ประสิทธิผลของการฝึกอบรมจิตลักษณะและทักษะแบบบูรณาการ เพื่อเสริมสร้างพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสำหรับเยาวชนไทยในศตวรรษที่ 21

บทคัดย่อ

งานวิจัยเชิงทดลองนี้มีวัตถุประสงค์ที่สำคัญ 2 ประการ คือ 1) เพื่อสร้างและตรวจสอบประสิทธิภาพชุดฝึกอบรมจิตลักษณะและทักษะแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสำหรับเยาวชนไทยในศตวรรษที่ 21 และ 2) เพื่อตรวจสอบประสิทธิผลกลุ่มเยาวชนไทยที่ได้รับการฝึกปริมาณแตกต่างกันและมีปัจจัยเชิงเหตุสมทบแตกต่างกันโดยใช้แบบการวิจัย 2 by 2 Factorial Design รูปแบบ Pretest-Posttest with Control Group and Repeated-Measured Design กลุ่มตัวอย่าง คือ เยาวชนไทย จำนวน 320 คน แบ่งกลุ่มตัวอย่าง 4 กลุ่ม สุ่มกลุ่มตัวอย่างเข้าหนึ่งในสี่กลุ่มอย่างไม่ลำเอียง (Random Assignment) ตัวแปรในการวิจัย ประกอบด้วย 1) ตัวแปรจัดกระทำ ได้แก่ ฝึกจิตลักษณะและทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ฝึกจิตลักษณะ ฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และฝึกเนื้อหาอื่น 2) ตัวแปรเชิงเหตุสมทบ ได้แก่ ลักษณะมุ่งอนาคตควบคุมตน การเห็นแบบอย่างจากคนรอบข้าง การเห็นแบบอย่างจากสื่อ และวัตถุนิยม และ 3) ตัวแปรตาม แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ด้านการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ทัศนคติที่ดีต่อพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เครื่องมือวัดจำนวน 10 ฉบับ เป็นแบบวัดชนิดมาตรประเมินรวมค่า แบบวัดแต่ละฉบับมีค่าความเชื่อมั่นอยู่ระหว่าง 0.70-0.89 และค่าอำนาจจำแนกรายข้ออยู่ระหว่าง 0.22-0.80 สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูลตามสมมติฐาน ได้แก่ การวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วม (Analysis of Covariance: ANCOVA) และการวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วมหลายตัวแปร (Multivariate Analysis of Covariance: MANCOVA) สรุปผลตามวัตถุประสงค์ที่ 1 ดังนี้ ชุดฝึกอบรมจิตลักษณะ ประกอบด้วย 1) ชุดฝึกอบรมทัศนคติที่ดีต่อพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 2) ชุดฝึกอบรมแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ด้านการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ชุดฝึกอบรมทักษะ ประกอบด้วย 1) ชุดฝึกอบรมทักษะพฤติกรรมการใช้ชีวิตอย่างพอเพียง 2) ชุดฝึกอบรมทักษะพฤติกรรมการมีจิตอาสา 3) ชุดฝึกอบรมทักษะพฤติกรรมการสืบสานวัฒนธรรมไทย และ 4) ชุดฝึกอบรมทักษะพฤติกรรมรักษ์สิ่งแวดล้อม การตรวจสอบประสิทธิภาพชุดฝึกอบรมจิตลักษณะและทักษะแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสำหรับเยาวชนไทยในศตวรรษที่ 21 มีค่าดัชนีความสอดคล้อง (Items of congruence: IOC) ผ่านเกณฑ์ สรุปผลตามวัตถุประสงค์ที่ 2 ระยะวัดผลทันทีหลังฝึกอบรม พบว่า คะแนนเฉลี่ยแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ของเยาวชนไทยที่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าเยาวชนไทยที่ได้ฝึกจิตลักษณะด้านเดียว ที่ได้ฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านเดียว และไม่ได้รับการฝึกทั้งจิตลักษณะและทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงใด ๆ เลย คะแนนเฉลี่ยทัศนคติที่ดีต่อพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของเยาวชนไทยที่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าเยาวชนไทยที่ได้ฝึกจิตลักษณะด้านเดียว และไม่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงใด ๆ เลย และคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของเยาวชนไทยที่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าเยาวชนไทยที่ไม่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงใด