ความเชื่อมโยงทางสังคมวัฒนธรรมผ่านสถาปัตยกรรมที่อยู่อาศัยของชาติพันธุ์ไท กรณีศึกษาเรือนไทใหญ่ในรัฐฉาน สหภาพเมียนมาร์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มุ่งค้นหาลักษณะเฉพาะของถิ่นฐานบ้านเรือนไทใหญ่ในรัฐฉาน เมียนมาร์และอภิปรายพลวัตของบ้านเรือนไทใหญ่และความเชื่อมโยงทางสถาปัตยกรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ไท มีพื้นที่ภาคสนามในรัฐฉาน รวม 9 เมือง 25 บ้าน และ 111 เรือน โดยมีแนวคิดเกี่ยวกับพหุปัจจัยในสภาพแวดล้อมในวิถีสังคมไท การวิจัยใช้การสำรวจข้อมูลภาคสนามเชิงคุณภาพ ด้วยการสังเกตสภาพแวดล้อมและสถาปัตยกรรม และสัมภาษณ์ผู้นำ ชาวบ้าน ผู้เชี่ยวชาญและปราชญ์ชาวบ้าน เกี่ยวกับลักษณะของถิ่นฐาน บ้าน และเรือน แล้วนำมาวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ประกอบกับทัศนวิเคราะห์ตามประเด็นและวัตถุประสงค์ แล้วจึงสังเคราะห์ด้วยการเปรียบเทียบและเชื่อมโยงผลแบบสามทาง ผลการวิจัยพบว่าพื้นที่ภาคสนามในรัฐฉานมีลักษณะเฉพาะของถิ่นฐานบ้านเรือนไทใหญ่อย่างชัดเจนและมีลักษณะสำคัญสอดคล้องกับที่กล่าวไว้ในงานศึกษาที่ผ่านมา โดยมีพลวัตไปตามถิ่นที่จากการปรับใช้ทรัพยากรและเทคนิควิทยาท้องถิ่นอันเนื่องจากการผสมกลมกลืนทางวัฒนธรรม เมื่อเปรียบเทียบบ้านเรือนไทใหญ่ในสี่ถิ่นฐาน คือ ไทย พม่า อินเดีย และจีน พบว่าแต่ละถิ่นฐานมีพลวัตแตกต่างกัน พื้นที่ที่ยังคงอัตลักษณ์ถิ่นฐานบ้านเรือนไทใหญ่ไว้ได้ในภาพรวม คือ ไทใหญ่ในไทยและพม่า โดยพบการผสมผสานกับกลุ่มไทด้วยกัน ส่วนถิ่นฐานบ้านเรือนไทใหญ่ในอินเดียสามารถดำรงอัตลักษณ์ไว้ได้เกือบทุกกลุ่มยกเว้นไทอาหมที่ได้รับอิทธิพลฮินดูจนเปลี่ยนแปลงไปเกือบหมดโดยหลงเหลือเพียงพื้นที่ทางความเชื่อและวิถีชีวิตบางส่วน ส่วนถิ่นฐานบ้านเรือนไทใหญ่ในจีนมีการกลายกลืนไปกับบ้านเรือนจีน เหลือเพียงการจัดวางและใช้พื้นที่ในเรือนที่ยังมีลักษณะไทใหญ่อยู่ การวิเคราะห์ในภาพรวมพบว่าถิ่นฐานบ้านเรือนไทใหญ่มีลักษณะทางสถาปัตยกรรมและสภาพแวดล้อมไทที่เชื่อมโยงกับวิถีสังคมวัฒนธรรมไทอย่างแน่นแฟ้น โดยเฉพาะวิถีสังคมชาวนาในระบบเครือญาติ งานวิจัยนี้สามารถสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นไทและความรู้เกี่ยวกับไทศึกษาในแขนงอื่นๆ ในพื้นที่ที่ไม่มีการศึกษามากนัก จึงนับเป็นงานวิจัยบุกเบิกเชิงพื้นที่ในภาคสนามรัฐฉานที่เข้าถึงได้ยากและเป็นงานเชื่อมโยงระดับภูมิภาที่ครอบคลุมสี่ถิ่นฐานไทใหญ่ไปสู่ถิ่นฐานไทในคาบสมุทร ตลอดจนสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นในระดับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้