โครงการศึกษาวิจัยเพื่อจัดการความรู้เรื่องอัตลักษณ์และภูมิปัญญาด้านที่อยู่อาศัยของท้องถิ่น : กรณีศึกษาพื้นที่ภาคเหนือ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาตามโครงการศึกษาวิจัยเพื่อจัดการความรู้เรื่องอัตลักษณ์และภูมิปัญญาด้านที่อยู่อาศัยของท้องถิ่น : กรณีศึกษาพื้นที่ภาคเหนือ มีขอบเขตการศึกษาในบริเวณลุ่มน้ำน่าน เขตจังหวัดน่านและอุตรดิตถ์ เป็นการศึกษา สำรวจ รวบรวมข้อมูลด้านที่อยู่อาศัยด้านที่อยู่อาศัยและวิถีชีวิตการอยู่อาศัยในทุกมิติของชุมชน เป็นการศึกษาวิจัยเพื่อจัดการความรู้ สร้างสื่อสารสนเทศในรูปแบบพิพิธภัณฑ์เสมือนที่ทุกคนเข้าถึงได้ และน่าสนใจเหมาะกับเยาวชนคนรุ่นใหม่และทุกคน ตลอดจนการจัดเก็บข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์ลงฐานข้อมูล เพื่อการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ด้านต่างๆต่อไป ผลการศึกษา ได้ข้อมูลเรือนพื้นถิ่นเพื่อจัดเก็บลงฐานข้อมูลระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์จำนวน 35 หลัง สำรวจรังวัดเพื่อเขียนแบบทั้ง 2 มิติ และ 3 มิติจำนวน 10 หลัง และเขียนแบบ 2 มิติจำนวน 7 หลัง วิดีทัศน์แสดงเรื่องราวของชุมชนและเรือนพื้นถิ่นในน่านและอุตรดิตถ์ และภูมิปัญญาด้านที่อยู่อาศัยพื้นถิ่นจำนวน 4 เรื่อง โปสเตอร์ 17 แผ่น และจัดแสดงไว้ในเว็บไซต์พิพิธภัณฑ์เสมือน การทำงานยังพบว่าการคงอยู่ของเรือนพื้นถิ่นในพื้นที่ศึกษาที่ปรากฏให้เห็นนั้น เรือนพื้นถิ่นคงอยู่ในพื้นที่อุตรดิตถ์มากกว่าน่าน ทั้งจำนวน ความหนาแน่น และสภาพปัจจุบัน โดยเฉพาะในเขตเมืองลับแล ส่วนในน่าน พบเรือนพื้นถิ่นแบบดั้งเดิมที่เป็นเรือนชาวบ้านหลงเหลือน้อยมาก บริเวณที่พบมากคือ เวียงสาและภูเพียง แต่การคงอยู่ของเรือนพื้นถิ่น โดยเฉพาะในอุตรดิตถ์นอกเมืองลับแลนั้น ส่วนใหญ่เป็นการคงอยู่เฉพาะตัวเรือน แต่สิ่งแวดล้อมเปลี่ยนแปลงไปมาก ทั้งในระดับชุมชน และระดับบริเวณบ้าน หลายหลังถูกแบ่งที่ขายไปหรือสร้างอาคารอื่นเบียดชิด หลายหลังถูกดินถมสูงจนจมดิน จนขาดเสน่ห์ของสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นไป รูปแบบเรือนที่ค้นพบ ส่วนใหญ่ยังคงเป็นเรือนไม้ยกพื้นสูงใต้ถุนโล่ง บันไดอยู่นอกเรือน และใช้ผังพื้นแบบประเพณีของล้านนา คือ ผังเฮือนบะเก่าจั่วแฝด หรือจั่วเดี่ยว แต่รูปแบบตัวเรือน และโดยเฉพาะรูปหลังคาที่มีเพียงบางหลังที่เป็นแบบประเพณี ส่วนหนึ่งจะเปลี่ยนรูปหลังคาเป็นปั้นหยาหรือรูปอื่นๆจนดูไม่เป็นเรือนแบบประเพณี

คำสำคัญ