การพัฒนาระบบจัดการสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมในกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์ปลาร้า

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่องการพัฒนาระบบจัดการสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมในกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์ปลาร้า ในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ (1) ศึกษาบริบทกระบวนการการผลิตปลาร้าในรูปแบบผลิตภัณฑ์ชุมชน (2) ศึกษาปัญหาสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมในการผลิตผลิตภัณฑ์ปลาร้า (3) เพื่อจัดทำ วิเคราะห์และปรับปรุงสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมในการผลิตผลิตภัณฑ์ปลาร้าในรูปแบบผลิตภัณฑ์ชุมชน ทำการเก็บข้อมูลการวิจัยจากประชาชนในพื้นที่ บ.กุดแห่ ต.สำราญใต้ อ.สามชัย จ.กาฬสินธุ์ จำนวน 114 คน และ ผู้ผลิตปลาร้า 3 กลุ่ม ประกอบด้วย กลุ่มผลิตในรูปแบบครัวเรือน กลุ่มผลิตในรูปแบบวิสาหกิจชุมชน กลุ่มที่ผลิตสินค้าโครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน ค่าทดสอบ F-Test ที่ระดับสำคัญทางสถิติ .05 ผลการวิจัยพบว่า 1. ขั้นตอนหลักของการทำปลาร้าในพื้นที่ มี 3 ขั้นตอน ประกอบด้วย การทำความสะอาดปลา การคลุกเคล้ากับส่วนผสม และการหมักปลา 2. ประชาชนในพื้นที่ บ.กุดแห่ ต.สำราญใต้ อ.สามชัย จ.กาฬสินธุ์ มีปัญหาสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม คือ ไม่มีถังกรองของเสีย ไม่มีกระบวนการบำบัดน้ำ ไม่มีถังดักไขมันจากน้ำที่ใช้แล้วก่อนทิ้งออกจากครัวเรือน และไม่มีการแยกบริเวณเตรียมอาหารหรือการแปรูปผลิตภัณฑ์ออกจากที่พักอาศัย และไม่ได้รับการส่งเสริมหรือถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม 3. ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมพบว่ามีการปนเปื้อนของสารหนู (As) ใน 0.03 มิลลิกรัม/กิโลกรัม ของกลุ่มผลิตในรูปแบบครัวเรือน และ 0.06 มิลลิกรัม/กิโลกรัม ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน แต่ไม่เกินค่ามาตรฐานตาม ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ระบุที่ 2 มิลลิกรัม/กิโลกรัม 4. คะแนนประเมินระบบสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมกลุ่มผลิตในรูปแบบครัวเรือนมีค่าคะแนนเฉลี่ย ในด้านสถานที่ตั้ง อาคารผลิต และในด้านการสุขาภิบาล น้อยกว่า กลุ่มผลิตในรูปแบบวิสาหกิจชุมชน และกลุ่มที่ผลิตสินค้าโครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP)คำสำคัญ: ปลาร้า, ผลิตภัณฑ์ปลาร้า, สุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม

คำสำคัญ