การพัฒนาผลิตภัณฑ์ไรแดงอบแห้งคืนรูปเร็วสำหรับใช้เป็นอาหารเลี้ยงปลาสวยงาม

บทคัดย่อ

จากวิกฤตโรคโควิด19 ระบาดส่งผลให้คนต้องปรับเปลี่ยนชีวิตวิถีใหม่ หลายคนเกิดความเครียดแล้วหันมาเลี้ยงปลาสวยงามภายในบ้าน ทำให้อุตสาหกรรมปลาสวยงามขยายตัวต่อเนื่องแล้วเลือกใช้ไรแดงเป็นอาหารหลักส่งผลให้ความต้องการไรแดงสูงขึ้น แต่ปัจจุบันไรแดงที่เพาะขยายพันธุ์ยังไม่แน่นอน ผลิตภัณฑ์ไรแดงอบแห้งที่มีขายในท้องตลาดมีลักษณะแข็งไม่น่ากิน ส่วน ไรแดงแช่แข็งมีสีซีด และมีของเหลวไหลออกมาหลังจากละลายทำให้คุณค่าอาหารลดลง ดังนั้น โครงการวิจัยครั้งนี้จึงมุ่งพัฒนาผลิตภัณฑ์ไรแดงอบแห้งคืนรูปเร็วสำหรับใช้เป็นอาหารเลี้ยง ปลาสวยงามที่ประกอบด้วย 4 การทดลอง โดยมีผลการทดลองดังนี้ 1) การรักษาสีไรแดงสดด้วยการแช่ในน้ำอุณหภูมิ 5 องศาเซลเซียส เป็นระยะเวลา 3 นาที ส่งผลให้มีค่าสี L* a* b* เท่ากับ 28.67?0.46 1.65?0.28 และ 1.23?0.24 ตามลำดับ ให้ผลไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p>0.05) กับของไรแดงสดที่มีค่า 28.94?0.45 1.61?0.12 และ 1.10?0.50 ตามลำดับ 2) การออสโมซิสไรแดงสดในสารละลายน้ำตาลทราย 40 เปอร์เซ็นต์ เป็นระยะเวลา 20 นาที ให้ผลดีที่สุดทำให้มีค่าการสูญเสียน้ำหนักที่ 58.39?6.71 เปอร์เซ็นต์ ให้ผลไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p>0.05) กับที่ระยะเวลา 25 40 50 และ 60 นาที ตามลำดับ 3) การอบแห้งด้วยตู้อบลมร้อนที่อุณหภูมิ 60 องศาเซลเซียส เป็นระยะเวลา 360 นาที แล้วปล่อยให้เย็นในโถดูดความชื้นให้ผลดีที่สุดมีค่าการสูญเสียน้ำหนักสูงสุด 90.89?0.25 เปอร์เซ็นต์ และให้ผลไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p>0.05) กับไรแดงอบแห้งด้วยตู้อบสุญญากาศ แล้วเก็บรักษาไรแดงอบแห้งคืนรูปเร็วด้วยตู้อบลมร้อนที่ได้ในซองอลูมิเนียมฟอยล์ร่วมกับเติมก๊าซไนโตรเจนลงในถุงสามารถรักษาคุณภาพได้นานประมาณ 60 วัน โดยมีปริมาณเชื้อจุลินทรีย์รวม และเชื้อราอยู่ที่ 5.3x102 โคโลนีต่อกรัม และ 9.7x10 โคโลนีต่อกรัม ตามลำดับ และไม่พบเชื้อ Salmonella spp. ไม่เกินเกณฑ์กําหนดลักษณะของอาหารสัตว์เสื่อมคุณภาพตามพระราชบัญญัติควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ พ.ศ. 2559 และ 4) ผลการใช้ไรอบแห้งในตลาด (ชุดควบคุม) เป็นอาหารเลี้ยงปลากัดเป็นระยะเวลา 30 วัน ส่งผลให้มีน้ำหนักตัวสุดท้ายเฉลี่ย ความยาวตัวสุดท้ายเฉลี่ย และอัตราการเจริญเติบโตสูงสุดที่ 1.18?0.08 กรัมต่อตัว 4.16?0.26 เซนติเมตรต่อตัว และ 0.022?0.003 กรัมต่อตัวต่อวัน ตามลำดับ และมีค่าอัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อ 1.08?0.15 ส่วนปลากัดที่เลี้ยงด้วยไรแดงอบแห้งคืนรูปเร็วใช้ระยะเวลาเข้ากินไรแดงอบแห้งคืนรูปเร็วดีกว่าเพียง 1.89?0.70 วินาที และอัตราการรอดตายอยู่ที่ 96.00?1.73 เปอร์เซ็นต์ ปริมาณอาหารที่ใช้ทั้งหมด และต้นทุนค่าอาหารเฉลี่ยต่ำกว่าที่ 54.10?3.41 กรัมต่อถัง และ 1.70?0.03 บาทต่อตัว ตามลำดับ เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ พบว่า ระยะเวลาเข้ากินไรแดงอบแห้งคืนรูปเร็ว น้ำหนักตัวสุดท้ายเฉลี่ย อัตราการเจริญเติบโต อัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อ และต้นทุนค่าอาหารเฉลี่ยให้ผลแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.05) ดังนั้น สามารถใช้ไรแดงอบแห้งคืนรูปเร็วเป็นอาหารเลี้ยงปลาสวยงาม นอกจากนี้มีการจัดอบรมถ่ายทอดเทคโนโลยี และประสบการณ์ที่ได้จากการวิจัยให้แก่เกษตรกรที่เพาะเลี้ยงปลาสวยงาม และผู้ประกอบการอาหารสัตว์น้ำจำนวน 1 ครั้ง มีผู้ร่วมกิจกรรมจำนวน 27 คน คำสำคัญ : พัฒนาขั้นตอนการผลิต ผลิตภัณฑ์ ไรแดงอบแห้ง และปลาสวยงาม

คำสำคัญ