การศึกษาผลกระทบโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำแม่ตาว ต่อสภาวะเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม

บทคัดย่อ

ผลการศึกษาผลกระทบโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำแม่ตาวต่อสภาวะเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมพบว่า หัวหน้าครัวเรือนเกษตรมีอายุเฉสี่ยประมาณ 54 ปี นับถือศาสนาพุทธทุกครัวเรือน ส่วนใหญ่จบการศึกษาในระดับ ประถมศึกษา มีสมาชิกในครัวเรือนประมาณ 4 คนต่อครัวเรือน ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในวัยแรงงานทำการเกษตรในครัวเรือน ของตนเองเป็นหลัก มีเนื้อที่ถือครองถือครองเฉสี่ย 44.94ไร่ต่อครัวเรือน ส่วนใหญ่เป็นที่ดินของตนเองเฉลี่ย 29.00 ไร่ ต่อครัวเรือน รองลงมาเป็นที่ดินเช่า และที่เข้าทำเปล่าเฉลี่ย 19.71 และ 4.15ไร่ต่อครัวเรือน ตามลำดับ หรือคิดเป็น ร้อยละ 53.40 43.85 และร้อยละ 2.75 ของเนื้อที่ถือครองทั้งหมด ตามลำดับ หนังสือสำคัญในที่ดินของตนเองส่วน ใหญ่เป็นโฉนดเฉลี่ย รองลงมาเป็น ส.ป.ก. 401 น.ส.3ก และน.ส 3 โดยที่ดินส่วนใหญ่ใช้ทำไร่ และทำนาสำหรับ ปัญหาของครัวเรือนเกษตร พบรำมีปัญหาทั้งทางดันการผลิตทางการเกษตรและปัญหาดัานการครองชีพ ปัญหา ทางด้านการผลิต(ร้อยละ 97.06 ของครัวเรือนทั้งหมด)ส่วนใหญ่ประสบปัญหาปัจจัยการผสิตมีราคาสูง รองลงมา ประสบปัญหาภัยธรรมชาติ(น้ำท่วมขัง ฝนแล้ง น้ำป่า ")ส่วนปัญหาทางด้านการครองชีพ(ร้อยละ 82.35 ของครัวเรือน เกษตรทั้งหมด)ส่วนใหญ่ประสบปัญหาราคาสินค้าอุปโภคและบริโภคมีราคาสูง รองลงมาปัญหารายได้ไม่เพียงพอกับ รายจ่ย และปัญหาสุขภาพไม่แข็งแรงสำหรับความต้องการความช่วยเหลือจากรัฐทางด้านการเกษตร โดยภาพรวม ต้องการให้หน่วยงานของรัฐประกันราคาพืชผลทางการเกษตรต้องการให้รัฐจัดหาปัจจัยการผลิตที่มีคุณภาพและราคา ต่ำ และต้องการให้รัฐปรับปรุงและซ่อมแชมถนน/ทางลำเสียง สำหรับความต้องการความช่วยเหลือจากรัฐทางด้าน การครองชีพส่วนใหญ่ต้องการให้รัฐช่วยควบคุมราคาสินค้าที่จำเป็นต่อการครองชีพ รองลงมาต้องการให้รัฐจัดสร้าง และซ่อมแซมถนนให้ใช้สัญจรไปมาสะดวก ทางด้านความพึงพอใจ ประโยชน์ที่ได้รับ ผลกระทบและความต้องการให้มีการแก้ไขปรับปรุงโครงการพัฒนา พื้นที่ลุ่มน้ำแม่ตาวของเกษตรกรทุกครัวเรือนมีความพึงพอใจกับผลประโยชน์ที่ได้รับจากโครงการฯ ไม่ว่าจะทางตรง หรือทางอ้อม โดยกำหนดความพึงพอใจเป็น มากที่สุด มาก ปานกลาง น้อย และไม่พึงพอใจ พบว่ครัวเรือนเกษตร ส่วนใหญ่พึงพอใจระดับปานกลางหรือคิดเป็นร้อยละ 41.18 รองลงมาพึงพอใจมาก พึงพอใจน้อย และพึงพอใจมาก ที่สุดหรือคิดเป็นร้อยละ 29.41 17.65 และร้อยละ 11.76 ของครัวเรือนเกษตรทั้งหมด ตามลำดับ ผลการศึกษาผลประโยชน์และผลกระทบที่ครัวเรือนเกษตรได้จากโครงการ ผลประโยชน์ทางตรงที่ได้รับ คือ การทำทางลำเสียง การขุดลอกคูคลองบริเวณพื้นที่การเกษตร การวางท่อระบายน้ำตามจุดต่างๆเพื่อการระบายน้ำ/นำ น้ำเข้าแปลงเพาะปลูกและการขุดสระน้ำขนาดเล็กเพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ในช่วงฤดูแล้งหรือฝนทิ้งช่วงผลประโยชน์ ทางอ้อมที่ชัดเจนคือราคาที่ดินบริเวณที่งานโครงการตัดผ่านมีมูลคำาเพิ่มจากปกติหลายเท่าตัว อย่างไรก็ตี ถึงแม้ทุก ครัวเรือนจะพึงพอใจ แต่ระดับความพึงพอใจก็มีได้เท่ากัน ฉะนั้นจึงมีครัวเรือนบางส่วนที่ได้รับในส่วนของผลกระทบ จากการดำเนินโครงการฯ คือ ช่วงฝนตกหนักน้ำระบายไม่ทันทำให้น้ำท่วมขังพื้นที่การเกษตรการวางท่อมีบางช่วง ขวางทางการไหลของน้ำ ทางลำสียงยังมีไม่ทั่วถึงและสภาพถนนยังไม่แข็งแรง นอกจากนี้ยังพบว่าพื้นถนนต่ำกว่าพื้นที่ การเกษตรทำให้เกิดน้ำท่วมขัง จากผลกระทบดังกล่าวเกษตรกรต้องการให้หน่วยงานที่รับผิดชอบเข้าไปแก้ไขและปรับปรุงพื้นที่โครงการฯ ต้องการให้มีการซ่อมแชมถนน/ทางลำเสียงที่ชำรุดเสียหายพร้อมทั้งยกระดับทางลำเสียงให้สูงกว่าพื้นที่การเกษตร ต้องการให้ปรับปรุงซ่อมแชมและทำทางระบายน้ำให้ทั่วถึงปรับเปลี่ยนขนาดท่อลอด/อระบายน้ำให้ใหญ่กว่าเดิมเพื่อ การระบายน้ำที่รวดเร็วไม่เกิดน้ำท่วมชังนาน ซึ่งจะส่งผลต่อต้นพืชและต้องการให้ขยายขนาดของแหล่งน้ำชนาดเล็กให้ มีชนาดใหญ่พร้อมทั้งช่วยซ่อมแซม/ขุดลอกสระน้ำขนาดเล็ก

คำสำคัญ