รูปแบบการบริหารจัดการกลุ่มที่เอื้อต่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนบนพื้นที่สูงสู่การสร้างความสมดุลระหว่างเป้าหมายทางเศรษฐกิจกับการสร้างความเป็นธรรมและลดความเหลื่อมล้ำทางสังคมของกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่จังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการกลุ่มที่เอื้อต่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนบนพื้นที่สูงในการสร้างความสมดุลระหว่างเป้าหมายทางเศรษฐกิจกับการสร้างความเป็นธรรมและลดความเหลื่อมล้้าทางสังคมของกลุ่มชาติพันธุ์ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาได้แก่ผู้น้ากลุ่มในชุมชน จ้านวน 516 ชุมชน โดยการค้านวณสูตรของ ทาโร ยามาเน่ (Taro Yamane)โดยมีค่าความคลาดเคลื่อนที่ 0.01 ใช้แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และแบบสนทนากลุ่มย่อยด้าเนินการเก็บรวบรวมข้อมูล ใช้การวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods) ด้าเนินการศึกษาทั้งวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ผลการศึกษาพบว่า1. สภาพการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนบนพื้นที่สูงของกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่จังหวัดน่าน พบว่าในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยที่ผู้น้าความเห็นว่า โดยที่ผู้น้ากลุ่มแสดงความเห็นว่า ความรู้เกี่ยวกับวิธีการผลิตของกลุ่ม อยู่ในระดับมาก การสร้างเวทีการเรียนรู้ การส่งเสริมการรวมกลุ่มในลักษณะต่างๆ การวางแผนพัฒนา อยู่ในระดับมาก ส่วนการวิเคราะห์ศักยภาพขีดความสามารถของกลุ่ม การพัฒนาระบบตลาด การศึกษาท้าการวิจัยและพัฒนา การพัฒนาระบบข้อมูลข่าวสาร การสร้างหลักสูตรฝึกอบรมการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน การสร้างศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจชุมชน การพัฒนาเทคโนโลยี และการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารออกสู่สังคม อยู่ในระดับปานกลาง2.ปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนบนพื้นที่สูงของกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่จังหวัดน่าน ได้แก่ ปัจจัยด้านจิตส้านึก ปัจจัยด้านวัฒนธรรม ปัจจัยด้านความรู้เกี่ยวกับการจัดการปัจจัยด้านนิเวศวิทยา ปัจจัยด้านนโยบายภาครัฐ ปัจจัยด้านที่อยู่อาศัย ปัจจัยด้านความตระหนัก ปัจจัยด้านสภาพแวดล้อม ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ ปัจจัยด้านประชากร ปัจจัยด้านสังคม ปัจจัยด้านทัศนคติปัจจัยด้านสื่อสารมวลชน ปัจจัยด้านการับรู้ข่าวสาร ที่สามารถอธิบายความสัมพันธ์ อย่างมีนัยส้าคัญทางสถิติและมีค่าประสิทธิภาพร้อยละ 863.รูปแบบการบริหารจัดการกลุ่มที่เอื้อต่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนบนพื้นที่สูงในการสร้างความสมดุลระหว่างเป้าหมายทางเศรษฐกิจกับการสร้างความเป็นธรรมและลดความเหลื่อมล้้าทางสังคมของกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่จังหวัดน่าน ได้แก่ ISEP-Model ประกอบด้วย การบริหารจัดการกลุ่มบนพื้นที่สูง, การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนบนพื้นที่สูง, การสร้างความเป็นธรรมและลดความเหลื่อมล้้าทางสังคม, และการสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มบนพื้นที่สูง ซึ่งมีความเหมาะสม สอดคล้องและสามารถน้าไปใช้ให้เกิดประโยชน์ในการบริหารจัดการกลุ่มเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนบนพื้นที่สูงได้4.ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ การส่งเสริมพัฒนากลุ่มอาชีพในชุมชนให้มีขีดสมรรถนะสูง, การส่งเสริมและพัฒนากลุ่มอาชีพในชุมชนไปสู่การเป็นเครือข่ายกลุ่มอาชีพชุมชนอิเล็กทรอนิกส์ (E-Market), พัฒนาระบบบริหารงานของกลุ่มอาชีพเพื่อเข้าสู่รูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจแบบใหม่, การส่งเสริมการบริหารจัดการกลุ่มอาชีพในชุมชนและการเข้าถึงแหล่งทุน, การสร้างความเข้มแข็งให้กับผู้ประกอบการในพื้นที่เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนในการสร้างรายได้ค ำส ำคัญ : การบริหารจัดการกลุ่ม, เศรษฐกิจชุมชน, ความเหลื่อมล้้า, กลุ่มชาติพันธุ์พื้นที่สูง

คำสำคัญ