ตัวแบบผสมเชิงเส้นที่มีความสัมพันธ์เชิงพื้นที่รวมอยู่ด้วย สำหรับวิเคราะห์ผลผลิตข้าวในแต่ละจังหวัดของประเทศไทย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีจุดประสงค์ เพื่อนาเสนอตัวแบบผสมเชิงเส้นที่มีความสัมพันธ์เชิงพื้นที่รวมอยู่ด้วย สาหรับวิเคราะห์ข้อมูลผลผลิตข้าวในประเทศไทย เพื่อประมาณผลผลิตข้าวในแต่ละเดือน เพื่อหาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลผลิตข้าว และเพื่อสร้างแผนที่ผลผลิตข้าวในประเทศไทย โดยใช้ตัวแบบผสมเชิงเส้น( Linear Mixed Model หรือ LMM) ที่มีอิทธิพลเชิงพื้นที่เป็นแบบ Conditional Autoregressive Model (CAR) ค่าประมาณผลผลิตเฉลี่ยในแต่ละเดือนที่ได้ ถูกนาไปใช้สร้างแผนที่ผลผลิตข้าวในประเทศไทย ตัวแปรตามคือ ปริมาณผลผลิตข้าวในแต่ละเดือน ทุกจังหวัดของประเทศไทย ข้อมูลที่ใช้เป็นข้อมูลทุติยภูมิระดับจังหวัด ปัจจัยที่นามาพิจารณาได้แก่ ปริมาณฝน อุณหภูมิเฉลี่ย และภาค ผลการศึกษาพบว่าปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลผลิตข้าวคือ ปริมาณฝน อุณหภูมิเฉลี่ย และภาค เมื่อเรียงลาดับค่าประมาณอิทธิพลของภาคที่มีต่อผลผลิตข้าวเฉลี่ยต่อเดือนจากมากไปน้อย เรียงได้ดังนี้ ภาคอีสาน ภาคใต้ ภาคตะวันตก ภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคเหนือ ตามลาดับ จังหวัดที่มีค่าประมาณผลผลิตข้าวเฉลี่ยต่อเดือนสูง 10 อันดับแรก เรียงลาดับจากมากสุดถึงน้อยสุด ได้ดังนี้ อุบลราชธานี เดือนพฤศจิกายน (1,328,000 ตัน) สุรินทร์ เดือนพฤศจิกายน (1,070,000 ตัน) ศรีสะเกษ เดือนพฤศจิกายน (1,023,000 ตัน) บุรีรัมย์ เดือนพฤศจิกายน (939,400 ตัน) นครราชสีมา เดือนพฤศจิกายน (907,500 ตัน) ร้อยเอ็ด เดือนพฤศจิกายน (852,800 ตัน) เชียงราย เดือนพฤศจิกายน (769,800 ตัน) ขอนแก่น เดือนพฤศจิกายน (692,800 ตัน) มหาสารคราม เดือนพฤศจิกายน (676,200 ตัน) อุดรธานี เดือนพฤศจิกายน (620,600 ตัน) ตามลาดับ แผนที่ผลผลิตข้าวในประเทศไทย ช่วยให้ผู้อ่านเห็นได้ง่ายว่าพื้นที่ใดมีผลผลิตสูง พื้นที่ใดมีผลผลิตต่า ใช้เป็นเครื่องมือที่สาคัญในการวางแผน ตัดสินใจ และนาโครงการต่างๆ ไปใช้ช่วยเหลือเกษตรกร ให้สามารถผลิตข้าวได้มากยิ่งขึ้น

คำสำคัญ