การขยายพันธุ์ว่านแสงอาทิตย์

บทคัดย่อ

การศึกษาระยะเวลาในการฟอกฆ่าเชื้อหัวว่านแสงอาทิตย์ที่เหมาะสมในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ณ สาขาพืชศาสตร์โดยการฟอกฆ่าเชื้อหัวว่านแสงอาทิตย์ด้วยคลอร๊อกซ์ความเข้มข้น 5 10 และ 15 เปอร์เซ็นต์ ระยะเวลาฟอก 3 ระดับคือ 5 10 และ 15 นาที หลังจากการฟอกฆ่าเชื้อและเพาะเลี้ยงส่วนหัวว่านแสงอาทิตย์ ในวุ้นอาหาร MS ที่เติมน้ าตาล 30 กรัมต่อลิตรเป็นเวลา 28 วัน พบว่าการใช้คลอร๊อกซ์ความเข้มข้น 15 เปอร์เซ็นต์ ระยะเวลา 15 นาที จะส่งผลให้หัวว่านแสงอาทิตย์มีการปนเปื้อนต่ า และมีอัตรารอดชีวิตสูง การศึกษาชนิดและระดับความเข้มข้นของไซโตไคนินที่เหมาะสมส าหรับการชักน าให้เกิดตายอด ของว่านแสงอาทิตย์ด้วยเทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงทดลองโดยวางแผนการ ทดลองแบบ 3x3 แฟคทอเรียล แบบสุ่มสมบูรณ์ จ านวน 20 ซ้ า ประกอบด้วย 2 ปัจจัยคือ ปัจจัยแรก เป็น BA มี 3 ระดับความเข้มข้นคือ 1 มิลลิกรัม 2 มิลลิกรัม และ 4 มิลลิกรัม ปัจจัยที่สอง คือ Kinetin มี 3 ระดับ ความเข้มข้นคือ 1 มิลลิกรัม 2 มิลลิกรัม และ 4 มิลลิกรัม ได้ท าการเก็บข้อมูล อัตราการรอดตาย และการ เจริญเติบโตของว่านแสงอาทิตย์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์ความแปรปรวน ท าการทดลองระหว่างเดือน สิงหาคม ถึง ตุลาคม 2557 จากผลการวิจัย พบว่า 1) ผลของไซโตไคนินและความเข้มข้นต่อการชักน าให้เกิด ยอดต่อว่านแสงอาทิตย์ในทุกปัจจัยมีอัตราการรอดตาย 60-100 เปอร์เซ็นต์ 2) ผลของไซโตไคนินและความ เข้มข้นต่อการชักน าให้เกิดยอดว่านแสงอาทิตย์ต่อการเจริญเติบโตในด้านความสูงหน่อ และ น้ าหนักสดมีความ แตกต่างกันทางสถิติ แต่การใช้ BA 1 มิลลิกรัมต่อลิตร และ Kinetin 2 มิลลิกรัมต่อลิตร มีแนวโน้มท าให้การ เจริญเติบโตในทุกด้านสูงสุด การศึกษาสูตรที่เหมาะสมต่อการชักน าให้เกิดยอดว่านแสงอาทิตย์ในสภาพปลอดเชื้อ โดยน าชิ้นส่วน ของหัวว่านแสงอาทิตย์น ามาเพาะเลี้ยงบนอาหารสูตร Murashige and Skoog (MS) ที่มีปริมาณอาหารเหลว 10 15 20 และ 25 มิลลิกรัมต่อลิตรเลี้ยงบนเครื่องเขย่าและเลี้ยงบนที่เรียบ เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ ภายใต้สภาพอุณหภูมิ 25+3 องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์ 80% และความเข้มแสง 3000 ลักซ์ พบว่า อาหารสูตร MS ที่มีปริมาณอาหารเหลว 10 มิลลิลิตร มีผลท าให้น้ าหนักต้นกล้าว่านแสงอาทิตย์สูงที่สุดคือ 1261.06 มิลลิกรัม ส่วนการวางอาหารเหลวบนเครื่องเขย่าและเลี้ยงบนพื้นเรียบไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ แต่การเลี้ยงบนเครื่องเขย่ามีแนวโน้มท าให้การเจริญเติบโตด้านความสูงของหน่อ จ านวนกลีบ และน้ าหนักสด สูงที่สุด การศึกษาการผ่าหัว โดยน าหัวขนาด 5-6 เซนติเมตร น ามาผ่าตามยาวจ านวน 4 ชิ้น 8 ชิ้น และ 16 ชิ้น แล้วน ามาปักช าในขุยมะพร้าวและขี้เถ้าแกลบ อัตราส่วน 1:1 เป็นเวลา 20 สัปดาห์ ผลการทดลองพบว่า การใช้หัวขนาด 6 เซนติเมตรผ่า 4 ส่วน มีผลปรากฏดังนี้ให้ความกว้างใบ (7.97 เซนติเมตร) ความยาวใบ (12.55 เซนติเมตร) จ านวนใบ (2.75 ใบ) ความยาวต้น (16.25 เซนติเมตร) จ านวนราก (11 ราก) ความยาว ราก (20.49 เซนติเมตร) และน้ าหนักรวม (19.53 ซม.) ดีที่สุด และการใช้หัวขนาด 5-6 เซนติเมตร ผ่า 16 ส่วนให้จ านวนหัว 19 หัวและ 18 หัว ตามล าดับ มีความแตกต่างกันทางสถิติ การศึกษาการขยายพันธุ์แบบผ่าหัว basal cottage โดยน าหัวขนาด 5-6 เซนติเมตร ผ่าแบบ scooping, scoring, coring และ bulb cutting แล้วน ามาปักช าในขุยมะพร้าวและขี้เถ้าแกลบ อัตราส่วน 1:1 เป็นเวลา 28 สัปดาห์ ผลการทดลองพบว่า วิธี coring ให้ความกว้างใบ (2.27 นิ้ว) ความยาวใบ (4.50 นิ้ว) จ านวนใบ (1.60 ใบ) ความยาวต้น (3.49 นิ้ว) ดีที่สุด มีความแตกต่างกันกันอย่างมีนัยส าคัญยิ่งทางสถิติ ส าหรับวิธี scoring coring และ bulb cutting ให้จ านวนหัวดีที่สุดเท่ากับ 1.14 หัว 1.00 หัว และ 1.00 หัว ตามล าดับ ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวัสดุปลูกที่เหมาะสมต่อการย้ายต้นกล้าว่านแสงอาทิตย์ ท าการทดลองที่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ล าปาง ตั้งแต่เดือนเมษายน-เดือนตุลาคม 2558 โดยศึกษาวัสดุปลูก 4 สูตรคือ 1) ทราย 1 ส่วน : ขุยมะพร้าว 1 ส่วน: ขี้เถ้าแกลบ 1 ส่วน 2) ดินร่วน 1 ส่วน: ทราย 1:ขี้เถ้าแกลบ 1 ส่วน 3) ทราย 1: ขี้เถ้าแกลบ 1 ส่วน 4) มีเดีย (media) ผลการทดลองปรากฏดังนี้ การ เจริญเติบโตของต้นกล้าว่านแสงอาทิตย์เมื่อปลูกลงในสูตรที่ 2 ดินร่วน 1 ส่วน: ทราย 1 ส่วน: ขี้เถ้าแกลบ 1 ส่วน และสูตรที่ 4 มีเดีย มีอัตราการรอดตาย (90 เปอร์เซนต์) ความสูงของต้น (6.10 เซนติเมตร) จ านวนหน่อ ใหม่ (1.33 หน่อ) จ านวนใบ (1.40 ใบ) ความกว้างใบ (2.75 เซนติเมตร) ความยาวใบ (5.93 เซนติเมตร) ดี ที่สุด

คำสำคัญ