ความหลากหลายทางพันธุกรรมและการใช้ประโยชน์ความหลากหลายของเห็ดป่าอย่างยั่งยืน กรณีศึกษา: ป่าดงใหญ่ อ.วาปีปทุม จ.มหาสารคาม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมและการใช้ประโยชน์ของเห็ดในป่าชุมชนดงใหญ่ อ.วาปีปทุม จ.มหาสารคามชุมชนป่าดงใหญ่ อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม โดยได้ทำการเก็บตัวอย่างเห็ดตั้งแต่เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2559 ถึง เดือนธันวาคม พ.ศ. 2560 จากการศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยาพบเห็ดทั้งหมด 23 วงศ์ 43 สกุล 80 ชนิด ประกอบด้วยเห็ดที่เป็นผู้ย่อยสลาย 14 ชนิด เป็นไมคอร์ไรซ่า 60 ชนิด และสาเหตุโรคพืช 6 ชนิด เห็ดที่พบมากที่สุดคือ เห็ดวงศ์ Russulaceae (16 ชนิด) รองลงมาคือวงศ์ Boletaceae (8 ชนิด) และวงศ์ Pluteaceae (8 ชนิด) จากข้อมูลดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าพื้นที่ดังกล่าวมีความสมบูรณ์และมีความหลากหลายของเห็ดมาก นอกจากนี้ยังมีการใช้เครื่องหมายพันธุกรรม Internal transcribed spacer (ITS) เพื่อระบุสปีชีส์และการศึกษาความแปรผันทางพันธุกรรมของเห็ด พบว่าจากเห็ด 32 ตัวอย่างมีลําดับนิวคลีโอไทด์ของ ITS ระหว่าง 457 - 665 คู่เบสซึ่งได้รับการจัดจำแนก 12 ชนิด โดยสามารถระบุชนิดเห็ดได้ถูกต้องมากกว่า 99% ในเห็ด Amanita hemibapha, A. princeps, Astraeus asiaticus, Boletus griseipurpureus, Lactarius volemus, L. glaucescens, Mycoamaranthus cambodgensis, Phlebopus portentosus, R. delica, , R. rosacea, R. virescens และ Termitomyces indicus การศึกษาการใช้ประโยชน์จากเห็ดพบว่า ชาวบ้านนำเห็ดมาใช้ประโยชน์โดยการบริโภคและนำมาเป็นยา ชาวบ้านตระหนักในการอนุรักษ์ทรัพยากรเห็ดและรู้จักเก็บเห็ดในเชิงอนุรักษ์ ทำให้ประชาชนในชุมชนมีเห็ดบริโภคและมีรายได้จากทรัพยากรป่าตลอดทั้งปี

คำสำคัญ