การศึกษาชนิด รูปแบบ และคุณสมบัติของสารสกัดแอนโทไซยานินในบัวกลุ่ม อุบลชาติและศักยภาพการเป็นสารแอนตี้ออกซิแดนท์

บทคัดย่อ

อุบลชาติเป็นไม้น้ำที่มีความหลากหลายทางสายพันธุ์ทำให้เป็นกลุ่มบัวที่ดอกมีสีสันสวยงามมากมาย ในการทดลองนี้ได้นำส่วนต่าง ๆ ของดอกบัวในกลุ่มอุบลชาติ 4 พันธุ์ ได้แก่ เรดแฟลร์ (Nymphaea ‘Red Flare’; กลีบดอกสีแดง) ฉลองขวัญ (N. ‘King of Siam’; กลีบดอกสีม่วง) สุธาสิโนบลสีชมพู (N. capensis var. zanzibariensis pink) และสุธาสิโนบลสีน้ำเงิน (N. capensis var. zanzibariensis blue) มาวิเคราะห์ปริมาณ รูปแบบการดูดกลืนแสง และชนิดของแอนโทไซยานินที่สะสม โดยสารสกัดแอนโทไซยานินจากส่วนต่าง ๆ ส่วนใหญ่แสดงการดูดกลืนแสงเป็นรูปแบบปกติเหมือนกับแอนโทไซยานินที่พบทั่วไป จากการตรวจสอบการดูดกลืนแสงของสารสกัดจาก 320 ไปถึง 700 นาโนเมตร หลังการบ่มในบัฟเฟอร์ pH 1.0 และ 4.5 และถึงแม้ว่าการดูดกลืนแสงของแอนโทไซยานินจากส่วนของกลีบเลี้ยงและกลีบดอกจากบัวพันธุ์ฉลองขวัญและสุธาสิโนบลสีน้ำเงิน จะลดลงอย่างมากเมื่อบ่มที่บัฟเฟอร์ pH 4.5 แต่ยังคงมีค่าการดูดกลืนแสงเหลืออยู่และค่าช่วงคลื่นแสงสูงสุด (?max) เลื่อนค่าความยาวคลื่นออกไปที่ความยาวคลื่นที่สูงขึ้น (เรียกว่า bathochromic effect) และพบ ?max เพิ่มขึ้นมาอีก 1 ค่า บัวพันธุ์เรดแฟลร์มีการสะสมแอนโทไซยานินมากในทุกส่วนเมื่อเปรียบกับบัวพันธุ์อื่น ๆ โดยกลีบดอกเป็นส่วนที่พบปริมาณแอนโทไซยานินมากที่สุดในบัวเกือบทุกพันธุ์ ยกเว้นบัวพันธุ์เรดแฟลร์ที่สะสมแอนโทไซยานินในก้านชูเกสรตัวผู้มากที่สุด นอกจากนี้ยังพบว่ากลีบดอกบัวทั้ง 4 พันธุ์สะสมแอนโทไซยานินที่มาจากอนุพันธ์ของ cyanidin และ delphinidin เป็นหลัก โดยกลีบดอกบัวเรดแฟลร์มีสัดส่วนของ cyanidin มากกว่า delphinidin ตรงกันข้ามกับกลีบดอกบัวสุธาสิโนบลสีชมพูที่พบ delphinidin ในสัดส่วนที่สูงกว่า ส่วนกลีบดอกบัว สุธาสิโนบลสีน้ำเงิน กลีบดอกและใบบัวฉลองขวัญ พบสารหลักชนิดหนึ่งที่ยังไม่สามารถระบุชนิดได้ (ประมาณ 70% peak area) แต่ดูดกลืนแสงในช่วง ?max ของแอนโทไซยานินได้และเป็นสารที่มีความเป็นขั้วสูงกว่า delphinidin สำหรับการกระจายตัวของแอนโทไซยานินในบัวเรดแฟลร์พบ cyanidin มีการสะสมในส่วนก้านดอก กลีบเลี้ยง ก้านชูเกสรตัวผู้มากที่สุด ซึ่งแตกต่างจากใบที่มีการสะสม delphinidin ในสัดส่วนที่สูงกว่า ส่วนการศึกษาความเสถียรของแอนโทไซยานิน เมื่อบ่มในสารละลายบัฟเฟอร์ pH 1.0, 3.0, 5.0, 7.0, 9.0 และ 11.0 ในที่มืดที่อุณหภูมิ 25 ?C เปรียบเทียบกับสารสกัดจากเปลือกองุ่นและดอกอัญชัญ โดยพบว่าสารสกัดแอนโทไซยานินจากกลีบบัวทุกพันธุ์มีรูปแบบการดูดกลืนแสงคล้ายสารสกัดแอนโธไซยานินจากเปลือกองุ่นและเนื้อบ่มในบัฟเฟอร์ pH 1.0 และ pH 3.0 เท่านั้นที่ยังคงปรากฏสีตลอดระยะเวลาการเก็บรักษา 28 วัน แต่การบ่มสารสกัดในบัฟเฟอร์ pH 3.0 ทำให้ค่าการดูดกลืนแสงของแอนโทไซยานินลดลงอย่างมากตามระยะเวลาการเก็บรักษา ซึ่งมีรูปแบบการดูดกลืนแสงของสารสกัดจากกลีบดอกบัวคล้ายกับสารสกัดจากองุ่น ส่วนสารสกัดจากดอกอัญชัญคงตัวได้ดีแม้บ่มใน pH สูงกว่า 3.0 และเมื่อลองนำกลีบบัวฉลองขวัญมาทำชาโดยการทำให้แห้งด้วยวิธีการต่างๆ สามารถรักษาระดับความสามารถในการเป็นสารต้านอนุมูลอิสระได้ โดยเฉพาะการทำแห้งแบบแช่เยือกแข็ง (freeze dehydration) มีความสามารถยับยั้งอนุมูลอิสระสูงกว่าการทำให้แห้งโดยวิธีอื่น และมีความแตกต่างกันทางสถิติ (P ? 0.05) เมื่อเทียบกับชาจีนและชาเขียว

คำสำคัญ