องค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสมุนไพรไทยเพื่อการพัฒนาผลิตภัณฑ์รักษาโรคเบาหวาน : กรณีศึกษาจากตำรายาสมุนไพร ลูกศิษย์หลวงปู่ศุข จังหวัดชัยนาท
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการบำบัดโรคเบาหวานจากตำยาสมุนไพรลูกศิษย์หลวงปู่ศุข 2) ศึกษาพื้นที่และสภาพแวดล้อมการเพาะปลูกที่เหมาะสมต่อสรรพคุณทางยาสมุนไพรบำบัดโรคเบาหวาน 3) เผยแพร่องค์ความความรู้และผลิตภัณฑ์บำบัดโรคเบาหวาน การดำเนินการวิจัย ค้นคว้าตำราหลวงปู่ศุขวัดปากคลองมะขามเฒ่าแหล่งเก็บรวบรวมตำรายาสมุนไพรไว้ในพิพิธภัณฑ์ พร้อมสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพรและลูกศิษย์หลวงปู่ศุขที่เก็บตำรายาสมุนไพรบำบัดโรคเบาหวานจำนวน 4 ท่านของอำเภอวัดสิงห์และอำเภอสรรคบุรี ส่วนพื้นที่และสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อสรรพคุณทางยาสมุนไพรบำบัดโรคเบาหวานได้จากสัมภาษณ์ในเชิงลึกหมอสมุนไพร ศิษย์หลวงปู่ศุข ส่วนเผยแพร่องค์ความรู้และผลิตภัณฑ์บำบัดโรคเบาหวานในรูปแบบเอกสารและทางเว็บไซต์ ผลการวิจัยพบว่ามีตำรายาสมุนไพรบำบัดโรคเบาหวานของลูกศิษย์หลวงปู่ศุขจำนวน 4 ขนานที่ใช้บำบัดโรคเบาหวานจนถึงปัจจุบัน การเก็บสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยาบำบัดโรคเบาหวาน พบว่าหมอสมุนไพรปลูกสมุนไพรไว้ใช้เองในบริเวณบ้านและบริเวณวัดของชุมชนเนื่องจากเป็นแหล่งปลูกสมุนไพรที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษและพื้นที่และสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการปลูก แบ่งเป็นสมุนไพรแบบใช้หัวเก็บในช่วงที่พืชหยุดเจริญเติบโต ใบ ดอก ร่วงหมด สมุนไพรใช้ใบหรือเก็บทั้งต้นควรเก็บในช่วงที่พืชเจริญเติบโตเต็มที่ สมุนไพรที่ใช้เปลือกเก็บระหว่างช่วงฤดูร้อนต่อกับฤดูฝน สมุนไพรประเภทดอกเก็บในช่วงดอกเริ่มบาน สมุนไพรใช้ผลและเมล็ดเก็บตอนผลแก่เต็มที่แล้ว การทดสอบการต้มยาบำบัดโรคเบาหวานทั้ง 4 ขนานโดยผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพรซึ่งเป็นองค์ความรู้ในอดีตที่นำสมุนไพรแต่ละชนิดมาผสมกันจนได้เป็นสูตรยาสมุนไพรบำบัดโรคเบาหวานของท้องถิ่น การประเมินความพึงพอใจการใช้เอกสารเผยแพร่องค์ความรู้ด้านสมุนไพรบำบัดโรคเบาหวานมีค่าเฉลี่ย 3.94 อยู่ในเกณฑ์ดี จากการวิจัยในครั้งนี้สิ่งที่ต้องคำนึงถึงเป็นอนุรักษ์สมุนไพรท้องถิ่นโดยต้องมีการร่วมมือของชุมชนให้องค์ความรู้ของสมุนไพรในการรักษาโรค การขยายตัวของชุมชนมีผลต่อการทำลายพืชสมุนไพรในท้องถิ่นมากขึ้น