นวัตกรรมยกระดับมาตรฐานสินค้าชุมชนกับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเพื่อลดความ เหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคมสู่การพัฒนาภูมิปัญญาสร้างสรรค์บนฐานศาสตร์พระราชา พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องนวัตกรรมยกระดับมาตรฐานสินค้าชุมชนกับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคมสู่การพัฒนาภูมิปัญญาสร้างสรรค์บนฐานศาสตร์พระราชาพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อส่งเสริมการพัฒนาผลิตภัณฑ์สินค้า OTOP บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง 2) เพื่อสร้างรูปแบบของการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง และ 3) เพื่อส่งเสริมทักษะฝีมือการเรียนรู้ตามเอกลักษณ์ของชุมชนพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลางอย่างยั่งยืน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา ซึ่งใช้แนวคิดของภูมิปัญญาที่สำคัญของท้องถิ่นเพื่อนำมาพัฒนามาตรฐานผลิตภัณฑ์สินค้าชุมชนและเพื่อออกแบบการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างรายได้จากเศรษฐกิจฐานรากตามแนวทางของศาสตร์พระราชาเพื่อให้เกิดการลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม เน้นการสร้างความเข้าใจปรากฏการณ์ทางสังคม การเรียนรู้ภูมิปัญญาจากวัฒนธรรมท้องถิ่นพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลางที่สามารถนำมาสร้างสรรค์ภูมิปัญญาการผลิตสินค้าชุมชนและการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมผ่านการมองด้านประวัติศาสตร์และความเป็นมา พื้นที่การวิจัยเป็นชุมชนที่มีการผลิตสินค้าพื้นเมืองที่มีศักยภาพยกระดับขึ้นเป็นสินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ไ โดยเลือกพื้นที่การวิจัยและหน่วยในการวิเคราะห์ในระดับชุมชน ที่เป็นชุมชนผลิตสินค้า มีการรวมกลุ่ม (ซึ่งเป็นทางการและไม่เป็นทางการ) รวมทั้งมี ความเป็นมาทางประวัติศาสตร์ ที่มีวิถีชีวิตผูกพันกับวัฒนธรรมอีสาน ซึ่งบริบทพื้นที่การวิจัย ผู้ศึกษาได้เลือกกลุ่มเป้าหมายแบบเจาะจง โดยใช้กลุ่มเป้าหมายเป็นรายบุคคลเพื่อเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบไปด้วย กลุ่มผู้รู้ จำนวน 40 คน และ กลุ่มประชาชนทั่วไป (General Informants) จำนวน 80 คน โดยใช้แนวทางการสัมภาษณ์ การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม และแบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลโดยการสังเคราะห์เนื้อหาและสถิติเชิงพรรณนา ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัย พบว่า 1) การสร้างมาตรฐานและการยกระดับสินค้าชุมชนนั้น สามารถสังเคราะห์ได้จากอัตลักษณ์ที่โดดเด่นของแต่ละพื้นที่แบบมีส่วนร่วม ภายใต้กระบวนการและขั้นตอนการวิจัย 3 กิจกรรมหลัก ผู้ประกอบการสินค้าชุมชนเชื่อมั่นว่า การสร้างแบนด์และเรื่องราว รวมทั้งการออกแบบผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ที่สวยงามและดึงดูด เป็นสิ่งที่ชุมชนนั้นสามารถจับต้องได้ ด้วยเหตุนี้จึงทำให้เชื่อได้ว่าการพัฒนายกระดับมาตรฐานสินค้าชุมชนนั้น สามารถดำเนินการควบคู่ไปกับการพัฒนาการท่องเที่ยวได้ 2) พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลางนั้น มีศักยภาพเพียงพอสำหรับการยกระดับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ศักยภาพของการท่องเที่ยวและมิติของการท่องเที่ยวนั้นมีความเชื่อมโยงกับอัตลักษณ์ของแต่ละจังหวัด อาทิ ของดีของแต่ละจังหวัด ไม่ว่าจะเป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ พิพิธภัณฑ์ ประเพณีและวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสถานที่ท่องเที่ยวที่เป็นสัญลักษณ์ทางความเชื่อและศาสนา และงานเฉลิมฉลองที่จัดขึ้นเพื่อนมัสการสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ออกมาในรูปของมหรสพและความบันเทิง สามารถนำมาจัดทำเป็นปฏิทินการท่องเที่ยวทั้งปีของกลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลางได้ 3) แนวทางสำคัญของการอนุรักษ์ สืบสาน และการทำให้คงอยู่ของภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของการผลิตสินค้าชุมชน และการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมนั้น เพื่อให้เกิดความยั่งยืนสามารถดำเนินการได้ ผ่านการสร้างนวัตกรของชุมชน ซึ่งเป็นช่องทางหนึ่งของผลักดันพลังการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนเพื่อให้เป็นผู้สร้างนวัตกรรมสำหรับแก้ปัญหาให้กับชุมชนของตนเอง และเพื่อนำเสนอแนวทางในการแพร่กระจายนวัตกรรมสู่ชุมชน

ระดับความพร้อมของโครงการ