การประเมินความหลากหลายทางพันธุกรรมของกวางผา (Naemorhedus griseus) ในประเทศไทย เพื่อวางแผนอนุรักษ์และปล่อยคืนสู่ธรรมชาติอย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

ปัจจุบันกวางผา (Chinese goral, Naemorhedus griseus, Milne-Edwards, 1871) เป็นสัตว์ป่าที่มีความเสี่ยงใกล้ที่จะสูญพันธุ์จากธรรมชาติ สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อยได้ดำเนินการวางแผนจับคู่ผสมพันธุ์กวางผา เพื่อเพิ่มจำนวนประชากรในแหล่งเพาะพันธุ์ และเตรียมปล่อยคืนสู่ธรรมชาติให้มีจำนวนประชากรมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ยังขาดข้อมูลด้านความหลากหลายทางพันธุกรรมเพื่อนำมาใช้ในการวางแผนจับคู่ผสมพันธุ์งานวิจัยนี้ ใช้เครื่องหมายไมโครแซทเทลไลท์ 11 ตำแหน่ง และเครื่องหมายดีเอ็นเอไมโทคอนเดรีย D-loop มาวิเคราะห์เพื่อประเมินความหลากหลายทางพันธุกรรมและโครงสร้างประชากรของกวางผาทั้งหมด 79 ตัวอย่าง (73 ตัว มาจากสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อย และอีก 6 ตัว มาจากแหล่งธรรมชาติ) โดยใช้เครื่องหมายไมโครแซทเทลไลท์ 11 ตำแหน่ง และเครื่องหมายดีเอ็นเอไมโทคอนเดรีย D-loop โดยพบว่าประชากรกวางผาในสถานีเพาะเลี้ยงสัตวป่าอมก๋อยไม่มีความสมดุลตามหลักของ Hardy – Weingberg และสถานการณ์ของประชากรกวางผายังไม่พบการเกิดเหตุการณ์ bottleneck effect อย่างไรก็ตามประชากรกวางผามีความหลากหลายทางพันธุกรรมน้อย (He > Ho) ซึ่งอยู่ในสภาพเลือดชิด ประชากรกวางผาทั้ง 79 ตัวในสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อย สามารถจัดกลุ่มได้เป็น 3 กลุ่มประชากร โดยทั้ง 3 กลุ่มนี้สามารถแบ่งออกได้เป็นกลุ่มย่อยได้ 13 กลุ่ม ข้อมูลกลุ่มทั้ง 13 กลุ่ม นอกจากนี้ยังพบว่า กวางผาในสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อยมีความเลือดชิดน้อยกว่ากวางผาจากป่า ผลการศึกษาที่ได้สามารถนำรูปแบบความแตกต่างของกลุ่มประชากรกวางผามาวางแผนการเลือกจับคู่ผสมพันธุ์กวางผาภายในสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อย เพื่อเพิ่มความสามารถและความหลากหลายทางพันธุกรรมของกวางผาให้เพียงพอและมีประสิทธิภาพ ก่อนปล่อยกลับคืนสู่ธรรมชาติต่อไป

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