ๆ เลย ในขณะที่ระหว่างกลุ่มเยาวชนไทยที่ได้รับการฝึกจิตลักษณะด้านเดียว ได้รับการฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านเดียว และและไม่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงใด ๆ เลย ไม่พบความแตกต่าง ระยะวัดผลหลังฝึกอบรม 2 เดือน พบว่า คะแนนเฉลี่ยแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ของเยาวชนไทยที่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าเยาวชนไทยที่ได้ฝึกจิตลักษณะด้านเดียว ที่ได้ฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านเดียว และไม่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงใด ๆ เลย คะแนนเฉลี่ยทัศนคติที่ดีต่อพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของเยาวชนไทยที่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าเยาวชนไทยที่ได้ฝึกจิตลักษณะด้านเดียว และไม่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงใด ๆ เลย คะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของเยาวชนไทยที่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าเยาวชนไทยที่ได้ฝึกจิตลักษณะด้านเดียว ที่ได้ฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านเดียว และไม่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงใด ๆ เลย ในขณะที่ระหว่างกลุ่มเยาวชนไทยที่ได้รับการฝึกจิตลักษณะด้านเดียว ได้รับการฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านเดียว และและไม่ได้รับการฝึกจิตลักษณะและทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงใด ๆ เลย ไม่พบความแตกต่าง ระยะวัดผลทันทีหลังฝึกอบรม พบว่า กลุ่มเยาวชนไทยที่มีลักษณะมุ่งอนาคตควบคุมตนสูง เมื่อได้ฝึกจิตลักษณะและฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง จะมีทัศนคติที่ดีต่อพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสูงกว่ากลุ่มที่ได้รับการฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านเดียว และกลุ่มควบคุม ในขณะที่กลุ่มเยาวชนไทยที่มีลักษณะมุ่งอนาคตควบคุมตนต่ำ เมื่อได้ฝึกทักษะการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านเดียว จะมีทัศนคติที่ดีต่อพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสูงกว่ากลุ่มที่ได้รับการฝึกจิตลักษณะด้านเดียว และกลุ่มควบคุม และระยะวัดผลหลังฝึกอบรม 2 เดือน ไม่พบความแตกต่าง ผลการวิจัยแสดงให้เห็นถึงประสิทธิผลของการฝึกอบรมในงานวิจัยนี้อย่างชัดเจน ทั้งนี้สามารถแสดงข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่สำคัญจากผลการวิจัย ประกอบด้วย ด้านสังคม ผลจากการวิจัยได้แนวปฏิบัติในการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมของสังคมในการเสริมสร้างพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสำหรับเยาวชนไทย โดยคนในชุมชนและเพื่อคนในชุมชนอย่างแท้จริง ด้านนโยบาย หน่วยงานหรือผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงต่อการดำเนินงานพัฒนาพฤติกรรมของเยาวชน สามารถนำผลการศึกษาไปใช้ในการวางแผนและกำหนดนโยบายเพื่อการส่งเสริมเสริมพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสำหรับเยาวชนไทยในศตวรรษที่ 21 ที่เหมาะสมทั้งในระดับหน่วยงานและระดับประเทศ อันเป็นรากฐานที่สำคัญของการเป็นพลเมืองในสังคมที่ดีต่อไป ด้านเศรษฐกิจ องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัยเป็นเครื่องชี้วัดการเสริมสร้างพฤติกรรมการดำรงชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของเยาวชนในสังคมไทยที่จะเป็นรากฐานในการสร้างความมั่นคงทางรายได้ของครอบครัวและชุมชนได้อย่างยั่งยืน คำสำคัญ: การวิจัยเชิงทดลอง จิตลักษณะ พฤติกรรม เศรษฐกิจพอเพียง เยาวชนไทย

คำสำคัญ