โครงการวิจัยนวัตกรรมการผลิตสารสำคัญในพืชที่มีฤทธิ์ทางเภสัชกรรมเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยนวัตกรรมการผลิตสารสำคัญในพืชที่มีฤทธิ์ทางเภสัชกรรมเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม ประกอบด้วยโครงการวิจัยย่อย 2 โครงการ คือ วิจัยพัฒนาการผลิตโสม และตังกุย โดยวิธีเพาะเลี้ยงรากลอย และ วิจัยเทคโนโลยีการผลิตกล้วยไม้ที่มีคุณสมบัติทางเภสัชกรรม การดำเนินงานวิจัยปี 2565 มีเป้าหมายที่จะหาวิธีการที่เหมาะสมในการชักนำในการเพาะเลี้ยงชิ้นส่วนพืชโสม และตังกุย ให้เกิดราก และกระตุ้นการสร้างสารสำคัญของกล้วยไม้หวายตะมอยและหวายเหลืองจันทบูร ในสภาพปลอดเชื้อ รวมทั้งรวบรวมกล้วยไม้สกุลกุหลาบและสกุลเอื้องเทียน จากผลการดำเนินงาน พบว่า การฟอกฆ่าเชื้อชิ้นส่วนพืชโสมด้วย คลอร็อกซ์ 20% นาน 30 นาที ตามด้วย คลอร็อกซ์ 10% นาน 20 นาที มีการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์น้อยที่สุด และการเลี้ยงในอาหาร MS ร่วมกับ BA 0.5 มิลลิกรัม/ลิตร และ NAA 0.5 มิลลิกรัม/ลิตร ทำให้ส่วนของรากมีจำนวนรากเพิ่มขึ้นมากกว่ากรรมวิธีอื่น 10% ส่วนในตังกุยการฟอกฆ่าเชื้อด้วยคอปเปอร์ ไฮดรอกไซด์ อัตรา 40 กรัม/น้ำ 20 ลิตร (หรือ 2 กรัม/ลิตร) นาน 30 นาที ตามด้วย คลอร็อกซ์ 20% นาน 10 นาที และ คลอร็อกซ์ 10% นาน 15 นาที มาเลี้ยงบนอาหารสูตร MS ร่วมกับ Kinetin 0.1 มิลลิกรัม/ลิตร และ NAA 0.02 มิลลิกรัม/ลิตร มีการปนเปื้อนน้อย และมีอัตราการเกิดรากมากที่สุด และชิ้นส่วนที่เหมาะสมสำหรับการผลิตรากตังกุย คือ ส่วนของลำต้น การศึกษาการกระตุ้นการสร้างสารสำคัญในสภาพปลอดเชื้อของหวายตะมอยและหวายเหลืองจันทบูร พบว่า อัตราการรอดชีวิตของต้นอ่อนกล้วยไม้หวายตะมอยและหวายเหลืองจันทบูรในอาหารแข็งสูตร MS ที่เติม yeast extract 2 กรัม/ลิตร สูงที่สุด คือ 97.67 และ 99.54% ตามลำดับ ส่วนการรวบรวมกล้วยไม้สกุลกุหลาบ (Aerides Lour.) และกล้วยไม้สกุลเอื้องเทียน (Coelogyne Lindl.) เพื่อวิเคราะห์สารสำคัญ สามารถรวบรวมกล้วยไม้สกุลกุหลาบ และสกุลเอื้องเทียน สกุลละ 4 ชนิด กล้วยไม้ทั้ง 2 สกุล เมื่อนำมาทำตัวอย่างแห้ง ชนิดละ 100–200 กรัม พบว่าสกุลกุหลาบมีอัตราส่วนน้ำหนักสดต่อน้ำหนักแห้งของตัวอย่างที่ 4–8 : 1 ส่วนเอื้องเทียนมีอัตราส่วนน้ำหนักสดต่อน้ำหนักแห้งใกล้เคียงกันที่ 7.5 – 8 : 1 และกล้วยไม้ทั้ง 8 ชนิดอยู่ระหว่างรอผลวิเคราะห์

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