ภูมิชีวภาพและความหลากหลายทางชีวภาพของกล้วยเพื่อการใช้ประโยชน์และการอนุรักษ์อย่างยั่งยืนในพื้นที่ตำบลขุนฝาง อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่องภูมิชีวภาพและความหลากหลายทางชีวภาพของกล้วยเพื่อการใช้ประโยชน์และการอนุรักษ์อย่างยั่งยืนในพื้นที่ตำบลขุนฝาง อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ มีวัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ 1) สำรวจและวิเคราะห์การกระจายตัว สายพันธุ์ และระบบนิเวศของกล้วยในพื้นที่ตำบลขุนฝาง 2) สร้างฐานข้อมูลระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ของกล้วย 3) ประเมินประโยชน์ของกล้วยในด้านเศรษฐกิจ ระบบนิเวศ และการอุ้มน้ำในพื้นที่ 4) สร้างเครือข่ายชุมชนอนุรักษ์กล้วยเพื่อความยั่งยืนในเขตลำห้วยขุนฝาง วิธีการวิจัยการศึกษาวิจัยครั้งนี้ การสำรวจสายพันธุ์กล้วยและการกระจายพันธุ์ของกล้วยร่วมกับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ ผลการวิจัยพบว่า การสำรวจสายพันธุ์ในระบบนิเวศของกล้วยในพื้นที่ตำบลขุนฝาง พบว่า จากการศึกษาลักษณะสัณฐานวิทยาเพื่อวิเคราะห์สายพันธุ์ของกล้วย พบกล้วยที่มีลักษณะที่แตกต่างกัน 12 สายพันธุ์ ได้แก่ กล้วยไข่ กล้วยหอมเขียว (กล้วยคร้าว) กล้วยน้ำว้า (กล้วยปล้ำ) กล้วยไข่กำแพงเพชร กล้วยหักมุก กล้วยเล็บมือนาง กล้วยน้ำว้า (กล้วยมะลิอ่อง) กล้วยตานี กล้วยตีบ กล้วยส้ม กล้วยหอมทอง กล้วยแคร่ การกระจายตัวของสายพันธุ์ของกล้วยแต่ละชนิด แบ่งเป็น 2 ลักษณะ ได้แก่ กล้วยปลูกจะกระจายตัวตามพื้นที่ลาดเชิงเขาและพื้นที่ราบซึ่งเป็นสวนของเกษตร ส่วนกล้วยป่าจะกระจายตามพื้นที่เขาสูงชัน ลำห้วย ร่องน้ำ ต้นกำเนิดห้วยฝางใหญ่และห้วยน้ำรี ฐานข้อมูลระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ของกล้วย ประกอบด้วยข้อมูลการใช้ประโยชน์ที่ดิน 17 ประเภท ซึ่งมีพื้นที่กล้วย จำนวน 1,054 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 2.46 ของพื้นที่ทั้งหมด และแปลงปลูกกล้วยของเกษตรกรกระจายอยู่ทั้ง 7 หมู่บ้าน ประโยชน์ของกล้วยในด้านเศรษฐกิจ ระบบนิเวศ และการอุ้มน้ำในพื้นที่ พบว่า กล้วยทุกส่วนประกอบมีประโยชน์ที่ชุมชนนำมาใช้ได้ ได้แก่ 1) รากและลำต้น นำมาใช้เป็นยาสมุนไพร จำหน่าย ขยายพันธุ์ 2) ลำต้นเทียมหรือกาบลำต้น ใช้ประกอบอาหาร แกงหยวก แกงคั่ว แกะสลักทำกระทง พิธีกรรม 3) ใบ ใช้จำหน่าย ห่อประกอบอาหาร ใบตองสำหรับห่อ งานประดิษฐ์ในพิธีกรรม 4) ดอกหรือปลี จำหน่าย และประกอบอาหารรับประทานสด และ 5) ผล จำหน่ายทั้งดิบและสุก รับประทานทั้งดิบและสุก ประกอบอาหาร ปรุงอาหาร แปรรูป เครือข่ายชุมชนอนุรักษ์กล้วยเพื่อความยั่งยืนในเขตลำห้วยขุนฝาง ก่อตั้งกลุ่มขึ้นเพื่อทำกิจกรรมอนุรักษ์พื้นที่ต้นน้ำขุนฝางใหญ่ ได้แก่ การบวชป่า การทำพิธีเลี้ยงปู่ฝาง การอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ การปลูกหญ้าแฝก การอนุรักษ์กล้วย ต้นฉำฉา