การพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการชุมชนโดยรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยในชื่อโครงการการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการชุมชนโดยรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ มีคำถามการวิจัยหลัก คือ รูปแบบของการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการชุมชนตำบลศรีเทพควรเป็นอย่างไร และคำถามการวิจัยรอง คือ 1) ศักยภาพชุมชนตำบลศรีเทพเป็นอย่างไร และรูปแบบการบริหารจัดการชุมชนตำบลศรีเทพ ควรเป็นอย่างไร การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาศักยภาพของชุมชนรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ 2) พัฒนาศักยภาพและเสริมสร้างขีดความสามารถการบริหารจัดการชุมชนรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ และ3) นำเสนอรูปแบบการพัฒนาและการเสริมสร้างขีดความสามารถการบริหารจัดการชุมชนรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพสู่การเป็นมรดกโลก รวบรวมข้อมูลจากการวิเคราะห์เอกสาร การสังเกต การสัมภาษณ์และการสนทนากลุ่ม จากกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้นำชุมชน คณะกรรมการชุมชน ตัวแทนชาวบ้านผู้อาศัยอยู่ในชุมชนตำบลศรีเทพ ทั้ง 16 ชุมชนโดยรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ หน่วยงานราชการ หน่วยงานเอกชน จำนวน 185 คน โดยใช้วิธีคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง ผู้วิจัยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลแบบสรุปอุปนัย โดยการนำข้อมูลจากการวิเคราะห์เอกสาร และสำรวจจากการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่ม มาจัดทำเป็นระบบและหมวดหมู่ ทำการวิเคราะห์ตามวัตถุประสงค์ของการวิจัย โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพเชื่อมโยงความสอดคล้องแนวคิดและทฤษฎีที่ผู้วิจัยได้มีการอ้างอิงไว้ และนำข้อมูลที่ได้จากการจัดโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการ โดยผู้เชี่ยวชาญในสาขาวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง มาสรุปและเขียนเป็นรูปแบบการบริหารจัดการชุมชน ที่ชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนารูปแบบของการบริหารจัดการ ด้านต่าง ๆ ที่เหมาะสมกับชุมชนของตำบลศรีเทพ เพื่อที่จะรองรับนักท่องเที่ยวหลังจากที่อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกแล้วผลการวิจัยพบว่า ภาพรวมของการบริหารจัดการ ชุมชนตำบลศรีเทพทั้ง 16 ชุมชน ที่ตั้งอยู่รอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ ส่วนใหญ่จะมีรูปแบบการบริหารจัดการตามแบบของกระทรวงมหาดไทย ประกอบด้วย โครงสร้างชุมชนและระบบบริหารจัดการชุมชน โดยการบริหารจัดการชุมชน มีผู้ใหญ่บ้านเป็นผู้นำ มีคณะกรรมการชุมชน และผู้นำหรือผู้แทนกลุ่มองค์กรในชุมชน รวมถึงผู้ทรงคุณวุฒิของชุมชน เป็นต้น อีกรูปแบบหนึ่งของการบริหารจัดการชุมชน คือ การแบ่งย่อยออกเป็นคุ้ม ประมาณ 8-9 คุ้ม มีประธานคุ้มเป็นหัวหน้าควบคุม รับผิดชอบ ดูแลคุ้มของตนเอง เป็นการกระจายความรับผิดชอบของผู้นำชุมชน ลงสู่ประธานคุ้มภายในชุมชนชุมชนตำบลศรีเทพ ทั้ง 16 ชุมชน เป็นชุมชนที่ฐานการพัฒนาชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง โดยสะท้อนมาจากฐานงานกลุ่มเด่นชัด คือ กลุ่มด้านเศรษฐกิจในชุมชนที่มีหลายกลุ่ม ซึ่งเป็นงานพัฒนาที่ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานของรัฐและรวมทั้งภาคเอกชนในการสนับสนุน ดังนั้น คณะผู้วิจัยจึงได้ร่วมกันวิเคราะห์ ค้นหาแนวทางการบริหารจัดการชุมชนตำบลศรีเทพ อำเภอศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ ทำการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการชุมชนที่คนในชุมชนมีส่วนร่วม ด้วยการสร้างเป็นกลุ่มอาชีพของชุมชนขึ้น โดยมีโครงสร้างการบริหารจัดการ แบ่งอำนาจหน้าที่รับผิดชอบ มีสมาชิกของชุมชนเป็นคณะกรรมการร่วม เพื่อสร้างจิตสำนึก ความเป็นเจ้าของ เป็นการสร้างกลุ่มขึ้นมาจากปัญหา และความต้องการของชุมชนโดยตรง มีหน่วยงานภาครัฐและเอกชนเข้ามาสนับสนุนโครงการการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการชุมชนโดยรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ เป็นโครงการที่ศึกษาวิจัยเพื่อหาแนวทางการบริหารจัดการชุมชน ด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชน ในการพัฒนาและบริหารจัดการชุมชนอย่างแท้จริง สำหรับรองรับนักท่องเที่ยวที่จะเข้ามาหลังจากอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกคำสำคัญ : ศักยภาพ, การบริหารจัดการชุมชน, อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