การใช้นวัตกรรมเทคโนโลยีในการยกระดับรายได้ของชาวนาในเขตภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคตะวันตกของประเทศไทย (ปีที่ 2)

บทคัดย่อ

ปัจจุบันนี้เทคโนโลยีสารสนเทศได้เข้ามามีบทบาทกับภาคการเกษตรมากขึ้น เนื่องจากช่วยประหยัดเวลา และลดขั้นตอนการท างาน การใช้แอปพลิเคชันบนโทรศัพท์มือถือที่สามารถช่วยวางแผนการผลิตจะท าให้การเกษตร เป็นเรื่องง่ายและช่วยให้เกษตรกรกลายเป็นเกษตรกรยุคใหม่ มีการวางแผนการปลูกข้าวอย่างมีระบบ ยกระดับ รายได้ของเกษตรกรให้เพิ่มขึ้น ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตของเกษตรกรให้เป็นอาชีพที่มั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน สอดคล้อง กับโลกยุคดิจิตอล โครงการนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาชุดเทคโนโลยีการผลิตข้าวที่เหมาะสมเข้าสู่ระบบ ปัญญาประดิษฐ์ และทดสอบความแม่นย าของแอปพลิเคชันกับเกษตรกรที่เป็นตัวแทนในเขตภาคกลาง ภาค ตะวันออก และภาคตะวันตกของประเทศไทย ช่วยในการวางแผนเพิ่มผลผลิตข้าว ลดต้นทุน ลดความเสี่ยงและได้ ก าไรเพิ่มขึ้น ด าเนินการพัฒนาระบบการวิเคราะห์ข้อมูลของแอปพลิเคชันระบบที่ปรึกษาชาวนาไทยรูปโฉมใหม่ หรือ “ALLRice ที่ปรึกษาชาวนาไทย” จากนั้นถ่ายทอดองค์ความรู้และการเข้าใช้งานแอปพลิเคชันระบบที่ปรึกษา ชาวนาไทย (ALLRice) ผ่านระบบสื่อออนไลน์ (Zoom cloud meeting) ให้กับเกษตรกรกลุ่มนาแปลงใหญ่และ ศูนย์ข้าวชุมชน 20 จังหวัดในเขตภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคตะวันตกของประเทศไทย (กรุงเทพมหานคร, ก าแพงเพชร, ชัยนาท, นครนายก, นครปฐม, นครสวรรค์, นนทบุรี, ปทุมธานี, อยุธยา, พิจิตร, พิษณุโลก, เพชรบูรณ์, ลพบุรี, สระบุรี, สิงห์บุรี, สุโขทัย, สุพรรณบุรี, อ่างทอง, อุทัยธานี และฉะเชิงเทรา) เกษตรกร 1,000 ราย พื้นที่รวม 10,000 ไร่ เพื่อให้เกษตรกรสามารถเข้าใจและเริ่มใช้งานแอปพลิเคชันบนโทรศัพท์มือถือได้ทั้งระบบปฏิบัติการแบบ Androi และ IOS และคัดเลือกเกษตรกรต้นแบบจัดท าแปลงทดสอบในจังหวัดนครปฐม พระนครศรีอยุธยา และ กรุงเทพมหานคร รวม 36ราย เพื่อทดสอบความแม่นย าของแอปพลิเคชัน เก็บข้อมูลการผลิตข้าวใน 5 มิติ คือ ด้าน การเลือกใช้พันธุ์ข้าว ผลผลิต ต้นทุน ราคาขาย และก าไร นอกจากนี้ยังจัดท าแปลงสังเกตการณ์(scouting plot) เพื่อประเมินความแม่นย าค่าความเสี่ยงอากาศต่อการเกิดโรคไหม้ข้าวซึ่งเป็นฟังก์ชันหนึ่งในการพยากรณ์การเกิดโรค ไหม้ที่ได้จากเครื่องมือตรวจอากาศอัตโนมัติ (data logger) และสามารถใช้ในการเตือนภัยการเกิดโรคไหม้ผ่านแอป พลิเคชันได้พบว่าการใช้แอปพลิเคชันระบบที่ปรึกษาชาวนาไทย