ปัจจัยทางจิตสังคมที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมของนักศึกษามหาวิทยาลัย

บทคัดย่อ

การวิจัยเพื่อศึกษาปัจจัยทางจิตสังคมที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อ สิ่งแวดล้อมของนักศึกษามหาวิทยาลัย มีจุดประสงค์สำคัญ 4 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาปัจจัยด้านจิต ลักษณะที่เกี่ยวข้องกับจิตตามสถานการณ์ และพฤติกรรมการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมของ นักศึกษา 2) เพื่อศึกษาปัจจัยด้านสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับจิตตามสถานการณ์ และพฤติกรรมการบริโภค ผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม 3) เพื่อศึกษาปัจจัยด้านจิตลักษณะ และปัจจัยด้านสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับ จิตตามสถานการณ์และพฤติกรรมการบริโภคผลิตภัตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม และ 4) เพื่อศึกษาปัจจัยด้านจิต ตามสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องพฤติกรรมการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม กลุ่มตัวอย่างเป็นของนักศึกษา ระดับปริญญาตรี ปีการศึกษา 2555 จำนวน 1,200 คน ที่ได้จากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน การวิจัยนี้เป็นการศึกษาความสัมพันธ์เปรียบเทียบ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม โดย แบ่งกลุ่มตัวแปรออกเป็น 5 ประเภท คือ 1) ปัจจัยด้านจิตลักษณะ 2) ปัจจัยด้านสถานการณ์ 3) ปัจจัยด้าน จิตตามสถานการณ์ 4) กลุ่มตัวแปรพฤติกรรมการบรีโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม และ 5) 5) ลักษณะทางชีว สังคมของนักศึกษา ได้แก่ เพศ สาขาวิชา ผลการเรียน ระดับการศึกษาสูงสุดของผู้ปกครอง และรายได้ ครอบครัว ซึ่งเป็นตัวแปรแบ่งกลุ่มย่อยในการวิเคราะห์ข้อมูล การวิจัยนี้ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลระหว่าง เดือนมกราคม-พฤษภาคม พ.ศ. 25555 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรมสถิติสำเร็จรูป โดยใช้สถิติติจำนวน ร้อย ละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบสามทาง และการวิเคราะห์ถถถดดถอย พหุดูณแบบ Stepwise และ Hierarchical และมีสถิติขั้นรองในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ การเปรียบเทียบ ค่าเฉลี่ยของกลุ่มเป็นรายคู่ด้วยวิธี Scheffe การวิเคราะห์ทางสถิติทั้งหมดกระทำในกลุ่มรวมและกลุ่มย่อย ที่แบ่งโดยลักษณะทางชีวสังคมของนักศึกษา เพื่อให้ใต้ผลชัดเจนที่สุด ผลการวิจัยที่สำคัญ มี 5 ประการ คือ 1)นักศึกษาที่มีจิตลักษณะ 3 ด้านมาก คือ ความเชื่ออำนาจในคนสูง มุ่งรนาคตควบคนสูง และมีแรงจูงใจใฝ้สัมฤทธิ์สูง เป็นผู้มีความรู้เกี่ยวกับการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม ทัศนคติที่ดีต่อ การบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม พฤติกรรมการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ พฤติกรรมการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ และพฤติกรรมลดความฟุ่มเฟือยมาก และยังพบอีกว่า ปัจจัยด้านจิตลักษณะสามารถทำนายความรู้ เกี่ยวกับการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม ทัศนคติดีต่อการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม พฤติกรรมการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ พฤติกรรมการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ และพฤติกรรมลดความฟุ้มเพื่อย ใน กลุ่มรวมได้เท่ากับ 19.7%, 32.4%, 4.3%, 4.996 และ 1.796 ตามลำดับ 2) นักศึกษาที่อยู่ในสถานการณ์ 3 ด้านมาก คือ เห็นแบบอย่างจากเพื่อนมาก รับรู้ข่าวสารจาก สื่อมาก และคล้อยตามบุคคลใกล้ชิดมาก เป็นผู้มีความรู้เกี่ยวกับการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม ทัศนคติที่ดีต่อการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม พฤติกรรมการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ พฤติกรรมการ เลือกใช้ผลิตภัณฑ์ และพฤติกรรมลดความฟุ่มเพื่อยมาก และยังพบอีกว่า ปัจจัยด้านสถานการณ์สามารถ ทำนายความรู้เกี่ยวกับการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม ทัศนคติที่ดีต่อการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อ สิ่งแวดล้อม พฤติกรรมการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ พฤติกรรมการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ และพฤติกรรมลดความ ฟุ่มเฟือย ในกลุ่มรวมได้เท่ากับ 13.5%, 32.0%, 9.3%, 9.3% และ 4.3% ตามลำดับ 3) นักศึกษาที่มีจิตลักษณะมาก ลักษณะสถานการณ์มาก แต่มีจิตตามสถานการณ์ (มีความรู้ เกี่ยวกับการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมน้อยและ/หรือมีทัศนคติที่ดีต่อการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อ สิ่งแวดล้อมน้อย) เป็นผู้มีพฤติกรรมการเลือกชื้อผลิตภัณฑ์ พฤติกรรมการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ และ พฤติกรรมลดความพุ่มเฟือยมากกว่าของนักศึกษาประเภทตรงข้าม 4) ปัจจัยด้านจิตลักษณะ และปัจจัยด้านสถานการณ์ สามารถร่วมกันทำนายความรู้เกี่ยวกับการ บริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม ทัศนคติที่ดีดีต่อการบริโภคผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม พฤติกรรมการเลือก ซื้อผลิตภัณฑ์ พฤติกรรมการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ และพฤติกรรมลดความฟุ่มเฟือย ได้มากว่ากลุ่มตัวแปร ใดกลุ่มตัวแปรหนึ่ง โดยทำนายในกลุ่มรวมได้เท่ากับ 28.6%, 53.1%, 15.7%, 14.2% และ 5.3% ตามลำดับ 5) ปัจจัยด้านจิตตามสถานการณ์ สามารถทำนายพฤติกรรมการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ ได้เพิ่มขึ้นจาก ปัจจัยด้านจิตลักษณะ และปัจจัยด้านสถานการณ์ เท่ากับ 0.3%, 1.5% และ 0.9% ในกลุ่มรวม กลุ่ม ผู้ปกครองมีวุฒิการศึกษาปริญญาตรีขึ้นไป และกลุ่มรายได้ครอบครัวสูง ตามลำดับ และทำนายพายพฤติกรรม ลดความพุ่มเฟือย ได้เพิ่มขึ้นเท่ากับ 0.5% ในกลุ่มผลการเรียนต่ำ

คำสำคัญ