โครงการ แนวทางการพัฒนาชุมชนต้นแบบในการจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตบนฐานประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาชุมชนเมืองเวียงสระ อ.เวียงสระ จ.สุราษฎร์ธานี
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โครงการแนวทางการพัฒนาชุมชนต้นแบบในการจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตบนฐานประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาชุมชนเมืองเวียงสระ อำเภอเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหารูปแบบกระบวนการจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตบนฐานประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาชุมชนเมืองเวียงสระ ที่ผสมผสานระหว่างการศึกษาในระบบ นอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย โดยใช้ แหล่งเรียนรู้ ภูมิปัญญาในชุมชนเป็นฐาน โดยการสร้างการมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนต้นแบบในการจัดการเรียนรู้บนฐานประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาชุมชนเมืองเวียงสระด้วยการมีส่วนร่วมระหว่าง ครูภูมิปัญญา ครูในระบบ ชุมชนและท้องถิ่น โดยการวิเคราะห์ฐานข้อมูลองค์ความรู้ด้านประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาชุมชนเมืองโบราณเวียงสระ แล้วนำมาออกแบบกระบวนการจัดการเรียนรู้ร่วมกัน เป็นการลดช่องว่างในการสืบทอดภูมิปัญญาอันทรงคุณค่าของชุมชนไว้ ด้วยกระบวนการการจัดการศึกษาท้องถิ่นที่สนับสนุนให้ผู้เรียนมีโอกาสในการศึกษาเรียนรู้ฐานองค์ความรู้ประวัติศาสตร์ชุมชนของตนเองอย่างลึกซึ้งตามความสนใจ และสามารถการจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตบนฐานประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาชุมชน ให้กับผู้เรียนรู้ทุกเพศ ทุกวัย และสามารถส่งเสริมให้เกิดการสืบทอด สืบสานองค์ความรู้ของชุมชนได้อย่างเหมาะสม นำไปสู่การสร้างแบบจำลองการจัดการเรียนรู้บนฐานชุมชนที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชุมชนอื่น ๆ ได้ด้วย การผลักดันให้เกิดการสืบทอดแบบนี้จะช่วยให้ชุมชนสามารถดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างมีความสุขและยั่งยืนได้โดยไม่สูญเสียภูมิปัญญาที่มีค่าของชุมชนเมืองโบราณเวียงสระ จังหวัด สุราษฎร์ธานี ซึ่งการดำเนินการศึกษาวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อค้นหารูปแบบและแนวทางในการพัฒนาชุมชนต้นแบบในการจัดการเรียนรู้ ตลอดชีวิตบนฐานประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาชุมชน ด้วยการมีส่วนร่วมระหว่างครูภูมิปัญญา ครูในระบบ ชุมชนและท้องถิ่นโดยใช้แหล่งเรียนรู้ ภูมิปัญญาในชุมชนเป็นฐานเพื่อค้นหารูปแบบกระบวนการจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตบนฐานประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาชุมชนเมืองเวียงสระ ที่ผสมผสานระหว่างการศึกษาในระบบ นอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัยทุกรูปแบบ ให้คนทุกช่วงวัยสามารถมีโอกาสได้รับการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิตและเพื่อสร้างการมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนต้นแบบในการจัดการเรียนรู้บนฐานประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาชุมชนเมืองเวียงสระในการจัดการเรียนรู้ซึ่งได้มีการใช้เครื่องมือในการดำเนินการศึกษาวิจัยโดยจัดเป็นเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) โดยการมีส่วนร่วมของครูภูมิปัญญา ครูในระบบ ชุมชน และท้องถิ่น โดยใช้ฐานข้อมูลจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น (Community Based Research: CBR) ในการศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลองค์ความรู้บนฐานประวัติศาสตร์ชุมชนเมืองเวียงสระโดยการศึกษาวิจัยในครั้งนี้ผู้ดำเนินการวิจัยพัฒนาชุมชนต้นแบบในการจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตบนฐานประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาชุมชนเมืองเวียงสระ โดยใช้การมีส่วนร่วมระหว่างครูภูมิปัญญา ครูในระบบ ชุมชนและท้องถิ่น ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบและแนวทางการพัฒนาชุมชนต้นแบบโดยกำหนดรูปแบบและแนวทางในการพัฒนาชุมชนต้นแบบพัฒนาแหล่งเรียนรู้บนฐานชุมชน เน้นการศึกษาประวัติศาสตร์ ภูมิปัญญา และเอกลักษณ์ของชุมชน พัฒนาเครื่องมือและสื่อการสอนที่เหมาะสมกับผู้เรียนทุกวัยจัดกระบวนการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม เน้นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และลงมือปฏิบัติซึ่งผู้วิจัยได้สร้างรูปแบบกระบวนการจัดการเรียนรู้ผสมผสานการศึกษาในระบบ นอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัยเน้นเนื้อหาที่เข้าใจง่าย น่าเรียนรู้ เหมาะสมกับความสนใจของผู้เรียนจัดกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น การเล่านิทานประวัติศาสตร์ การใช้หนังตะลุง เพลงบอกเป็นสื่อในการบอกเล่าประวัติศาสตร์ การสาธิตการร้อยลูกปัด การฝึกปฏิบัติด้วยการรำมโนราห์และการลงพื้นที่เรียนรู้จริง ในแหล่งเรียนรู้ด้านต่าง ๆ โดยมีการสร้างการมีส่วนร่วมของครูภูมิปัญญาโรงเรียน ชุมชนและท้องถิ่น ในการร่วมพัฒนาพื้นที่และรูปแบบการจัดการเรียนรู้ จนเกิดเป็นพื้นที่ต้นแบบการจัดการเรียนรู้ ภูมิปัญญาด้านประวัติศาสตร์และด้านภูมิปัญญามโนราห์ จนสามารถเป็นพื้นที่ต้นแบบให้กับชุมชนอื่น ๆ มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อนำไปพัฒนาต่อยอดในพื้นที่ได้ เช่น คณะอาจารย์ นักศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ร่วมกับผู้นำชุมชนตำบลขุนทะเล อำเภอเมืองจังหวัดสุราษฎร์ธานีมาร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในพื้นที่และเชิญให้ทีมวิจัยร่วมเป็นพี่เลี้ยงในการต่อยอดพัฒนารูปแบบการจัดกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันในชุมชนขุนทะเล คณะผู้บริหาร ผู้นำชุมชนเทศบาลตำบลเขานิพันธ์มาเรียนรู้ร่วมกับทีมวิจัยเพื่อนำบทเรียนไปปรับใช้ในพื้นที่ และมีการประสานความร่วมมือให้ครูภูมิปัญญาไปเป็นวิทยากรให้กับรู้ในพื้นที่ นายอำเภอเวียงสระร่วมกับเครือข่ายกำนันผู้ใหญ่บ้านมาร่วมเรียนรู้และมีการประชุมเพื่อนกระดับการพัฒนาพื้นที่การเรียนรู้ประวัติศาสตร์และภูมิปัญญาชุมชนขยายผลการเรียนรู้ให้กับพื้นที่ประวัติศาตร์ที่สำคัญของอำเภอเวียงสระ เพื่อเป็นการยกระดับการเรียนรู้ภูมิปัญญาด้านประวัติศาสตร์ชุมชนอำเภอเวียงสระ ที่สามารถสืบทอดองค์ความรู้อันทรงคุณค่าของแต่ละชุมชน โดยประสานความร่วมมือกับทีมวิจัยในการร่วมกันขับเคลื่อนงานในระดับอำเภอ