สามารถช่วยยกระดับรายได้ของชาวนาในจังหวัด นครปฐม สูงกว่าแปลงที่ไม่ใช้แอปพลิเคชัน 159.06 กิโลกรัมต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 19 มีต้นทุนการผลิตต่ ากว่าแปลง ที่ไม่ใช้แอปพลิเคชัน 941.00 บาทต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 22.40 มีรายได้สุทธิสูงกว่าแปลงที่ไม่ใช้แอปพลิเคชัน 2,363.58 บาทต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 71.44 ตามล าดับ และมีสัดส่วนรายได้ต่อการลงทุน 2.75 สูงกว่าแปลงที่ไม่ใช้ แอปพลิเคชัน 1.79 ส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พบว่าแปลงต้นแบบที่ใช้แอปพลิเคชันให้ผลผลิตข้าว ต่ ากว่า แปลงที่ไม่ใช้แอปพลิเคชันร้อยละ 3.39 (ลดลง 27.17 กิโลกรัมต่อไร่) ซึ่งเกิดจากปัญหาของพื้นที่มีสภาพเป็นทุ่งรับ น้ า ท าให้ช่วงเข้าไปแนะน าให้เกษตรกรปฏิบัติตามแอปพลิเคชันเป็นไปได้ยากด้วยสถานการณ์น้ าท่วมแปลงนาข้าว ตั้งแต่ระยะแตกกอได้รับความเสียหาย ท าให้การใช้เทคโนโลยีและเครื่องมือในการพยากรณ์จากแอปพลิเคชันไม่ สามารถท าได้ จึงท าให้ผลผลิตที่ได้ไม่แตกต่างจากวิธีของเกษตรกร ในขณะที่มีต้นทุนการผลิตต่ ากว่าแปลงที่ไม่ใช้ แอปพลิเคชัน 497.86 บาทต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 11.01 มีรายได้สุทธิสูงกว่าแปลงที่ไม่ใช้แอปพลิเคชัน 1,816.14 บาทต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 69.82 ตามล าดับ และมีสัดส่วนรายได้ต่อการลงทุน 2.61 สูงกว่าแปลงที่ไม่ใช้แอปพลิเค ชัน 1.65 และกรุงเทพมหานคร พบว่าแปลงต้นแบบที่ใช้แอปพลิเคชันให้ผลผลิตข้าวสูงกว่าแปลงที่ไม่ใช้แอปพลิเค ชัน 157.71 กิโลกรัมต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 18.23 มีต้นทุนการผลิตต่ ากว่าแปลงที่ไม่ใช้แอปพลิเคชัน 902.33 บาท ต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 16.50 มีรายได้สุทธิสูงกว่าแปลงที่ไม่ใช้แอปพลิเคชัน 2,477.69 บาทต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 57.58 ตามล าดับ และมีสัดส่วนรายได้ต่อการลงทุน 1.94 สูงกว่าแปลงที่ไม่ใช้แอปพลิเคชัน 1.33 ในขณะที่ เกษตรกรต้นแบบพื้นที่กรุงเทพมหานครอีก 9 ราย ไม่สามารถเก็บข้อมูลผลผลิตหลังเก็บเกี่ยวได้ เนื่องด้วย สถานการณ์น้ าท่วมแปลงนาข้าวตั้งแต่ระยะกล้าจนถึงระยะแตกกอในระดับสูงท่วมต้นข้าวเป็นระยะหลายสัปดาห์ จึงท าให้ต้นข้าวได้รับความเสียหายทั้งแปลง และไม่สามารถเก็บข้อมูลผลผลิตหลังเก็บเกี่ยวได้ ค าส าคัญ: ALLRice ที่ปรึกษาชาวนาไทย, แอปพลิเคชัน, โรคไหม้ข้าว, Technology verification experiment

คำสำคัญ