การพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวโดยชุมชนแบบบูรณาการอย่างยั่งยืน ระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชนบ้านบางเทา ตำบลเชิงทะเล อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต.

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาศักยภาพและแนวทางการพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวโดยชุมชน 2) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาความต้องการและแนวทางการพัฒนาทุนมนุษย์ 3) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาความต้องการและทางการพัฒนาความรู้บัญชีชุมชน 4) เพื่อศึกษาสภาพและแนวทางการสื่อสารทางการตลาด และ 5) เพื่อศึกษาและเสนอแนะแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงบูรณาการ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research) โดยใช้แบบสอบถาม (Questionnaires) กับประชาชนที่อาศัยอยู่ในชุมชนบ้านบางเทา จำนวน 396 คน และกลุ่มนักท่องเที่ยว จำนวน 384 คน การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-depth Interview) จำนวน 66 คน และการสนทนากลุ่ม (Focus Group) จำนวน 3 ครั้ง จากกลุ่มตัวแทนผู้นำชุมชน ผู้บริหารของหน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชน ส่วนการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าดัชนีจัดเรียงลำดับความต้องการจำเป็น (PNI Modified) และการทดสอบค่าที (t-test) ขณะที่ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์โดยจำแนกข้อมูลและเปรียบเทียบข้อมูล ผลการวิจัย พบว่า 1) ด้านศักยภาพการท่องเที่ยว ประชาชนและนักท่องเที่ยวเห็นว่าอยู่ในระดับมาก ด้านการจัดการเศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิตที่ดีมากที่สุด รองลงมาด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และด้านการอนุรักษ์และส่งเสริมมรดกทางวัฒนธรรมน้อยที่สุด ประชาชนและนักท่องเที่ยวให้ความเห็นที่แตกต่างกันในด้านการบริหารจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนมากที่สุด รองลงมาด้านคุณภาพการบริการ และด้านการอนุรักษ์และส่งเสริมมรดกทางวัฒนธรรมให้ความเห็นที่แตกต่างกันน้อยที่สุด 2) ด้านทุนมนุษย์ ในทัศนะประชาชนสภาพปัญหาอยู่ระดับปานกลาง ขณะที่นักท่องเที่ยวอยู่ระดับมาก โดยเฉพาะคุณลักษณะส่วนบุคคล ในทัศนะประชาชน ค่า PNImodified 0.30 ขึ้นไป จำนวน 14 รายการ เป็นด้านความรู้ 5 รายการ และด้านทักษะ 9 รายการ สูงที่สุดคือทักษะการสื่อสารการตลาด รองลงมาคือ ทักษะการจัดทำบัญชีครัวเรือน และความรู้การบริการการท่องเที่ยว ในทัศนะนักท่องเที่ยวไม่มีค่าPNImodified 0.30 ขึ้นไป สูงที่สุดคือ ทักษะการสื่อสารภาษาต่างประเทศอื่น 3) ด้านบัญชีชุมชน สภาพปัญหาที่เป็นอยู่ปัจจุบันอยู่ในระดับปานกลาง ด้านความรู้มากที่สุด รองลงมา ด้านทักษะ และด้านคุณลักษณะส่วนบุคคลน้อยที่สุด มีค่า PNImodified เท่ากับ 0.30 ในด้านทักษะ จำนวน 2 รายการ ได้แก่ ผู้จัดทำบัญชีสามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับรายรับและรายจ่ายต่างๆ ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ และสามารถจัดทำแบบฟอร์มบัญชีประจำวันได้ง่ายและสะดวก 4) ด้านการสื่อสารการตลาด ประชาชนและนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่าสภาพการสื่อสารทางการตลาดการท่องเที่ยวอยู่ในระดับมาก เมื่อเปรียบเทียบรายด้าน ในด้านการขายส่วนบุคคลมากที่สุด รองลงมาด้านการประชาสัมพันธ์และการเผยแพร่สู่สาธารณะ และด้านการตลาดบนมือถือ ประชาชนชุมชนบ้านบางเทาและนักท่องเที่ยวให้ความเห็นน้อยที่สุด แนวทางการพัฒนา พบว่า 1) ด้านการพัฒนาศักยภาพ จัดตั้งคณะกรรมการการท่องเที่ยวในชุมชน พัฒนาบุคลากร พัฒนาผลิตภัณฑ์ ภูมิปัญญาท้องถิ่น อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พัฒนาสถานที่การท่องเที่ยวให้ได้มาตรฐาน สร้างข้อตกลงในการทำงานร่วมกัน 2) ด้านทุนมนุษย์ ให้ความรู้การบริการ การจัดการการตลาด ยกระดับคุณภาพชีวิต ทักษะการสื่อสารการตลาด บัญชีครัวเรือน ภาษาต่างประเทศ จิตสำนึกอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมชุมชน และอัตลักษณ์ชุมชนท่องเที่ยว 3) ด้านบัญชีชุมชน อบรมให้ความรู้ และลงมือปฏิบัติในการจัดทำบัญชี อย่างพอเพียง ต่อเนื่อง สม่ำเสมอ ง่ายและสะดวก ให้คำปรึกษาและคำแนะนำเมื่อเกิดปัญหาในการทำบัญชีชุมชน ปรับเปลี่ยนทัศนคติว่าการทำบัญชีไม่ใช่เรื่องยาก สร้างความตระหนักถึงความสำคัญ และเรียนรู้จากตัวแบบ 4) ด้านการสื่อสารการตลาด เน้นการประชาสัมพันธ์ในชุมชนเพื่อให้ประชาชนในชุมชนรู้จักอธิบายได้และเข้าถึงการท่องเที่ยวชุมชน ใช้สื่อออนไลน์และพัฒนาเว็บไซต์ ให้ทดลองสินค้าและผลิตภัณฑ์ตัวอย่าง โปรโมชั่นสินค้าหรือแพ็คเกจท่องเที่ยว จัดกิจกรรมพิเศษหรือตลาดนัด มีฐานข้อมูลนักท่องเที่ยว และพัฒนาศักยภาพในด้านการพูดคุยและด้านการนำเสนอขายสินค้าข้อเสนอแนะจากการวิจัย คือ หน่วยงานภาครัฐ และชุมชนร่วมกันจัดตั้งคณะกรรมการการท่องเที่ยวโดยชุมชนบ้านบางเทาเพื่อวางแผนและบูรณาการความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ในการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงบูรณาการ 7 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านการบริหารจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชน 2) ด้านการจัดการเศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิตที่ดี 3) ด้านการอนุรักษ์และส่งเสริมมรดกทางวัฒนธรรม 4) ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบและยั่งยืน 5) ด้านคุณภาพการบริการการท่องเที่ยวโดยชุมชน และ6) ด้านการส่งเสริมการประชาสัมพันธ์และการทำงานร่วมกันระหว่างชุมชนและผู้ประกอบการนำเที่ยว 7) ด้านเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนคำสำคัญ : การพัฒนา การท่องเที่ยวโดยชุมชน บูรณาการ

คำสำคัญ