การพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มผลิตภาพสีเขียววิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงไก่ไข่อารมณ์ดี

บทคัดย่อ

แผนงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสม ออกแบบและวางผังโรงเรือน ออกแบบบรรจุภัณฑ์ไข่ และ การจัดการของเสียสำหรับวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงไก่ไข่อารมณ์ดี ซึ่งทางกลุ่มวิสาหกิจชุมชน มีปัญหาทางด้านเทคโนโลยี การออกแบบวางผังโรงเรือน บรรจุภัณฑ์ และการจัดการของเสีย การดำเนินงานวิจัยเริ่มจาก 1) ศึกษาปัญหาเกี่ยวกับเทคโนโลยีในกระบวนการผลิตไก่ไข่ 2)ศึกษาการออกแบบและวางผังโรงเรือน 3)ออกแบบและพัฒนาบรรจุภัณฑ์ และ 4) ศึกษาปัญหาของเสียมูลไก่ไข่ที่เกิดขึ้น ผลการดำเนินงานวิจัย 1) การพัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสม การเลี้ยงไก่ไข่ จำนวน 1,000 ตัว กระบวนการผลิตอาหารไก่ไข่ ประกอบด้วย เตรียมวัตถุดิบ บดข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ชั่งปริมาณวัตถุดิบ ผสมอาหารไก่ไข่ เครื่องจักรหลัก ประกอบด้วย 1) เครื่องบดอาหารไก่ไข่ ขนาดเครื่อง กว้างxยาวxสูง 580 x 1,100 x 1,000 มม. ขนาดลูกบดเส้นผ่าศูนย์กลาง 210 มม. ยาว 450 มม. มีตัวปรับระดับความละเอียด ใช้มอเตอร์ขนาด 2 แรงม้า เป็นเครื่องต้นกำลัง ส่งกำลังผ่านพลู่เลย์ สามารถบดข้าวโพดอาหารสัตว์ให้มีขนาด 3-4 มม. ได้เฉลี่ย 48.92 กิโลกรัม ใช้เวลา 27.60 นาที 2) เครื่องผสมอาหารไก่ไข่ ขนาดเครื่อง กว้างxยาวxสูง 500 x 1,000 x 1,000 มม. มีถังใช้บรรจุวัตถุดิบ 50 กิโลกรัม มีเกลียวใช้ในการผสม เส้นผ่าศูนย์กลาง 200 มม. ใช้มอเตอร์ ขนาด 2 แรงม้า 220 โวลต์ เป็นเครื่องต้นกำลัง ส่งกำลังผ่านพลู่เลย์ สามารถผสมอาหารไก่ไข่ได้ เฉลี่ย 49.19 กิโลกรัม ใช้เวลาเฉลี่ย 15.28 วิเคราะห์ต้นทุนการผลิตอาหารไก่ไข่กับการซื้ออาหารไก่ไข่สำเร็จรูป พบว่าการผลิตอาหารไก่ไข่ มีต้นทุนต่ำกว่าการซื้ออาหารไก่ไข่สำเร็จรูป คิดเป็นมูลค่าที่ประหยัดได้ 102,881.54 บาทต่อปี หรือ 2.82 บาทต่อกิโลกรัม นาที ศึกษาและปรับปรุงกระบวนการปฏิบัติงานด้วยเทคนิคการศึกษาการทำงาน การจับเวลาโดยตรง วิเคราะห์สาเหตุด้วยแผนผังก้างปลา 5W1H เทคนิค ECRS ปรับปรุงการตักวัตถุดิบลงเครื่องผสม ปรับตำแหน่งช่องป้อนวัตถุดิบ ลดความสูงของทางเข้าวัตถุดิบ ทำให้สามารถช่วยลดขั้นตอนการทำงานลงจาก 13 เป็น 12 ขั้นตอน คิดเป็นร้อยละ 7.69 ลดระยะทางจาก 3.91 เมตร เป็น 2.80 เมตร คิดเป็นร้อยละ 28.39 และสามารถลดเวลาในการทำงานลงจาก 3,706.68 วินาที เป็น 3,293.77 วินาทีคิดเป็นร้อยละ 11.14 2) การออกแบบและวางผังโรงเรือน ประกอบด้วย 1) การออกแบบโรงเรือนเลี้ยงไก่ไข่ มีขนาด กว้างxยาว = 18 x20 เมตร มีการจัดวางวัตถุดิบข้าวโพด เครื่องผสม