การพัฒนาศักยภาพกลุ่มเกษตรกรสู่ธุรกิจชุมชนพึ่งพาตนเอง อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์การวิจัย 1) วิเคราะห์ทุน ศักยภาพและข้อจำกัดในด้านการบริหารจัดการของกลุ่มและโอกาสในการพัฒนาเป็นกลุ่มธุรกิจชุมชน อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน 2) เสริมสร้างศักยภาพในการบริหารจัดการกลุ่มและการตลาดเชิงธุรกิจ โดยต่อยอดจากกลุ่มที่มีอยู่ให้สามารถจัดการกลุ่มเชิงธุรกิจของชุมชน 3) พัฒนากลยุทธ์ในการตลาดและนำร่องทดลองตลาดในแต่ละตำบลและประเมินที่ผลกระทบต่อชุมชนด้านการพึ่งตนเองได้ วิธีการวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ การวิจัยเชิงคุณภาพมีการจัดประชุมสนทนากลุ่มและการจัดประชุมโดยมีแกนนำและนักวิจัยชุมชนมีส่วนร่วม กลุ่มละ 3-5 คน ส่วนในการวิจัยเชิงปริมาณดำเนินการสำรวจข้อมูลรายครัวเรือนก่อนและหลังโครงการ โดยใช้แบบสอบถาม 118 ราย เป็นกลุ่มที่เข้าร่วมโครงการ 59 ราย และนอกโครงการ 59 ราย ในเป็นกลุ่มสมาชิกวิสาหกิจชุมชน 5 กลุ่ม ตำบลสันทะ ตำบลบัวใหญ่ ตำบลน้ำตก ตำบลศรีสะเกษ ตำบลสถาน ผลการศึกษาพบว่าผลการศึกษา 1) วิเคราะห์ทุน ศักยภาพและข้อจำกัดในด้านการบริหารจัดการของกลุ่มและโอกาสในการพัฒนาเป็นกลุ่มธุรกิจชุมชน พบว่าองค์ความรู้และการเปลี่ยนแปลงด้านทุนและศักยภาพ ในระดับมาก ส่วนการลดการใช้สารเคมี ความรู้และทักษะในการผลิต การตลาด การจัดการผลิตภัณฑ์ รวมถึงการจัดการกลุ่ม ที่มีการจัดกิจกรรม แบ่งปันความรู้ ประสบการณ์ และการเชื่องโยงกับภายนอก ความหลากหลายของการผลิต การวางแผนการเงิน และความเป็นผู้นำมีความคิดเห็นอยู่ระดับปานกลาง 2) การพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพในการบริหารจัดการกลุ่มและการตลาดเชิงธุรกิจ โดยต่อยอดจากกลุ่มที่มีอยู่ให้สามารถจัดการกลุ่มเชิงธุรกิจของชุมชน โดยได้มีการอบรมเชิงปฏิบัติการและติดตามผลการดำเนินงาน 6 เรื่อง บริหารจัดการวางแผนธุรกิจ ช่องทางตลาดออนไลน์ การจัดการกลุ่ม การผลิตคุณภาพซึ่งมีการนำใช้องค์ความรู้ การเพิ่มขึ้นด้านรายได้ ช่องทางตลาด การผลิตคุณภาพมากขึ้น 3) ด้านเศษฐกิจและด้านการพึ่งตนเอง 1) รายได้ครัวเรือน: พบว่าทั้งสองกลุ่มมีรายได้มากกว่าก่อนดำเนินโครงการ โดยกลุ่มเป้าหมายมีรายได้ต่อครัวเรือนต่อปีที่สูงกว่าก่อนดำเนินโครงการและมีรายได้ที่สูงกว่าคู่เทียบโดยเห็นได้ชัดเจน 2) ค่าใช้จ่าย พบว่าค่าอาหารและวัตถุดิบในการประกอบอาหารลดลงเนื่องจากสามารถบริโภคผลผลิตที่ผลิตในฟาร์มทำให้ลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือนได้ 3) ด้านการพึ่งตนเองด้านอาหาร กลุ่มสมาชิกมีอาหารที่หลากหลายและลดซื้อลงได้ มีการพึ่งพาด้านอาหารจากการผลิตเองได้ มากกว่ากลุ่มนอกโครงการ 4) ความยากจน พบว่าระดับความยากจน กลุ่ม 1 กลุ่มที่มีความยากจนมีจำนวนลดลงร้อยละ 1.39 กลุ่ม 2 สัดส่วนเพิ่มขึ้น ร้อยละ 10.17 ส่วนกลุ่มที่ 3 และ 4 ถือว่ากลุ่มมีรายได้เหนือกว่าเส้นมัยฐานเพิ่มขึ้นร้อยละ 1.7 และ 5.08 ตามลำดับ ส่วนข้อเสนอแนะพบว่าต้องการด้านเทคโนโลยีการผลิตและช่องทางการตลาด การพัฒนาแหล่งน้ำ จากข้อสรุปโครงการสามารถนำเสนอเพื่อพัฒนาเป็นแผนการพัฒนาอาชีพในระดับตำบล สรุปผลการดำเนินงาน 1) กลุ่มวิสาหกิจชุมชนมีระดับการพัฒนาที่แตกต่างกัน 2) การดำเนินกิจกรรมส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงด้านการเพิ่มขึ้นด้านทุนและศักยภาพ และรายได้โดยเฉพาะกลุ่มที่มีการวางแผนการจัดการที่ชัดเจน ด้านกลุ่มและการจัดการด้านการตลาด 3) การสนับสนุนองค์ความรู้ด้านการผลิตคุณภาพและการตลาดยังจำเป็น และการผลิตพืชผักอาหารระดับครัวเรือนในกลุ่มเป้าหมายพบว่าสามารถลดค่าใช้จ่ายที่ไม่เป็นเงินสดได้เพิ่มขึ้น 4) การสนับสนุนการสร้างอาหารท้องถิ่นโดยผนวกเป็นแผนการดำเนินงานของระดับตำบล ภายใต้สถานการณ์โควิดและภาวการณ์ด้านเงินเฟ้อในปัจจุบัน 5) การพัฒนาชุมชนพึ่งตนเองได้ยังจำเป็นต้องมีการวิเคราะห์รายละเอียดปัจจัยที่ส่งผลเกิดความยั่งยืน งานวิจัยพบว่าสามารถยกระดับด้านเศรษฐกิจและกายภาพบางส่วนแต่ก็ยังมาสามารถพัฒนาให้เกิดความยั่งยืนในระยะเวลาสั้นได้ เนื่องจากมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องหลายด้าน เช่น ด้านกลุ่มที่มีการจัดการและระดับการพัฒนากลุ่มที่อยู่ในระดับที่แตกต่าง ความพร้อมของกลุ่มที่ยังพัฒนาได้ในระดับที่แตกต่างกัน ด้านการพัฒนากลุ่ม ภาวะผู้นำและวิสัยทัศน์ของกลุ่ม การบริหารจัดการ องค์ความรู้ในการพัฒนากลุ่ม 6) การประเมินผลเชิงเศรษกิจ เช่น รายได้ การเปลี่ยนแปลงด้านการเป็นหนี้ การออม ก็อาจจะยังไม่สามารถประเมินผลลัพธ์ด้านความยั่งยืนของชุมชนได้อย่างชัดเจน เนื่องจากมีปัจจัยที่ส่งผลกระทบและมีอิทธิผลต่อการเปลี่ยนแปลง ในการติดตามผลมากกว่า 1 ปี

คำสำคัญ