คุณสมบัติการออกฤทธิ์ทางชีวภาพในระดับเซลล์และระดับโมเลกุลของพืชสกุล Goniothalamus (Blume) Hook. f. & Thoms. (Annonaceae) ในประเทศไทย

บทคัดย่อ

การศึกษาคุณสมบัติการออกฤทธิ์ทางชีวภาพในระดับเซลล์ในการต้านการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งของสารสกัดจากพืชสกุล Goniothalamus (Blume) Hook. f. & Thoms. (Annonaceae) หรือพืชสกุลปาหนันที่พบในประเทศไทย ทำโดยการสำรวจฤทธิ์ความเป็นพิษและฤทธิ์ความเป็นพิษจำเพาะต่อเซลล์มะเร็งของสารสกัดหยาบ 40 สารสกัดหยาบ จากรากของพืชสกุล Goniothalamus 10 ชนิด คือ ปาหนันเมืองกาญจน์, สบันงาป่า, เก้านางนี, ปาหนันช้าง, ข้าวหลามดง, ชิงดอกเดียว, ข้าวหลาม, แสดสยาม, ปาหนันขี้แมว และส่าเหล้าต้น ต่อเซลล์มะเร็ง 6 ชนิด คือ เซลล์มะเร็งท่อน้ำดีชนิด KKU-100, KKU-M139, KKU-M156, KKU-M214, เซลล์มะเร็งปอดชนิด A549, เซลล์มะเร็งปากมดลูกชนิด Hela และเซลล์ปกติ 1 ชนิด คือ Chang cell ผลการศึกษาฤทธิ์ความเป็นพิษต่อเซลล์ชนิดต่างๆ พบว่าสารสกัดหยาบจากรากของพืชสกุล Goniothalamus ส่วนใหญ่มีฤทธิ์ความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งที่ทดสอบเกือบทุกชนิดรวมทั้งมีฤทธิ์ความเป็นพิษต่อเซลล์ปกติด้วย และพบว่ามีสารสกัดหยาบ 37 สารสกัดหยาบจาก 40 สารสกัดหยาบจากรากของพืชสกุล Goniothalamus ทั้ง 10 ชนิดที่ทดสอบ มีฤทธิ์ความเป็นพิษจำเพาะต่อเซลล์มะเร็งที่ทดสอบอย่างน้อย 1 ชนิด โดยพืชสกุล Goniothalamus 8 ชนิด ได้แก่ ปาหนันเมืองกาญจน์, สบันงาป่า, ปาหนันช้าง, ข้าวหลามดง, ชิงดอกเดียว, แสดสยาม, ปาหนันขี้แมว และส่าเหล้าต้น มีสารสกัดหยาบบางสารที่มีฤทธิ์ความเป็นพิษจำเพาะต่อเซลล์มะเร็งที่ทดสอบบางชนิด และมีสารสกัดหยาบบางสารที่มีฤทธิ์ความเป็นพิษจำเพาะต่อเซลล์มะเร็งที่ทดสอบทุกชนิด นอกจากนี้ยังพบว่าพืชสกุล Goniothalamus 2 ชนิด ได้แก่ เก้านางนี และข้าวหลาม สารสกัดหยาบทั้ง 4 สารสกัดของพืชทั้งสองนี้มีฤทธิ์ความเป็นพิษจำเพาะต่อเซลล์มะเร็งทุกชนิดที่ทดสอบได้ ได้แก่ เซลล์มะเร็งท่อน้ำดีทั้ง 4 ชนิด, เซลล์มะเร็งปอดชนิด A549 และเซลล์มะเร็งปากมดลูกชนิด Hela โดยมีค่า IC50 อยู่ในช่วง 0.62?0.08-15.98?0.73 และ 6.99?0.49-35.73?3.84 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ คำสำคัญ: พืชสกุลปาหนัน ฤทธิ์ความเป็นพิษ ฤทธิ์ความเป็นพิษจำเพาะ และ เซลล์มะเร็ง

คำสำคัญ