขึ้นของ พื้นบ้านใหม่ เกิดขึ้นเพื่อ สร้างความหมายใหม่ ของวัฒนธรรมดนตรีล้านนา ว่าไม่ใช่ ดนตรีพื้นบ้าน แต่หากเป็นดนตรีที่มีการพัฒนาและมีประวัติศาสตร์ความเป็นมาที่ยาวนาน พิธีไหว้ครูดนตรีล้านนา จึงเปลี่ยนแปลงจากความ เรียบง่าย แบบพื้นบ้าน เข้าสู่ พื้นบ้านใหม่ ใช้วัสดุอุปกรณ์โบราณ ตลอดจนพิธีกรรมที่ซับซ้อนมากขึ้น มีแนวความคิดมุ่งหาความจริงแท้ ความโบราณ ความเป็นแบบแผน ผ่านเครื่องประกอบพิธีและขั้นตอนในการประกอบพิธี การเกิดขึ้นของดนตรีล้านนาที่เป็น พื้นบ้านใหม่ เริ่มมาตั้งแต่ทศวรรษ ๒๕๒๐ และเด่นชัดมากขึ้นในทศวรรษ ๒๕๓๐ เป็นต้นมาคำสำคัญ: พิธีไหว้ครู, ดนตรีล้านนา