การเพิ่มประสิทธิภาพของยาและการติดตามการรักษาโรคมาลาเรียด้วยเพ็ปไทด์ที่มีคุณสมบัติในการนำพาสารเข้าสู่ไมโตคอนเดรีย

บทคัดย่อ

ไมโตคอนเดรียเป็นออร์แกเนลที่ถือได้ว่าเป็นเป้าหมายยาที่สำคัญ ไม่ว่าจะเป็นโรคมะเร็งหรือโรคติดเชื้อเช่น มาลาเรีย อย่างไรก็ตาม ไมโตคอนเดรียเป็นออร์แกเนลที่มีการส่งผ่านสารอย่างจำเพาะเจาะจง และผนังด้านในของไมโตคอนเดรียถือได้ว่าเป็นอุปสรรคที่สำคัญในการส่งผ่านสาร การพัฒนาสารหรือโมเลกุลที่สามารถแทรกตัวเข้าไปในผนังชั้นในของไมโตคอนเดรียอย่างเฉพาะเจาะจงได้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง ซึ่งมิใช่แค่เพียงสารหรือโมเลกุลเหล่านั้นจะสามารถทำลายไมโตคอนเดรียได้ แต่ยังสามารถทำหน้าที่เป็นตัวนำพาสารหรือยาเข้าสู่ไมโตคอนเดรียได้อย่างเฉพาะเจาะจง เพ็ปไทด์ mitochondria-penetrating peptide หรือ MPP มีคุณสมบัติในการเข้าสู่ไมโตคอนเดรียของเซลล์มนุษย์ได้โดยตรง และมีความจำเพาะต่อไมโตคอนเดรียเท่านั้น ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าเพ็ปไทด์ MPP สามารถแทรกตัวผ่านเซลล์เม็ดเลือดแดง และสามารถแทรกตัวผ่านเข้าไปในไมโตคอนเดรียของเชื้อมาลาเรีย Plasmodium falciparum สายพันธุ์ K1 โดยที่เพ็ปไทด์ MPP มีความปลอดภัยเนื่องจากไม่ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกเลย และไม่มีความเป็นพิษต่อเซลล์เม็ดเลือดขาวและเซลล์ปกติชนิด L929 เมื่อทำการศึกษาฤทธิ์ของเพ็ปไทด์ MPP ต่อเชื้อมาลาเรียในหลอดทดลอง พบว่าเพ็ปไทด์ MPP สามารถทำลายหรือฆ่าเชื้อมาลาเรียได้ มีค่า IC50 ต่อเชื้อมาลาเรีย P. falciparum สายพันธุ์ K1 ที่ 0.07+(-)0.007 nM เพ็ปไทด์ MPP มีฤทธิ์เสริมเมื่อร่วมกับยาอาร์โตวาโควน เมื่อศึกษาด้วยกล้อง Confocal Fluorescence Microscopy เป้าหมายของเพ็ปไทด์ MPP ในเชื้อมาลาเรีย P. falciparum สายพันธุ์ K1 คือไมโตคอนเดรียเฉพาะเซลล์ที่มีชีวิตเท่านั้น เพ็ปไทด์ MPP นี้เองอาจจะนำมาใช้เป็นยาต้านมาลาเรีย หรือใช้เพื่อเพิ่มฤทธิ์ของยาต้านมาลาเรีย ทั้งในแง่การเป็นยาร่วมหรือการเป็นตัวนำพาสารหรือยาต้านมาลาเรียเข้าสู่ไมโตคอนเดรียได้ดียิ่งขึ้น หรืออาจจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการติดตามการรักษาผู้ติดเชื้อมาลาเรียเพื่อการป้องกันและการรักษาโรคที่ดีขึ้นได้

คำสำคัญ