เครื่องบดข้าวโพด และ 2) การออกแบบอาคารคัดไข่ไข่ มีขนาด 6 x 12 เมตร กระบวนการ ผลิตหลักในการเลี้ยงไก่ไข่ คือ การผลิตอาหารสำหรับไก่ไข่ วิเคราะห์แผนภูมิการไหล วัตถุดิบผสมอาหารไก่ไข่ หน่วยชั่งน้ำหนัก เครื่องบด เครื่องผสมอาหารสัตว์และที่จัดเก็บ วิเคราะห์สาเหตุปัญหาด้วยแผนผังก้างปลา ทำการปรับปรุงด้วยเทคนิค ECRS ประกอบด้วย 1) ปรับเปลี่ยนตำแหน่งบริเวณเก็บวัตถุดิบให้ติดกับจุดชั่งน้ำหนัก ย้ายเครื่องบดให้มาอยู่ระหว่างบริเวณเก็บวัตถุดิบและเครื่องผสมอาหารไก่ไข่ ย้ายเครื่องผสมอาหารไก่ไข่และที่จัดเก็บอาหารให้ใกล้ชิดกัน สามารถลดขั้นตอนการปฏิบัติงาน จาก 25 ขั้นตอน เป็น 18 ขั้นตอน ลดลง 7 ขั้นตอน คิดเป็นร้อยละ 38.88 ระยะทางในกระบวนการผลิตอาอาหารไก่ไข่ จาก 20.40 เมตร เป็น 10 เมตร ลดลง 10.40 เมตร คิดเป็นร้อยละ 50.98 ผลการวิเคราะห์ด้วยหลักเศรษฐศาสตร์วิศวกรรม มูลค่าปัจจุบันสุทธิ (NPV) เท่ากับ 8152,662.94 บาท อัตราผลตอบแทนภายในเท่ากับ (IRR) 40.80% อัตราส่วนผลตอบแทนต่อ ต้นทุน (B/C ratio) เท่ากับ 1.58 เท่า ระยะเวลาคืนทุน (PB) เท่ากับ 0.62 ปีหรือ 7.37 เดือน 3) การออกแบบบรรจุภัณฑ์ ความต้องการซื้อไข่ไก่ภายในกล่องมากที่สุด จำนวน 10 ฟอง คิดเป็นร้อยละ 56 ชนิดวัสดุใช้ทำบรรจุภัณฑ์ไข่ไก่ทำมาจากกระดาษมากที่สุด คิดเป็นร้อยละ 66 ทำการออกแบบกล่องไข่ไก่ทำจากกระดาษ ขนาด 27 x 12 x 8 ซม บรรจุจำนวน 10 ฟอง ราคา 6.23 บาทต่อกล่อง ผลิตฉลาก ขนาด 9 x 8 ซม. ราคา 4 บาทต่อชิ้น คำนวณปริมาณไก่ไข่ 6,000 ตัว อัตราการไข่ร้อยละ 80 ระยะเวลา 365 วัน มีจำนวนไข่ไก่ภายในหนึ่งปีเท่ากับ 1,752,000 ฟองต่อปี ใช้บรรจุภัณฑ์กล่องไข่ไก่และฉลาก 175,200 ชิ้นต่อปี ราคาบรรจุภัณฑ์ไข่ไก่ เท่ากับ 10.23 ต่อกล่อง หรือ เท่ากับ 1,792,296 บาทต่อปี ต้นทุนกล่องบรรจุภัณฑ์คิดเป็นร้อยละ 60.89 ต้นทุนฉลากติดลงกล่องบรรจุภัณฑ์คิดเป็นร้อยละ 39.10 การพัฒนาเพื่อลดต้นทุนบรรจุภัณฑ์ไข่ไก่ โดยเปลี่ยนวิธีการติดฉลากมาเป็นตัวปั๊มด้วยอักษรลงบรรจุภัณฑ์ จัดทำบรรจุภัณฑ์ฉลากต้นแบบ ประเมินผลโดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 3 ท่าน รายละเอียดการประเมิน ประกอบด้วย ภาพประกอบบนบรรจุภัณฑ์มีความเหมาะสม คิดเป็นร้อยละ 4.58 ลวดลายโดดเด่นสะดุดตา คิดเป็นร้อยละ 4.24 สื่อสารความหมายได้ชัดเจน คิดเป็นร้อยละ 4.68 มีลักษณะเฉพาะเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม คิดเป็นร้อยละ 4.25 นำเสนอข้อมูลที่เป็นประโยชน์ครบถ้วนชัดเจน คิด เป็นร้อยละ 4.89 และภาพรวมความพึงพอใจของการปั๊มอักษรลงบรรจุภัณฑ์คิดเป็นร้อยละ 4.68 ระดับมากที่สุด จากการเปลี่ยนวิธีการติดฉลากมาเป็นตัวปั๊มด้วยอักษรลงบรรจุภัณฑ์ สามารถลดต้นทุนฉลาก จาก 700,800 บาทต่อปี เหลือเพียง 20,000 