เทคโนโลยีและการเปลี่ยนแปลงของสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นจังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

การศึกษาเทคโนโลยีและการเปลี่ยนแปลง ทางสถาปัตยกรรมไทลื้อจังหวัดน่าน เป็นส่วนหนึ่งของ การศึกษาสภาพแวดล้อมทางวัฒนธรรมจังหวัดน่าน เพื่อเป็นเอกสารประกอบมรดกโลก และ การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ โดยกลุ่มชนชาวไทลื้อในจังหวัดน่าน ส่วนใหญ่ ตั้งถิ่นฐานในพื้นที่ อําเภอเมือง อําเภอท่าวังผา อําเภอปัว อําเภอเชียงกลาง และ อําเภอทุ่งช้าง และส่วนใหญ่ ชนชาวไทลื้ออาศัยอยู่นอกเขตใจเมืองน่าน หากแต่วัฒนธรรมและประเพณีของชนชาวไทลื้อในจังหวัดน่าน มีผลต่อสภาพแวดล้อมทางวัฒนธรรมของ จังหวัดน่านอย่างมาก ซึ่งการศึกษาเทคโนโลยีและการเปลี่ยนแปลงทางสถาปัตยกรรมไทลื้อจังหวัดน่าน นี้ เน้นการศึกษาเพื่อการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เป็นสําคัญ โดยได้ลงพื้นที่เพื่อทําการศึกษาถึง เทคโนโลยีและ การเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ชุมชนไทลื้อที่สนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ และมีศักยภาพความพร้อมในการ พัฒนาโดย ใช้เกณฑ์จาก ความร่วมมือของชุมชน ศักยภาพด้านสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นไทลื้อ และการมีส่วน ร่วมในงานศึกษาระหว่างชุมชนและผู้ทําการศึกษา และได้กําหนดพื้นที่ในการศึกษาดังต่อไปนี้ บ้านร้องแง ต.วรนคร อ.ปัว, บ้านดอนมูล ต.ศรีภูมิ อ.ท่าวังผา และ บ้านหนองบัว ต.ป่าคา อ.ท่าวังผา และได้เก็บ ข้อมูลจากสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นไทลื้อ จํานวน 15 เรือน แบ่งเป็น เรือนอนุรักษ์ จํานวน 5เรือน และ เรือน พักอาศัยที่อยู่ในชุมชนอายุเรือนเกิน 50 ปี จํานวน 5 เรือน เรือนพักอาศัยที่อยู่ ในชุมชนอายุน้อยกว่า 50ปี จํานวน 5 เรือน ส่วนประเด็นในการศึกษาประกอบไปด้วย ด้านองค์ประกอบทางเทคโนโลยี ได้แก่ องค์ประกอบทางเทคโนโลยี ของวัสดุ ซึ่งจักประกอบด้วย วัสดุในการก่อสร้าง และ วัสดุในงานตกแต่ง องค์ประกอบทางเทคโนโลยี ระบบวิศวกรรมที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็น ระบบวิศวกรรมงานระบบสัญจร ภายในอาคาร ระบบโครงสร้าง เป็นต้น องค์ประกอบทางเทคโนโลยี การก่อสร้าง ซึ่งได้แก่ ระบบการ ก่อสร้างในสถานที่ก่อสร้าง หรือ ระบบก่อสร้างแบบสําเร็จรูป และ ด้านองค์ประกอบการเปลี่ยนแปลงทาง สถาปัตยกรรมพื้นถิ่น ซึ่งได้แก่ การเปลี่ยนแปลง ทางภายนอก ซึ่งได้แก่ องค์ประกอบทางเทคโนโลยี ทาง วัสดุ, เทคโนโลยีการก่อสร้าง, ระบบวิศวกรรม การเปลี่ยนแปลงทางผังพื้น ซึ่งประกอบด้วย ขนาดของพื้นที่, การเปิดช่องเปิด, การแบ่งพื้นที่ใช้สอย รวมถึง ทางสัญจร ภายใน กรอบการศึกษานี้ได้มาจาก การศึกษาและทบทวนวรรณกรรม ทั้ง ทางเอกสาร และ การสํารวจพื้นที่ต่างๆ ทําให้พบถึงตัวแปรต่างๆ ในการศึกษา จากการศึกษาพบถึงความแตกต่างทางด้านเทคโนโลยีในองค์ประกอบต่างๆ ระหว่าง เรือนอนุรักษ์ทางสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นไทลื้อซึ่งเป็น เรือนที่ถูกสร้างขึ้นตามภูมิปัญญาท้องถิ่น กับ เรือนพักอาศัยใน ชุมชนไทลื้อ ที่สร้างขึ้นด้วยองค์ประกอบด้านเทคโนโลยีที่มีความประณีตน้อยและมีความสมัยใหม่มากขึ้น อันส่งผลถึงการเปลี่ยนแปลงด้านภายนอกทางสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นไทลื้อ ที่เห็นได้ชัดเจน อันเนื่องจากการ เปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีการก่อสร้างเป็นหลัก ทั้งนี้ การเปลี่ยนแปลงทางสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นทาง ภายใน ยังคงมีการเปลี่ยนแปลงแต่เป็นไปอย่างช้าๆ โดยมีปัจจัยหลัก คือ การรื้อเรือนหลังเดิมทิ้งเพื่อปลูก สร้างด้วยอาคารก่ออิฐฉาบปูนตามความนิยมแบบภาคกลางของประเทศ ทั้งนี้ การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น รวมทั้งเทคโนโลยีการก่อสร้าง เกิดจากสภาพเศรษฐกิจและระบบสาธารณูปโภค ที่ดีขึ้น เสนอแนะต่อไป ควรเร่งทําการศึกษาถึงรูปแบบความต้องการพัฒนาชุมชนให้สอดคล้องต่อการเป็นเขตพื้นที่การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ในรูปแบบพิพิธภัณฑ์มีชีวิต ของจังหวัดน่าน ด้านการอนุรักษ์ทาง วัฒนธรรมชุมชนไทลื้อ โดย การศึกษาพัฒนารูปแบบทางสภาพแวดล้อมวัฒนธรรมชุมชน เพื่อให้สามารถ อยู่ร่วมกับการเปลี่ยนแปลงต่างๆได้พร้อมทั้งยังเพิ่มศักยภาพทางการท่องเที่ยวให้กับจังหวัดน่านอันเป็น ประตูเศรษฐกิจกับประเทศเพื่อนบ้านต่อไป คําสําคัญ: สถาปัตยกรรม สถาปัตยกรรมพื้นถิ่น การเปลี่ยนแปลง ไทลื้อ จังหวัดน่าน

คำสำคัญ