การบำบัดน้ำเสียจากการเลี้ยงปลาหมอไทยแปลงเพศและปลาดุกอุยร่วมโดยการปลูกพืชลอยน้ำเพื่อการใช้น้ำอย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้ศึกษาการเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำในบ่อเลี้ยงปลาหมอไทยและปลาดุกอุย อัตราการเจริญเติบโต อัตรารอดตายของปลาทั้งสองชนิดที่เลี้ยงรวมกัน ผลผลิต อัตราการเจริญเติบของพืชที่ใช้น้ำจากบ่อเลี้ยงปลา รวมถึงความเป็นไปได้ในการใช้น้ำเสียจากบ่อเลี้ยงปลาหมอไทยแปลงเพศ และปลาดุกอุยทั้งทางตรงและทางอ้อม และศึกษาประสิทธิภาพการเลี้ยงปลาโดยมีระบบบำบัดด้วยพืชลอยน้ำ โดยแบ่งการทดลองออกเป็น 2 ส่วน ส่วนแรก เลี้ยงปลาหมอไทยแปลงเพศและปลาดุกอุยร่วมโดยการปลูกพืชลอยน้ำ การทดลองแบ่งออกเป็น 3 ชุดการทดลอง วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ แต่ละชุดการทดลองมี 2 ซ้ำ อัตราการปล่อยปลา 38 ตัว/ตร.ม ระยะเวลา 120 วัน พบว่า การเลี้ยงปลาร่วมกับการปลูกพืชลอยน้ำมีประสิทธิภาพในการบำบัดน้ำเสียที่เกิดจากการเลี้ยงปลาในระบบที่แตกต่างกัน มีผลทำให้พารามิเตอร์คุณภาพน้ำบางชนิดในบ่อเลี้ยงปลาระหว่างกลุ่มทดลองมีความแตกต่างกันทางสถิติ (p<0.05) ได้แก่ ค่าความเป็นกรด-ด่าง อุณหภูมิ ปริมาณออกซิเจนที่ละลายน้ำ และค่าความเป็นด่าง ในขณะที่ปริมาณแร่ธาตุระหว่างกลุ่มทดลอง ได้แก่ แอมโมเนีย-ไนโตรเจน ไนเตรท-ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (p>0.05) นอกจากนี้น้ำหนักเฉลี่ย น้ำหนักเพิ่มต่อวันและอัตราการรอดตายของปลาหมอไทยและปลาดุกอุยที่เลี้ยงในระบบที่ต่างกัน พบว่าปลาหมอไทยมีอัตราการเจริญเติบโตด้านน้ำหนักเฉลี่ย 87.30–88.84 กรัม สูงกว่าชุดควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ค่าการเจริญเติบโต/ตัว/วัน อยู่ระหว่าง 0.45 – 0.74 กรัม/ตัว/วันและมีอัตราการรอดตายร้อยละ 64.84 –72.75 ในด้านของปลาดุกอุยที่เลี้ยงรวมคิดเป็นร้อยละ 10 ของปลาหมอไทย พบว่า ปลาดุกอุยมีอัตราการเจริญเติบโตเฉลี่ย 50.00-61.79 การเจริญเติบโต/ตัว/วัน อยู่ระหว่าง 0.11 - 0.38 กรัม/ตัว/วัน อัตราการรอดของปลาดุกอุย ร้อยละ 29.61-77.84 มีผลผลิตคิดเฉลี่ยต่อชุดการทดลองมีผลผลิตเฉลี่ย 528.20 – 593.93 กิโลกรัม นอกจากนี้ในทดลองทำการทดสอบความแตกต่างการเจริญเติบของผักบุ้งลอยน้ำเปรียบเทียบในกลุ่มที่เลี้ยงปลาหมอไทยแปลงเพศและปลาดุกอุยร่วมกับการบำบัดน้ำในบ่อเลี้ยงโดยใช้พืชน้ำและที่เลี้ยงปลาหมอไทยแปลงเพศและปลาดุกอุยร่วมกับการปลูกพืช+เครื่องตีน้ำ ทดส.อบโดยใช้ T-test พบว่า การปลูกผักบุ้งจีนลอยน้ำในช่วงเดือนที่ 1 ที่มีการเลี้ยงปลาหมอไทยแปลงเพศและปลาดุกอุย มีอัตราการเจริญเติบโตด้านความยาวลำต้น 8.42 – 9.32 เซนติเมตร จำนวนใบ 5.89-6.33 ใบ ความยาวของใบ 7.76 – 8.42 เซนติเมตร และความกว้างของใบ 0.37 – 0.38 เซนติเมตร ในส่วนของการเจริญเติบโตของผังบุ้งจีนในเดือนที่ 2 และ เดือนที่ 3 มีอัตราการเจริญเติบโต ด้านความยาวลำต้น 29.15– 44.80 เซนติเมตร จำนวนใบ 23.67 – 27.54 เซนติเมตร ความยาวของใบ 21.55– 27.65 เซนติเมตร และความกว้างของใบ 2.38– 4.21 เซนติเมตร ได้ผลผลิตจำนวน 4 รุ่น ในส่วนของการทดลองที่ 2 เพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการใช้น้ำเสียที่เกิดจากบ่อเลี้ยงปลาหมอไทยแปลงเพศและปลาดุกอุยทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยน้ำไปรดน้ำผักบุ้งประกอบด้วย 4 ชุดการทดลอง พบว่า การเจริญเติบโตด้านลำต้นของผักบุ้งระหว่างกลุ่มทดลองมีความแตกต่างต่างกันทางสถิติ (p<0.05) ในขณะที่จำนวนใบความยาวและความกว้างของใบ ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ ได้ผลผลิตจำนวน 4 รุ่น จากผลการวิจัยพบว่าปลาเลี้ยงปลาหมอไทยและปลาดุกร่วมกับการปลูกพืชน้ำช่วยในการบำบัดน้ำมีผลให้เกิดประสิทธิภาพในการเลี้ยงสูงสุด

คำสำคัญ