บาทต่อปีซึ่งการผลิตบรรจุภัณฑ์กล่องไข่ไก่จากกล่องกระดาษมีการย่อยสลายได้ง่ายตามธรรมชาติเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม 4) การจัดการของเสียสำหรับวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงไก่ไข่ อารมณ์ดีโดยกระบวนการหมักปุ๋ยจากของเสียจากวิสาหกิจชุมชนร่วมกับวัสดุเหลือทิ้งทางอุตสาหกรรมการเกษตร คือ มูลไก่ไข่ กากตะกอนระบบบำบัดน้ำเสีย และกากอ้อย โดยทำการทดลองหมักปุ๋ยแบบกองแถว โดยมีสัดส่วนวัสดุหมักมูลไก่ไข่ กากตะกอน และกากอ้อย เท่ากับ 0.5 ต่อ 1 ต่อ 4 โดยปริมาตร และใช้ตัวปรับความชื้น 2 ประเภท คือ น้ำเปล่าและสารเร่งซุปเปอร์ พด.1 ต่อน้ำ 1 ต่อ 10 ลิตร ทำการตรวจวิเคราะห์การวิจัย ครั้งนี้คือ ค่าอุณหภูมิ ค่าความชื้น ค่าความนำไฟฟ้า อัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจน ค่าความเป็นกรดด่าง และค่าธาตุอาหารหลักไนโตรเจนต่อฟอสฟอรัสต่อโพแทสเซียม จากการวิจัยครั้งนี้พบว่า กองปุ๋ยหมักที่ใช้น้ำเปล่า เป็นตัวปรับความชื้นให้ค่าใกล้เกณฑ์มาตรฐานที่ดีกว่า คือ ค่าอุณหภูมิเท่ากับ 27.75 – 41.50 องศาเซลเซียส ค่าความชื้นเท่ากับ 50 – 60 เปอร์เซ็นต์ ค่าความนำไฟฟ้าเท่ากับ 2.79 – 3.45 เดซิซีเมนต่อเมตร ค่าอัตราส่วน คาร์บอนต่อไนโตรเจนเท่ากับ 32.65 ค่าความเป็นกรดด่างเท่ากับ 6.10 – 6.37 และค่าธาตุอาหารหลักไนโตรเจนต่อฟอสฟอรัสต่อโพแทสเซียมเท่ากับ 1.08: 0.19: 0.32 เปอร์เซ็นต์ โดยน้ำหนัก ตามลำดับ ผลการวิจัยจาก กระบวนการหมักปุ๋ยของมูลไก่ไข่ กากตะกอน และกากอ้อยมีปริมาณของวัสดุที่ไม่เหมาะสมด้วยสัดส่วนของมูลไก่ไข่ และกากตะกอนที่นำมาใช้ในปริมาณที่น้อยและกากอ้อยที่นำมาใช้ในปริมาณที่มาก ส่งผลต่อกระบวนการหมักได้ไม่ดีเท่าที่ควร การทดลองนี้สามารถนำไปใช้ไปใช้ในประเภทของวัสดุปลูกพืชที่นำไปผสมกับดิน สามารถเพิ่มความร่วนซุยให้กับดินและปรุงดินเพื่อเสริมธาตุอาหารให้มีปริมาณที่เพียงพอในการปลูกพืช ไม้ดอกไม้ประดับหรือสำหรับพืชที่ต้องการเก็บความชื้นและการระบายน้ำได้ดีสรุปได้ว่า ปุ๋ยหมักที่ใช้น้ำเปล่าเป็นตัวปรับความชื้นจะให้ปุ๋ยหมักที่มีคุณภาพดีกว่าการทดลองที่ใช้สารเร่งซุปเปอร์ พด.1 เป็นตัวปรับความชื้นเนื่องจากมีค่าพารามิเตอร์ต่าง ๆ อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานปุ๋ยอินทรีย์ตามกรมวิชาการเกษตรมากกว่า การพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มผลิตภาพสีเขียววิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงไก่ไข่อารมณ์ดีเป็นการสร้างวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงไก่ไข่ต้นแบบ เพื่อนำไปสู่ขยายผลการวิจัยให้กับผู้เลี้ยงไก่ไข่ในพื้นที่ต่อไป คำหลัก เทคโนโลยีที่เหมาะสม, ออกแบบและวางผังโรงเรือน, บรรจุภัณฑ์ไข่, การจัดการของเสีย, ไก่ไข่อารมณ์ดี

คำสำคัญ