โครงการพัฒนาระบบบริหารจัดเก็บรายได้ท้องถิ่น (ระยะที่ 2)
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การพัฒนารายได้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) เพื่อให้ อปท. มีความเป็นอิสระทางการคลังและมีศักยภาพเพิ่มขึ้นในการจัดบริการสาธารณะ เป็นสิ่งที่จำเป็นและสอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน และมิอาจรอคอยการเปลี่ยนแปลงในเชิงนโยบายจากรัฐหรือการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายเพื่อให้ท้องถิ่นมีรายได้เพิ่มขึ้นได้ในขณะนี้ การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและพัฒนามาตรการเพิ่มประสิทธิภาพ ในการจัดเก็บรายได้ของ อปท. ที่สามารถดำเนินการได้จริงในเวลาอันสั้น และนำไปทดลองเชิงปฏิบัติการว่าก่อให้เกิดรายได้เพิ่มขึ้นเป็นรูปธรรมหรือไม่ เพียงใด ขอบเขตการศึกษาครั้งนี้ครอบคลุมกลุ่มตัวอย่าง อปท. จำนวน 17 แห่งในพื้นที่ 7 จังหวัด และครอบคลุมประเภทรายได้ที่สำคัญของ อปท. 8 ประเภท ได้แก่ ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ภาษีป้าย ค่าธรรมเนียมโรงแรม ภาษีรถยนต์ ค่าบริการบำบัดน้ำเสีย ค่าธรรมเนียมขยะ การพัฒนารายได้จากการส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชน และการเพิ่มฐานภาษีใหม่จากการใช้ทรัพยากรน้ำ กรอบการศึกษาวิจัยครอบคลุมมาตรการพัฒนารายได้ในเชิงระบบ (System approach) มาตรการเชิงพฤติกรรมศาสตร์ (Behavioral approach) และการขับเคลื่อนนโยบาย ซึ่งคณะผู้วิจัยสังเคราะห์เป็นกรอบคิดหลัก “P-S-I Framework” สำหรับการพัฒนารายได้ท้องถิ่น จากนั้น จึงนำไปเป็นแนวทางรวบรวมข้อมูลเพื่อการทดสอบเชิงประจักษ์ ผลการวิจัยในหลายบริบทของ อปท. ทำให้สรุปได้อย่างมั่นใจว่า P-S-I Framework เป็นกรอบวิเคราะห์ที่ประยุกต์ใช้ได้เป็นการทั่วไปสำหรับการพัฒนารายได้ท้องถิ่น ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ผลการทดลองกับภาษีท้องถิ่นทั้ง 8 ประเภทสะท้อนถึงความสำเร็จในการพัฒนารายได้ท้องถิ่นได้ในทันที ซึ่งทำให้เพิ่มรายได้แก่ อปท. ระหว่าง 35.998 ถึง 36.404 ล้านบาท และในอนาคต หากมีการนำไปขยายผลกับ อปท. แห่งต่าง ๆ คาดว่าจะสามารถสร้างศักยภาพในการเพิ่มรายได้สำหรับ อปท. ดังนี้ (1) รายได้ที่เพิ่มขึ้นจากฐานภาษีเดิม ระหว่าง 5,675.61 – 10,785.86 ล้านบาท (2) รายได้ที่คาดว่าจะเพิ่มขึ้นจากฐานภาษีเดิมบวกฐานรายได้ประเภทใหม่ ระหว่าง 17,863.77 – 26,689.92 ล้านบาท (3) การสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจระหว่าง 2.72 – 3.57 ล้านล้านบาท หรือประมาณร้อยละ 16.0 – 21.0 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ทั้งหมดนี้จะช่วยให้สัดส่วนรายได้ท้องถิ่นที่จัดเก็บเองเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 10 ของรายได้รวมโดยประมาณ เป็นร้อยละ 13.3 ถึง 15.0 ของรายได้รวมของ อปท. นอกจากนี้ (4) การพัฒนาประสิทธิภาพในการบริหารจัดเก็บรายได้ท้องถิ่นยังสร้างความโปร่งใสด้านข้อมูลภาษีอากร การสื่อสารกับภาคประชาชน และอำนวยความสะดวกในด้านภาษีอากรให้แก่ผู้ประกอบการเพิ่มขึ้น การวิจัยนี้สะท้อนว่าการพัฒนารายได้ท้องถิ่นจากมาตรการพึ่งพาตนเองของ อปท. เป็นแนวทางที่มีความสำคัญ สามารถดำเนินการได้จริง และควรเป็นทางเลือกลำดับแรกในการพัฒนารายได้สำหรับ อปท. แต่อย่างไรก็ดี ในระยะยาว รัฐจะต้องหนุนเสริมการบังคับใช้กฎหมายเพื่อการจัดเก็บภาษีของท้องถิ่นอย่างเข้มงวด พัฒนาระบบงานและความร่วมมือเพื่อสนับสนุนการจัดเก็บภาษีของท้องถิ่น และขยายฐานรายได้ประเภทใหม่ ๆ ให้แก่ อปท. เพิ่มขึ้น มาตรการทั้งหมดนี้ก็จะมีส่วนเพิ่มผลสำเร็จของการบริหารจัดเก็บรายได้ท้องถิ่นได้อย่างยั่งยืนต่อไป