การวิจัยพัฒนาวัคซีนนาโนร่วมกับโปรไบโอติกส์และวิตามินซีของไทย เพื่อเพิ่มการป้องกันโรคสเตรปโตคอคโคซิสในปลานิลเลี้ยง

บทคัดย่อ

ปลานิลเป็นปลาน้ำจืดเศรษฐกิจ ที่นิยมเลี้ยงกันแพร่หลายทั่วโลก แต่อุตสาหกรรมการเพาะเลี้ยงปลานิลยังต้องประสบปัญหาจากโรคปลาชนิดหนึ่งที่สำคัญคือ สเตรปโทคอคโคซิส (streptococcosis) ซึ่งมีสาเหตุจากแบคทีเรีย Streptococcus agalactiae เป็นเชื้อแบคทีเรียแกรมบวก โรคนี้เรียกกันทั่วไปว่า โรคตาขุ่น อาการเด่นชัดคือ มีแผลบริเวณครีบ ว่ายน้ำผิดปกติ เสียการทรงตัว ตาโปน ตาขาวขุ่น ปลาที่ติดเชื้อนี้มีอัตราการตายสูงถึงร้อยละ 75 ส่งผลเสียหายต่อธุรกิจการเพาะและขยายพันธุ์ปลานิล การจัดการกับโรค โดยทั่วไปจะใช้ยาปฏิชีวนะ ซึ่งมักจะไม่ทันการณ์และมีข้อเสียมาก วัคซีนจึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่มีประสิทธิภาพสูง ในครั้งนี้ ได้ทำการศึกษาและพัฒนาวัคซีนนาโนชนิดฉีดร่วมกับแบคทีเรียโปรไบโอติกส์ ยีสต์โปรไบโอติกส์ และวิตามินซีที่คลุกผสมอาหารให้ปลานิล พร้อมกับการศึกษาภูมิคุ้มกันและอัตรารอดภายหลังการให้เชื้อ S. agalactiae ในปลานิลผลการศึกษาไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญด้านการเจริญเติบโตระหว่างกลุ่มการทดลองอย่างมีนัยสำคัญ (P>0.05) ปลานิลกินอาหารที่ผสมเชื้อ Bacillus spp. และ Enterococcus spp. (สัดส่วน 3:1) สายพันธุ์ไทย (Bacillus spp. Vet KKU 18) และ เอนเทอโรคอคคัส (Enterococcus spp. Vet KKU 1)) ที่ระดับความเข้มข้น 107 CFU/ml นาน 30 วัน ให้ผลดีที่สุดอย่างมีนัยสำคัญ (P0.05) ที่แต่ปลาที่กินยีสต์ความเข้มข้น 106 CFU/ml โดยใช้ยีสต์ 6.0 กรัม น้ำหนักเปียก/อาหาร 1 กิโลกรัมหรือ 0.2% น้ำหนักแห้งนาน 30 วัน มีแนวโน้มที่จะให้ผลดีกว่าที่ระดับ 105 CFU/ml อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ผลในเบื้องต้นแสดงถึงศักยภาพความเป็นไปได้ในการส่งเสริมปลานิลที่ทดลองกินอาหารที่ผสมวิตามินซีเคลือบมอลโตเด็กซ์ทรินที่ระดับ 400 มิลลิกรัม/กิโลกรัม นาน 2 เดือน และ 800 มิลลิกรัม/กิโลกรัม นาน 1 เดือน มีแนวโน้มที่จะให้ผลดีและคุ้มค่าเหมาะสมกว่าอาหารที่ผสมวิตามินซีเคลือบมอลโตเด็กซ์ทรินที่ระดับอื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) จากผลการศึกษาในภาพรวมสามารถนำไปส่งเสริมและประยุกต์ใช้ในการทำวัคซีนร่วมกับแบคทีเรียโปรไบโอติกส์ เพื่อกระตุ้นภูมิคุ้มกันในการป้องกันโรคสเตรปคอคโคซิสในปลานิล

คำสำคัญ