การปรับปรุงพันธุ์ข้าวปทุมธานี 1 ด้วยรังสีแกมมาเพื่อเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ บรรเทาภาวะการขาดธาตุอาหารสำคัญในประชากรไทย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาผลของรังสีแกมมาในการชักนำให้เกิดการกลายพันธุ์ในข้าวปทุมธานี 1 เพื่อเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ จากผลการศึกษาการวิเคราะห์ปริมาณธาตุในตัวอย่างเมล็ดข้าวรุ่น M3 ด้วยเทคนิคการเรืองรังสีเอกซ์ แบบกระจายความยาวคลื่น โดยใช้สารอ้างอิงมาตรฐาน รหัส 1568b พบว่า ค่าเฉลี่ยปริมาณเหล็กในเมล็ดข้าวเมล็ดที่ฉายรังสีมีปริมาณลดลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยค่าเฉลี่ยธาตุเหล็กในตัวอย่างเมล็ดข้าวที่ไม่ผ่านการฉายรังสีแกมมา เท่ากับ 12.11 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ในขณะที่ตัวอย่างเมล็ดข้าวที่ผ่านการฉายรังสีแกมมา 300 เกรย์ มีปริมาณเหล็กเท่ากับ 10.60 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม สำหรับปริมาณธาตุสังกะสีในเมล็ดข้าวพบว่าไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติระหว่างฉายและไม่ฉายรังสีแกมมา เมื่อพิจารณาผลปริมาณธาตุโดยคัดเลือกสายพันธุ์กลายแยกตามหมายเลขตัวอย่าง เพื่อคัดเลือกลักษณะที่มีแนวโน้มการสะสมธาตุในเมล็ดเพิ่มสูงขึ้น พบว่ามีตัวอย่างข้าวบางหมายเลขทดสอบมีปริมาณธาตุเหล็กและสังกะสีในเมล็ดเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ที่ระดับความเชื่อมั่น 95% จึงนำไปปลูกเพื่อทดสอบความคงตัวและศึกษาผลของรังสีในระดับพันธุกรรมต่อไป ดังนั้น จากการการคัดเลือกการกลายพันธุ์ในเมล็ดข้าวปทุมธานี 1 รุ่น M3 ในเบื้องต้นพบว่า รังสีแกมมาที่ปริมาณรังสี 300 เกรย์ สามารถชักนำให้การสะสมธาตุเหล็กหรือสังกะสีในเมล็ดข้าวเพิ่มสูงขึ้นได้

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