การพัฒนาตำราภูมิปัญญาจักสานและการยกระดับสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์

บทคัดย่อ

การพัฒนาตำราภูมิปัญญาจักสานและการยกระดับสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ เป็นงานวิจัยเชิงพื้นที่ มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดทำตำราภูมิปัญญาจักสานไม้ไผ่ องค์ความรู้การจักสานไม้ไผ่ สำหรับประชาชนและเยาวชนผู้สนใจการจักสานไม้ไผ่ เพื่อการสืบสานภูมิปัญญาจักสานพื้นถิ่นให้ยั่งยืน เพื่อรวบรวมองค์ความรู้ การจักสาน ที่ครอบคลุมการจักสานไม้ไผ่อย่างครบวงจรและได้มาตรฐาน ตั้งแต่ขั้นตอนการเตรียมวัสดุ การจักตอก การสานลวดลายพื้นฐาน ลวดลายประดิษฐ์ เพื่อศึกษาและจัดทำคู่มือแนะนำแนวทางยกระดับอาชีพหัตถกรรมจักสานจากผู้เชี่ยวชาญตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มุ่งให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกันในชุมชน เพื่อนำผลการวิจัยไปใช้ประโยชน์ มีเทคนิคและเครื่องมือหลักที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ การตั้งคำถาม การปฏิบัติการ การสังเกต การสัมภาษณ์เจาะลึก การสนทนากลุ่ม พื้นที่เป้าหมาย การดำเนินการวิจัย ได้แก่ ชุมชน บ้านหนองเป้า ตำบลทุ่งนางโอก อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร เป็นตัวแทนช่างจักสานไม้ไผ่จากพื้นที่ดอน และชุมชนบ้านฟ้าห่วน ตำบลฟ้าห่วน อำเภอค้อวัง จังหวัดยโสธร เป็นตัวแทนช่างจักสานไม้ไผ่จากพื้นที่ลุ่มน้ำ ประชากร คือ ผู้สนใจอาชีพจักสานไม้ไผ่จากพื้นที่เป้าหมายและผู้สนใจทั่วไป จำนวน 20 คน ผลการวิจัย ได้ตำราภูมิปัญญาจักสานที่ประกอบด้วยองค์ความรู้ สถานะเครื่องจักสานในประเทศไทย สถานะเครื่องจักสานในภาคอีสาน สถานะเครื่องจักสานในจังหวัดยโสธร ศักยภาพชุมชนจักสานจังหวัดยโสธร ความเชื่อ ประเพณี วัฒนธรรม เกี่ยวกับไผ่ในวิถีชีวิตคนไทย ประโยชน์ใช้สอย ชนิดของไผ่ พื้นที่ปลูกไผ่ในจังหวัดยโสธร ไผ่กับ งานจักสานในจังหวัดยโสธร อุปกรณ์ที่ใช้ในงานจักสานไม้ไผ่ การเตรียมวัสดุ การเก็บรักษาวัสดุ เทคนิค การจักตอก เทคนิคการย้อมสีจากธรรมชาติ ทักษะการสานลายพื้นฐาน ทักษะการขึ้นรูป การใช้สอยร่วมสมัยในมิติคงทักษะและมิติความจำเป็นที่ต้องปรับเปลี่ยนรูปทรง การยกระดับอาชีพหัตถกรรม การปลูกไผ่เพื่อใช้ ในการจักสาน การนำเครื่องจักรมาใช้งาน ทักษะขั้นสูงในการจักสาน และการสืบสานภูมิปัญญา จากนั้นนำไปทดลองใช้กับกลุ่มเป้าหมาย คือ นักเรียนโรงเรียนบ้านหนองเป้า ตำบลทุ่งนางโอก อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร ซึ่งคัดเลือกนักเรียนที่ไม่มีทักษะการจักสานมาก่อน ทั้งนี้สื่อที่ใช้สืบสานงานจักสานระดับประถม คือ คู่มือสำหรับเด็กประถม รูปแบบ E-Book

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