โครงการวิจัยการปรับปรุงพันธุ์พืชสวนเศรษฐกิจเพื่อสร้างรายได้ที่มั่นคงของเกษตรกรและความเป็นอยู่ที่ดีของคนไทย

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยการปรับปรุงพันธุ์พืชสวนเศรษฐกิจเพื่อสร้างรายได้ที่มั่นคงของเกษตรกรและความเป็นอยู่ที่ดีของคนไทย เป็นการพัฒนาและปรับปรุงพันธุ์พืชสวนเศรษฐกิจและพืชสวนที่มีศักยภาพ 20 ชนิด โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบพันธุ์พืชสวน 13 ชนิด ประกอบด้วย กล้วยน้ำว้า สับปะรด มะละกอ กาแฟโรบัสตา ชาอัสสัม ชาน้ำมัน มันฝรั่ง มันเทศ พริกหวาน กระเจี๊ยบแดง กระทือ ดาหลา และ บัวหลวง เพื่อเสนอเป็นพันธุ์แนะนำของกรมวิชาการเกษตรภายในปี 2567-2568 เพื่อคัดเลือกกลุ่มประชากรพืชสวนเศรษฐกิจ 8 ชนิด ได้แก่ ทุเรียน กล้วยหอม สับปะรด มะม่วง ส้มโอ ฝรั่ง มะเขือเทศ ถั่วลันเตา ที่มีความโดดเด่นและมีลักษณะพิเศษกว่าพันธุ์เดิมที่ปลูกอยู่ในปัจจุบัน เป็นพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูง มีคุณภาพดี เช่น มีความต้านทานโรคส าคัญ มีคุณค่าทางโภชนาการสูง มีลักษณะภายนอกที่แปลกใหม่สะดุดตา เพื่อดึงดูดความสนใจของผู้ซื้อหรือตรงความต้องการของต่างประเทศ คาดว่าจะได้สายพันธุ์ที่เสนอขอรับรองพันธุ์ในระหว่างปี 2570-2572 และสร้างฐานพันธุกรรมที่มีข้อมูลลักษณะประจ าพันธุ์และลักษณะที่เกี่ยวข้องอย่างมีระบบและเป็นสากลของทุเรียนจากแปลงอนุรักษ์เดิม เพื่อให้เกิดการน าไปใช้ประโยชน์ในวงกว้างมากขึ้นและรวบรวมพันธุกรรมใหม่ๆ เพิ่มขึ้น ผลการดำเนินงานในปี 2565 พบว่า การอนุรักษ์เชื้อพันธุกรรมทุเรียนเพื่อประโยชน์ในการปรับปรุงพันธุ์ พบพันธุ์ที่มีลักษณะเนื้อและรสชาติดี จำนวน 29 สายพันธุ์ การวิจัยและปรับปรุงพันธุ์ทุเรียนเพื่อเพิ่มศักยภาพในการแข่งขัน สามารถสร้างลูกผสมชุดที่ 5 ตามแผนการผสมเพิ่มขึ้นจากเดิมเป็น 25 คู่ผสม และสร้างลูกผสมชุดที่ 6 ได้กลุ่มประชากรลูกผสมเพิ่มเป็น 18 คู่ผสม การคัดเลือกพันธุ์ทุเรียนลูกผสมใหม่และต้นตอเพื่อต้านทานโรครากเน่าโคนเน่า คัดเลือกได้ทุเรียนลูกผสมที่มีลักษณะดีเด่นด้านขนาดผล ความหนาเนื้อ เปอร์เซ็นต์น้ำหนักเนื้อต่อผลและเปอร์เซ็นต์เมล็ดสูงหรือค่อนข้างสูง จำนวน 20 สายพันธุ์ การทดสอบความต้านทานโรครากเน่าโคนเน่า เบื้องต้น พบว่า การคัดพันธุ์ต้นตอทนโรค โดยการผสมตัวเอง ได้ต้นกล้าทุเรียน สำหรับการทดสอบความต้านทานโรครากเน่าโคนเน่า 14 สายพันธุ์ การปรับปรุงพันธุ์กล้วยต้านทานโรคตายพราย สามารถชักน าให้เกิดเป็นต้นอ่อน กล้วยหอม ที่รอดตายจากการเลี้ยงในอาหารที่มีกรดฟูซาริคความเข้มข้นต่าง ๆ ได้จำนวน 928 ต้น เพื่อทดสอบความต้านทานโรคตายพรายในสภาพโรงเรือนในสภาพโรงเรือน การเพิ่มปริมาณต้นกล้วยน้ำว้าต้านทานโรคที่ผ่านการคัดเลือก สามารถชักนำให้เกิดกลุ่มตาได้ 15 สายต้น การปรับปรุงพันธุ์และพัฒนาพันธุ์มันฝรั่งให้ต้านทานต่อโรคเหี่ยวเขียว ดำเนินการปลูกและคัดเลือกสายต้นมันฝรั่ง รุ่นที่ 4 จ านวน 15 สายต้น ซึ่งสามารถคัดเลือกสายต้นมันฝรั่ง รุ่นที่ 5 ที่ต้านทานโรคเหี่ยวเขียว