ประสิทธิผลของตำรับยาสมุนไพร (ศิลาจารึกวัดโพธิ์) ในการรักษาผู้ป่วยโรคเบาหวาน

บทคัดย่อ

เนื่องจากโรคเบาหวานเป็นปัญหาสาธารณสุขระดับโลก และปัจจุบันการแพทย์แผนปัจจุบันเพียงอย่างเดียวไม่สามารถรักษาโรคหายขาดได้ จึงนำมาสู่การแสวงหาวิธีการรักษาและยาทางเลือกที่เป็นผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติ ซึ่งการศึกษาองค์ความรู้การรักษาผู้ป่วยโรคเบาหวานตามศาสตร์การแพทย์แผนไทย และการใช้ตำรับยาไทยน่าจะมีประโยชน์และตอบโจทย์การรักษาในปัจจุบัน วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาองค์ความรู้ แนวคิด ทฤษฎี การรักษาโรคเบาหวานตามศาสตร์การแพทย์แผนไทย และเพื่อศึกษาทดลองทางวิทยาศาสตร์ ได้แก่ การพิสูจน์เอกลักษณ์ การศึกษาฤทธิ์ลดน้ำตาล และความเป็นพิษเฉียบพลันของตำรับยา ปถวี อาโป วาโย และยาขาวจากศิลาจารึกวัดโพธิ์ วิธีดำเนินการศึกษา ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพร่วมกับการวิจัยเชิงทดลอง ผลการศึกษา ไม่พบการกล่าวถึงโรคเบาหวานในตำราการแพทย์แผนไทย ดังนั้น สาเหตุและกลไกการเกิดโรคจึงไม่เป็นที่แน่ชัด แต่หมอแผนไทยเชื่อว่าเกิดจากความไม่สมดุลของร่างกาย ซึ่งเชื่อว่าเกิดมาจากสาเหตุทั้งภายนอกและภายใน ซึ่งสาเหตุภายใน ได้แก่ อายุ ความเสื่อมของร่างกายโดยเฉพาะตับ (ยกนัง) กรรมพันธุ์ ธาตุเจ้าเรือน พฤติกรรมการกิน การอยู่ การเคลื่อนไหวร่างกาย ตลอดจนเกิดจากปัจจัยภายนอกที่มีส่วนส่งเสริม ได้แก่ อากาศ (อุตุ) ช่วงเวลา ฤดู (กาล) ที่อยู่อาศัย (ภูมิประเทศ) และการเปลี่ยนแปลงของระบบสุริยะจักรวาล เป็นต้น สำหรับการรักษาหมอแต่ละคนจะยึดหลักการปรับเข้าสู่สมดุล โดยใช้ตำรับยาที่แตกต่างกันตามประสบการณ์ ส่วนตำรับยาปถวี อาโป วาโย และยาขาว ซึ่งเป็นยาปรับสมดุลธาตุที่มีจารึกอยู่ในศิลาจารึกวัดโพธิ์ ซึ่งหมอชุบ แป้นคุ้มญาติ นำมารักษาผู้ป่วยโรคเบาหวานนั้น เมื่อทำการทดสอบฤทธิ์โดยการศึกษาฤทธิ์ในการยับยั้งเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับโรคเบาหวาน คือ เอนไซม์แอลฟา-กลูโคสิเดส และเอนไซม์แอลฟา-อะไมเลส พบว่าสารสกัดตำรับยาทั้งสองมีฤทธิ์ในการยับยั้งเอนไซม์กลูโคสิเดสและอะไมเลสได้ โดยให้ผลดีกว่ายา acarbose ที่ใช้เป็นยาควบคุม และการใช้ร่วมกันสามารถช่วยเสริมฤทธิ์กันได้ นอกจากนี้ ผลการทดสอบความเป็นพิษเฉียบพลันของทั้ง 2 ตำรับในสัตว์ทดลอง พบว่า ความเป็นพิษเกิดขึ้นเมื่อให้ขนาดยาที่สูงกว่า 5,000 มิลลิกรัม/กิโลกรัม ดังนั้น จึงสามารถสรุปได้ว่าตำรับยาปรับธาตุจากศิลาจารึกวัดโพธิ์ ได้แก่ ตำรับยาปถวี อาโป วาโย และตำรับยาขาวน่าจะมีประโยชน์ต่อการใช้ในผู้ป่วยโรคเบาหวาน คำสำคัญ โรคเบาหวาน การแพทย์แผนไทย ตำรับยาปถวีอาโปวาโย ตำรับยาขาว ศิลาจารึกวัดโพธิ์

คำสำคัญ