ปรับปรุงพันธุ์ปลานิลทนโรคสเตรปโตคอคโคซิส (ต่อเนื่อง) และการทดสอบพันธุ์

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลัก 2 ประการ คือ เพื่อพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ปลานิลให้มีความทนทานต่อโรคสเตรปโตคอคโคซิสและยังคงไว้ซึ่งลักษณะการเจริญเติบโตดีด้วยวิธีการคัดเลือก โดยเริ่มดำเนินการที่รุ่นที่ 4 (F4) ต่อเนื่องจากโครงการก่อนหน้านี้ (โครงการพัฒนาพันธุ์ปลานิลทนโรคสเตรปโตคอคโคซิสโดยใช้เทคโนโลยีการปรับปรุงพันธุ์ด้วยเครื่องหมายโมเลกุล ระยะที่ 2 สัญญาเลขที่ PRP5905010480) และเพื่อดำเนินการทดสอบการแสดงออกของพันธุ์ปลานิลรุ่นที่ 5 (F5) ที่ได้จากโครงการนี้ กระบวนการคัดลือกปรับปรุงพันธุ์เพื่อให้ได้ปลานิลที่มีความทนทานต่อโรคสเตรปโตคอคโคซิส ใช้วิธีการคัดเลือกแบบครอบครัว โดยพิจารณาข้อมูลอัตรารอดจากการทดสอบความทนทานเชื้อ Streptococcus agalactiae ร่วมกับข้อมูลการเจริญเติบโตและอัตรารอดตายของปลานิลอายุ 25 สัปดาห์ ผลการเจริญเติบโตของปลานิลอายุ 25 สัปดาห์ในรุ่นที่ 4 ที่เลี้ยงในอาคารปรับปรุงพันธุ์ พบว่า ปลานิลกลุ่มคัดเลือกและกลุ่มควบคุมมีค่าเฉลี่ยของความยาว น้ำหนัก น้ำหนักเพิ่มต่อวัน และอัตราการเจริญเติบโตจำเพาะที่ไม่มีนัยสำคัญในความแตกต่างทางสถิติ (p>0.05) ในขณะที่ข้อมูลอัตรารอด พบว่า ปลานิลกลุ่มคัดเลือกมีอัตรารอดมากกว่ากลุ่มควบคุม 10.88 เปอร์เซ็นต์ โดยมีนัยสำคัญในความแตกต่างทางสถิติ (p<0.05) ปลานิลรุ่นที่ 5 ที่เลี้ยงในอาคารปรับปรุงพันธุ์ พบว่า ปลานิลกลุ่มคัดเลือกและกลุ่มควบคุมมีค่าเฉลี่ยความยาว น้ำหนัก น้ำหนักเพิ่มต่อวัน และอัตราการเจริญเติบโตจำเพาะที่ไม่มีนัยสำคัญในความแตกต่างทางสถิติ (p>0.05) ในขณะที่ปลานิลกลุ่มคัดเลือกมีอัตรารอดมากกว่ากลุ่มควบคุม 13.16 เปอร์เซ็นต์ โดยมีนัยสำคัญในความแตกต่างทางสถิติ (p<0.05) ขณะที่ปลานิลรุ่นที่ 5 ที่เลี้ยงในกระชังแขวนในบ่อดิน พบว่า ข้อมูลค่าเฉลี่ยด้านการเจริญเติบโตและอัตรารอดทั้งหมดในกลุ่มคัดเลือกสูงกว่ากลุ่มควบคุม แต่ก็ปรากฏนัยสำคัญในความแตกต่าง (p<0.05) เฉพาะที่ค่าความยาวเฉลี่ยลำตัวเท่านั้น ความเข้มข้นของ LD50 ที่คำนวณได้ในรุ่นที่ 4 มีค่าเท่ากับ 6.82x106 CFU (Colony Forming Unit) และในรุ่นที่ 5 มีค่าเพิ่มขึ้นเป็น 1.41?107 CFU ผลจากการฉีดเชื้อ S. agalactiae ที่ความเข้มข้น 107 CFU พบว่า ปลานิลกลุ่มคัดเลือกรุ่นที่ 4 มีอัตรารอดเฉลี่ย 66.85?26.42 เปอร์เซ็นต์ และในรุ่นที่ 5 เพิ่มขึ้นเป็น 73.65?21.68 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งสูงกว่าสายพันธุ์เอกชนที่นำมาเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ทั้ง 2 รุ่น ค่าอัตราพันธุกรรมของลักษณะความทนทานเชื้อ S. agalactiae ซึ่งมีค่าเท่ากับ 0.057?0.023 ในรุ่นที่ 4 และ 0.055?0.025 ในรุ่นที่ 5 และค่าตอบสนองต่อการคัดเลือกที่มีค่า 1.56 ในรุ่นที่ 4 และ 1.45 ในรุ่นที่ 5 มีค่าใกล้เคียงกับที่ประเมินไว้ในรุ่นที่ 3 ก่อนหน้านี้ การทดสอบพันธุ์ปลานิลรุ่นที่ 5 ในฟาร์มเกษตรกร ปรากฏข้อมูลว่า ปลานิลรุ่นที่ 5 มีการเจริญเติบโตตั้งแต่ด้อยกว่าไปจนถึงไม่แตกต่างจากปลานิลสายพันธุ์เอกชนที่นำมาเปรียบเทียบ ในขณะที่มีอัตรารอดเฉลี่ยสูงกว่าคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ประมาณ 7 - 10 เปอร์เซ็นต์ จึงสรุปรวมว่า ข้อมูลการเจริญเติบโต อัตรารอดจากการเลี้ยงและทดสอบความทนทานเชื้อ S. agalactiae และการทดสอบพันธุ์ แสดงให้เห็นแนวโน้มในด้านความแข็งแรงทนทานของปลานิลสายคัดเลือกรุ่นที่ 5 ที่สูงขึ้น และยังคงไว้ซึ่งลักษณะการเจริญเติบโตดีดั้งเดิมของปลานิล คำสำคัญ: ปลานิล โรคสเตรปโตคอคโคซิส การคัดเลือกปรับปรุงพันธุ์ อัตราพันธุกรรม การทดสอบพันธุ์

คำสำคัญ