ไม่มีรสขม และให้ผลผลิตสูง ได้จำนวน 8 สายต้น การปรับปรุงพันธุ์มะเขือเทศพันธุ์ศรีสะเกษ 2 ต้านทานโรคเหี่ยวเขียวและหงิกเหลือง ปลูกมะเขือเทศพันธุ์พ่อและแม่ในแปลง โดยใช้ มะเขือเทศสีดาพันธุ์ศรีสะเกษ 2 เป็นพันธุ์แม่ และผสมกับพันธุ์พ่อที่มีลักษณะต้านทานโรคเหี่ยวเขียวหงิกเหลือง ได้เมล็ดมะเขือเทศชั่วรุ่นที่ 1 ได้แก่ คู่ผสมที่เกิดจากพันธุ์พ่อที่มีลักษณะต้านทานโรคเหี่ยวเขียวจำนวน 5 คู่ผสม และคู่ผสมที่เกิดจากพันธุ์พ่อที่มีลักษณะต้านทานโรคหงิกเหลือง จำนวน 7 คู่ผสม การวิจัยและพัฒนาพันธุ์ฝรั่งวิตามินซีสูงสร้างลูกผสมฝรั่งส าหรับใช้ในการคัดเลือกของกลุ่มการบริโภคผลสดได้ 13 คู่ผสม และฝรั่ง สำหรับการแปรรูปคั้นน้ าได้ 9 คู่ผสม การพัฒนาพันธุ์ถั่วลันเตาฝักสดที่มีศักยภาพทางการค้า ปลูกและคัดเลือกพันธุ์ถั่วลันเตาในชั่วรุ่นที่ 5 โดยเป็นถั่วลันเตาฝักสีเขียว จำนวน 16 สายพันธุ์ และ ถั่วลันเตาฝักสีม่วง จำนวน 16 สายพันธุ์การปรับปรุงพันธุ์มันเทศเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณค่าทางอาหารสูง ได้มันเทศเนื้อสีเหลืองที่ผ่านการคัดเลือก 41 สายต้น เนื้อสีส้มที่ผ่านการคัดเลือก 25 สายต้น มันเทศเนื้อ สีม่วงสำหรับอุตสาหกรรมแป้ง ได้ทำการผสมข้ามจ านวน 72 คู่ผสม ได้ประชากรลูกผสมมันเทศลูกผสมเนื้อสีม่วงที่มีสารแอนโทไซยานินสูงผ่านการคัดเลือกครั้งที่ 1 จำนวน 1,098 สาย 6 ต้น การปรับปรุงพันธุ์มะม่วงเพื่อบริโภคผลสด สามารถคัดเลือกมะม่วงลูกผสมตามเกณฑ์การคัดเลือกได้ จำนวน 3 สายพันธุ์ และสร้างลูกผสมได้ จาก 3 คู่ผสม จำนวน 25 สายพันธุ์ การปรับปรุงพันธุ์สับปะรดเพื่อเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันในตลาดโลก การคัดเลือกพันธุ์ทนทานต่อโรคเน่าจากเชื้อรา Phytophthora จากสับปะรดลูกผสม 2,062 สายต้น พบต้นไม่แสดงอาการ 1,938 สายต้น การคัดเลือกไพรเมอร์ชนิด SSR สำหรับใช้ใน การจำแนกพันธุ์สับปะรด คัดเลือกได้ไพรเมอร์ จำนวน 16 คู่ไพรเมอร์ การปรับปรุงพันธุ์ส้มโอเนื้อสีแดงเพื่อการส่งออก ตัดแต่งกิ่งเพื่อเตรียมต้นตอสำหรับการทาบกิ่ง มีลูกผสมทั้งหมด 8 คู่ผสม พบตำแหน่งเครื่องหมาย SNPs ที่ให้ความแตกต่าง (polymorphism) ซึ่งเมื่อนำมาวิเคราะห์ตำแหน่งที่เกี่ยวข้องกับสีเนื้อพบมีจ านวน 128 ตำแหน่งการวิจัยและพัฒนาพันธุ์ไม้ผลและพืชสวนอุตสาหกรรมพันธุ์ใหม่สู่การรับรองพันธุ์ ได้ปลูกเปรียบเทียบพันธุ์มะละกอ กาแฟโรบัสตา ชาอัสสัม และชาน้ำมัน ในกาแฟโรบัสตาพบว่า สายพันธุ์ TST 08 และ สายพันธุ์ TST 07 เป็นสายพันธุ์ก้าวหน้าที่มีศักยภาพมากที่สุด การวิจัยและพัฒนาพันธุ์พืชผักและสมุนไพรพันธุ์ใหม่สู่การรับรองพันธุ์ปลูกเปรียบเทียบพริกหวานลูกผสมที่มีลักษณะตรงตามเกณฑ์ และกระเจี๊ยบแดงที่มีผลผลิตและสารแอนโทไซยานินสูง การวิจัยและพัฒนาพันธุ์ไม้ดอกพันธุ์ใหม่สู่การรับรองพันธุ์ ได้ปลูกเปรียบเทียบพันธุ์กระทือ ดาหลา บัวหลวงผลิตดอกและบริโภคราก สายพันธุ์ที่ให้ดอกต่อพื้นที่ 1 ไร่ มากที่สุด พบในสายพันธุ์ ‘ChHy04 xNnu_A003(4)’

คำสำคัญ