การศึกษารูปแบบสถาปัตยกรรมเรือนขนมปังขิงในประเทศไทย กรณีศึกษา กรุงเทพ ปริมณฑล และจังหวัด แพร่
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบสถาปัตยกรรมเรือนขนมปังขิงในประเทศไทยและศึกษาการประดับตกแต่งเรือนขนมปังขิงในประเทศไทย กรณีศึกษา กรุงเทพฯ ปริมณฑลและจังหวัดแพร่ การดำเนินการวิจัยเริ่มต้นจาก 1.) ศึกษาข้อมูลภาคเอกสารจากงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 2.) ศึกษาแนวคิดต่าง ๆ จากเอกสารที่เกี่ยวข้อง 3.) สร้างแบบสอบถาม 4.) สำรวจสถานที่จริง 5.) สัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ เจ้าของบ้าน ผู้ดูแลอาคาร 6.) สังเคราะห์ข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูล 7.) สรุปผลและอภิปรายผล เรือนขนมปังที่จะทำการศึกษาในครั้งนี้ คือ 1. พิพิธภัณฑ์พระที่นั่งวิมานเมฆ กรุงเทพฯ 2.พระที่นั่งอภิเศกดุสิต กรุงเทพฯ 3.หมู่กุฏิขนมปังขิงวัดสวนพลู กรุงเทพฯ 4.พิพิธภัณฑ์สักทอง วัดเทวราชกุญชร กรุงเทพฯ 5.ตำหนักเพ็ชร วัดบวรนิเวศ กรุงเทพฯ 6.พิพิธภัณฑ์บ้านเอกะนาค กรุงเทพฯ 7.เรือนพระธเนศวร ในพระราชวังสนามจันทร์ จ.นครปฐม 8.บ้านวงศ์บุรี จ.แพร่ 9.คุ้มเจ้าหลวง จ.แพร่ ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบสถาปัตยกรรมเรือนขนมปังขิงในประเทศไทย โดยมากนิยมใช้ลวดลายการออกแบบตกแต่งสถาปัตยกรรมที่ทำด้วยไม้มีลักษณะลวดลายหงิกงอ อ่อนหวาน กระจุ๋มกระจิ๋ม ที่เรียกว่า “ลวดลายขนมปังขิง” มาใช้ในการตกแต่งอาคารที่เป็นลักษณะเรือนพักอาศัย ซึ่งเป็นทั้งในส่วนของอาคารแบบเรือนไม้แบบชั้นเดียวและแบบสองชั้น อาคารแบบก่ออิฐถือปูนที่เป็นอาคารเดี่ยวและเป็นอาคารเรือนแถว ซึ่งเป็นทั้งแบบเรือนไม้อาคารที่ตกแต่งด้วยลวดลายขนมปังขิงในพระนครมีอาคารขนมปังขิงที่งดงามที่สุด คือ พระที่นั่งวิมานเมฆ ในเขตพระราชวังดุสิต ที่กล่าวกันว่าเป็นอาคารเดี่ยวที่ตกแต่งด้วยลวดลายไม้ฉลุแบบเป็นเรือนไม้ขนาดใหญ่สร้างด้วยไม้ 1-2 ชั้น ส่วนฐานอาจมีการก่ออิฐถือปูน ทำช่องระบายอากาศใต้พื้นอาคาร บางส่วนก็สร้างโดยไม่มีการยกพื้น ตัวเรือนมีทั้งแบบมีมุขและแบบไม่มีมุข หลังคาเป็นทรงปั้นหยาหรือมะนิลา แบบจั่วตัดมุม หรือหลังคาแบบผสมผสานมุงด้วยกระเบื้องว่าว บางส่วนอาจเป็นกระเบื้องใยหิน นอกจากนี้บางส่วนเป็นหลังคาแบบตะวันตกแท้จริงคือหลังคาโดม สำหรับประตูนั้นมีทั้งแบบ 2 บานคู่ เปิดออกภายนอกและแบบบานเฟี้ยมพับแบบที่เรียกว่าประตูหน้าถังตัวบานเป็นแบบลูกฟักไม้กระดานดุน แบบบานเกล็ดไม้และทั้ง 2 แบบผสมกันในตัวแบบ ส่วนหน้าต่างนั้นก็มีลักษณะเช่นเดียวกับประตูคือ เป็นหน้าต่างแบบ 2 บานคู่เปิดออก ตัวบานแบ่งเป็น 2-3 ตอน มีการผสมแบบลูกฟักไม้กระดานดุนและแบบบานเกล็ดไม้ และบางส่วนก็เป็นแบบบานกระทุ้งเปิดออกและมีขอรับขอสับ คำสำคัญ: เรือนขนมปังขิง กรุงเทพฯ ปริมณฑล และ จังหวัดแพร่