การพัฒนาห่วงโซ่อุปทาน การผลิตและใช้ประโยชน์จากข้าวพันธุ์เมล็ดฝ้าย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ข้าวไร่พื้นเมืองพันธุ์เมล็ดฝ้ายเป็นข้าวพื้นเมืองที่โครงการอนุรักษ์ และใช้ประโยชน์จากเชื้อพันธุกรรมข้าวพื้นเมือง รวบรวมจากจังหวัดพัทลุง และจากการทดสอบศักยภาพการให้ผลผลิตพบว่า มีความสามารถปรับตัวได้ดีกับสภาพการปลูกบนที่ดอนของ จังหวัดขอนแก่น โดยข้าวพันธุ์เมล็ดฝ้ายเป็นข้าวเจ้าเมล็ดสีดำ มีสารแอนโธไซยานิน เป็นองค์ประกอบในเมล็ดสูง ซึ่งสารนี้มีประโยชน์ในแง่สรรพคุณทางยามากมาย จึงได้ส่งเสริมการเพาะปลูกข้าวพันธุ์เมล็ดฝ้ายในพื้นที่ชุมชนนวัตกรรม 2 ชุมชน คือ 1.ชุมชนหนองแซง ต.หนองแซง อ.บ้านแฮด จ.ขอนแก่น และ 2.ชุมชนหนองห้าง ต.หนองห้าง อ.กุฉินารายณ์ จ.กาฬสินธุ์ โดยได้ติดต่อ ผู้นำกลุ่ม หรือ นวัตกรชุมชน เพื่อประชาสัมพันธ์โครงการ ซึ่งมีจำนวนเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ ทั้งหมด 52 ราย จากชุมชนหนองแซง 25 ราย และชุมชนหนองห้าง 27 ราย จากนั้นได้จัดการประชุมเกษตรกร เพื่อชี้แจงความสำคัญของโครงการ วางแผนการปลูก และร่วมอภิปรายความเป็นไปได้ของการนำข้าวไร่พันธุ์เมล็ดฝ้ายไปปลูกในระบบการปลูกข้าวของแต่ละท้องที่ จากนั้นได้ให้เกษตรกรปลูกข้าวเมล็ดฝ้าย โดยได้ให้เกษตรกรเลือก วิธีการปลูก และช่วงเวลาปลูก ตามความเหมาะสมของพื้นที่และเกษตรกรแต่ละราย หลังจากปลูกข้าว ได้ลงพื้นที่ติดตามการเพาะปลูก ประเมิน และให้คำแนะนำแก่เกษตรกรอย่างใกล้ชิด พบว่า การปลูกและการเจริญเติบโตในชุมชนหนองแซง ต้นข้าวเจริญเติบโตได้ดี เหมาะสมกับดินในสภาพไร่ และระบบการปลูกด้วยวิธีการหยอดเมล็ด ในส่วนของชุมชนหนองห้าง เนื่องจากสภาพพื้นที่ส่วนมาก เป็นพื้นที่นาลุ่ม เกษตรกรเลือกใช้วิธีการปักดำในการปลูก แต่อย่างไรก็ตามแม้ว่าข้าวพันธุ์เมล็ดฝ้ายเป็นข้าวไร่ แต่จากการติดการเพาะปลูกพบว่า สามารถเจริญเติบโตได้ดี และปรับตัวได้ในสภาพนา ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการเพิ่มพื้นที่การปลูกข้าวพันธุ์เมล็ดฝ้ายได้ แต่อย่างไรก็ตาม เนื่องจากฝนทิ้งช่วงทำให้เกิดสภาวะแล้งในระยะแรกของการเจริญเติบโต และระยะดอกบาน จึงทำให้ได้ผลผลิตจากชุมชนหนองแซง เพียง 1 ตัน และ ชุมชนหนองห้าง 1.9 ตัน และสามารถคัดเลือกเกษตรกรที่มีความสามารถในการผลิตเมล็ดพันธุ์ ได้จำนวน 7 ราย โดยผลผลิตทั้งหมดได้รับซื้อจากเกษตรกรเพื่อใช้สำหรับเป็นวัตถุดิบให้กลุ่มงานวิจัยอื่นๆตามวัตถุประสงค์ และดำเนินการนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อสุขภาพ เพื่อทำให้ห่วงโซ่อุปทานของข้าวพันธุ์เมล็ดฝ้ายสมบูรณ์