บทบาทของพระสงฆ์ต่อการสร้างชุมชนเข้มแข็งบนฐานเศรษฐกิจพอเพียง : กรณีพลิกนาร้างเป็นนารักษ์ในชุมชนนาหมอศรี อ.นาทวี จ.สงขลา

บทคัดย่อ

งานวิจัย โครงการพลิกฟื้นนาร้างเป็นนารักษ์ในชุมชนนาหมอศรี มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการดำเนินงานพลิกนาร้างเป็นนารักษ์โดยใช้ฐานความรู้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 2) เพื่อวิเคราะห์ความสำเร็จที่เกิดขึ้นจากการพลิกฟื้นนาร้างเป็นนารักษ์ 3) เพื่อถอดบทเรียนการพลิกฟื้นนาร้างเป็นนารักษ์โดยใช้ ฐานความรู้เรื่องหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การวิจัยนี้ใช้วิธีการวิจัยแบบผสม คือ การวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ เครื่องมือในการวิจัยเชิงคุณภาพ คือ การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบมีส่วนร่วมในกิจกรรมของโครงการ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ ผู้ริเริ่มโครงการ ตัวแทนชุมชนและปราชญ์ชาวบ้าน ตัวแทนหน่วยงานท้องถิ่นภาครัฐ เครื่องมือในการวิจัยเชิงปริมาณคือ แบบสอบถาม โดยการสุ่มตัวอย่างแบบง่ายจากประชาชนในชุมชนจำนวน 400 ชุด ที่เข้าร่วมในกิจกรรมของโครงการ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ใช้วิธีวิเคราะห์แบบการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและนำเสนอเชิงพรรณนา การวิเคราะห์เชิงปริมาณใช้ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการแจกแจงความถี่แต่ละระดับ และนำเสนอผลเชิงพรรณนา ผลการศึกษา พบว่า การพลิกฟื้นนาร้างเป็นนารักษ์ได้ผสมผสานภูมิปัญญาการทำนาท้องถิ่นกับความรู้ในการจัดการนาตามแนวคิดปรัชญาของหลักเศรษฐกิจพอเพียง และการบูรณาการหลักการทรงงาน เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา องค์ประกอบสำคัญของการดำเนินงานที่ประสบความสำเร็จคือ การประยุกต์ใช้ปรัชญาของหลักเศรษฐกิจพอเพียง ภาวะผู้นำของผู้ริเริ่มโครงการ และการใช้สถานบันหลักของชุมชน บ้าน วัด โรงเรียน เป็นตัวขับเคลื่อนกิจกรรม เมื่อพิจารณาความสำเร็จของโครงการพบว่า ในระดับครัวเรือน โครงการพลิกฟื้นนาร้างเป็นนารักษ์ช่วยให้ชาวบ้านที่เข้าร่วมโครงการมีข้าวปลอดสารพิษไว้บริโภคในครัวเรือนตลอดปี การลดภาระค่าใช้จ่ายในการซื้อข้าวมาบริโภคสำหรับครัวเรือน และความรู้ด้านการเกษตรอื่นๆ ที่นำมาใช้ในพื้นที่เกษตรของตนและสามารถสร้างรายได้อื่นๆ ในระดับชุมชน โครงการพลิกฟื้นนาร้างเป็นนารักษ์ช่วยให้แต่ละชุมชนมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างกันมากขึ้น รวมถึงการสร้างความสมานฉันทน์ผ่านการร่วมคิดร่วมทำร่วมเรียนรู้ในกิจกรรมของโครงการ ผลการประเมินความคุ้มทางเศรษฐกิจในการพลิกฟื้นนาร้างโดยใช้ตารางการคำนวณต้นทุนการทำนาของสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร พบว่า ต้นทุนรวมเฉลี่ยของการทำนาต่อไร่ คิดเป็นจำนวนเงินประมาณ 3,998 บาท รายได้จากการขายข้าวต่อไร่ คิดเป็นจำนวนเงิน 9,000 บาท กำไรเฉลี่ยนต่อไร่ที่ได้รับ คิดเป็นจำนวนเงิน 3,769 บาท เมื่อพิจารณาต้นทุนในการทำนาต่อไร่พบว่า ต้นทุนค่าแรงคิดเป็นสัดส่วนสูงถึง ร้อยละ 87.70 ของค่าใช้จ่ายทั้งหมด ในขณะที่ต้นทุนค่าวัสดุคิดเป็นสัดส่วนเพียง ร้อยละ 8.90 คำสำคัญ การพลิกนาร้างเป็นนารักษ์ เศรษฐกิจพอเพียง ชุมชนเข้มแข็ง บทบาทของพระสงฆ์

คำสำคัญ