การศึกษาบ้านและหมู่บ้านของชาวญัฮกุร จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

คำสำคัญ : สถาปตั ยกรรมพืน?? ถิน?? เรือนพืน?? ถิน?? ญัฮกุ้ร เนียะกุล ชาวบน คนดง มอญโบราณ การศึกษาบ้านและหมู่บ้านของชาวญัฮกุ้ร จังหวัดชัยภูมิ มีจุดประสงค์เพื??อศึกษารูปแบบของ เรือนพักอาศัย ภูมิปัญญาเชิงช่าง เทคโนโลยีการก่อสร้าง การตัง?? ถิ??นฐาน และองค์ประกอบทาง กายภาพของชุมชนชาวญัฮกุ้รกรณีศึกษา พร้อมกับอธิบายรูปแบบเอกลักษณ์ ระบุคุณค่าทางศิลป สถาปตั ยกรรม และเสนอแนะแนวทางการอนุรักษ์ลักษณะทางกายภาพและภูมิทัศน์ทางวัฒนธรรม ของชุมชน ดำเนินการโดยการสำรวจเก็บข้อมูลจากชุมชนชาวญัฮกุ้รจำนวน 8 หมู่บ้าน ได้แก่ บ้าน สะพานหิน บ้านนํ??าลาด บ้านโคกสะอาด บ้านเสลีย?? งทอง บ้านวังอ้ายโพธิ ??บ้านไร่ บ้านวังอ้ายคง และ บ้านวังตาเทพ ซึ??งอยู่ในเขตตำบลโป่งนก ตำบลนายางกลัก และตำบลบ้านไร่ อำเภอเทพสถิต จังหวัดชัยภูมิ ใช้การเก็บข้อมูล 3 วิธี ได้แก่ 1) การสืบค้นข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสาร ภาพถ่าย และ หลักฐานอื??นๆ 2) การสำรวจ รังวัด เขียนแบบ และบันทึกภาพลักษณะทางกายภาพในภาคสนาม 3) การสัมภาษณ์ชาวบ้าน ผู้อาวุโสชาวญัฮกุ้ร และผู้รู้ ผลการวิจัยพบว่า หมู่บ้านของชาวญัฮกุ้ร พัฒนาจากคุ้มบ้านป่าของคนดงทีอ?? พยพเร่ร่อนอยู่ ในป่าและตามเชิงเขา เมื??ออพยพน้อยลงและอยู่ติดทีม?? ากขึน?? ได้เลือกตัง?? ถิน?? ฐานอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม บนทีด?? อนบริเวณเชิงเขา และพัฒนาจาก “ชุมชนบ้านป่า” เป็นสังคมหมู่บ้าน และกลายเป็น “ชุมชน เกษตรกรชาวไร่” ลักษณะเรือนพักอาศัยของชาวญัฮกุ้รแบบดัง?? เดิม เป็นเรือนเครื??องผูกยกใต้ถุน โดยทัว?? ไปจะมีเสาประธาน 9 ต้น ใช้เสาไม้เนื??อแข็งเหลาเปลือก มีลักษณะเป็นเสามีง่ามไม้สำหรับวาง คานหรือรอด หลังคาทรงจัว?? มุงแฝก หน้าจัว?? เรือนมีมัดหญ้าแฝกขมวดเป็นก้อน เรียกว่า “กระด๊อบ เหมียว” ฝาเรือนใช้ฟากสับ หรืออาจใช้ใบพลวงหรือใบตาล นอกจากเสาเรือนทีเ?? ป็นไม้เนื??อแข็งแล้ว ส่วนโครงสร้างส่วนอื??นๆ จะใช้ไม้ไผ่ทัง?? หมด มีการเข้าไม้ทีแ?? ตกต่างจากเรือนเครื??องผูกทัว?? ไป คือ มี การเจาะหรือบากท่อนไม้ไผ่แล้วเสียบหรือร้อยส่วนประกอบต่างๆ เข้าด้วยกัน ร่วมกับการผูกมัดด้วย หวายหรือตอก สรุปได้ว่า บ้านและหมู่บ้านของชาวญัฮกุ้รเป็นภูมิปญั ญาในการอยู่อาศัยทีเ?? กิดจากการพึง?? พา ตนเอง มีการปรับตัวให้สอดรับกับสภาพแวดล้อม โดยใช้ทักษะและเทคโนโลยีการก่อสร้างทีจ?? ำกัด แต่เมื??อเกิดปจั จัยความเปลี??ยนแปลงต่างๆ ตามยุคสมัย จึงส่งผลให้รูปแบบทางกายภาพวัฒนธรรม ของชุมชนเปลี??ยนแปลง จนปัจจุบันใกล้จะสูญเสียเอกลักษณ์ทางชาติพันธุ์ โดยผลการดำเนินการ ตามกรอบการวิจัย สามารถอธิบายและบันทึกลักษณะกายภาพการอยู่อาศัยของชุมชนชาวญัฮกุ้รที?? ยังมีเค้าโครงดัง?? เดิมในช่วงเวลาสุดท้าย ก่อนที??ชาวญัฮกุ้รจะปรับตัวและเปลี??ยนผ่านไปสู่ความเป็น ชาวอีสานร่วมสมัยอย่างสมบูรณ์

คำสำคัญ