โครงการศึกษาระบบการเงินเพื่อที่อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อย : แหล่งเงินทุนเพื่อที่อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อย
บทคัดย่อ
ภาครัฐอาจพิจารณาจัดตั้งแหล่งเงินทุนเพื่อที่อยู่อาศัยให้ผู้มีรายได้น้อยสามารถเข้าถึงได้ จากการศึกษาพบว่าระบบกองทุนที่อยู่อาศัยร่วมกับระบบสหกรณ์ที่มีการประกันรับซื้อคืน เป็นระบบที่มีความเหมาะสม โดยกองทุนที่อยู่อาศัยทำหน้าที่ให้สินเชื่อแก่ผู้มีรายได้น้อยโดยตรงเช่นเดียวกับสถาบันการเงินในกรณีที่ผู้มีรายได้น้อยติดข้อจำกัดไม่สามารถขอกู้เงินเพื่อซื้อที่อยู่อาศัยจากสถาบันการเงินได้ ซึ่งการดำเนินการของกองทุนที่อยู่อาศัยอาจใช้ความเชี่ยวชาญของธนาคารที่ให้สินเชื่อที่อยู่อาศัย เช่นธนาคารอาคารสงเคราะห์เป็นผู้บริหารจัดการกองทุนภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการกองทุนฯ สำหรับการดำเนินการร่วมกับระบบสหกรณ์ เป็นการสร้างประโยชน์จากเงินออมในระบบสหกรณ์ที่มีเงินหมุนเวียนเป็นจำนวนมาก ประกอบกับการดำเนินการให้สินเชื่อผ่านระบบสหกรณ์จะช่วยลดอัตราหนี้สูญได้เนื่องจากระบบการให้กู้ยืมเงินของสหกรณ์ให้บริการเฉพาะสมาชิก ซึ่งจะมีประวัติทางการเงินผ่านการฝากเงิน หรือการลงทุนในฐานะสมาชิกก่อนการได้รับสินเชื่อจากสหกรณ์ และในกรณีที่ผู้กู้ผิดนัดชำระสหกรณ์ กองทุนที่อยู่อาศัยอาจรับประกันการซื้อที่อยู่อาศัยคืนจากสหกรณ์ เพื่อไม่ให้เป็นภาระแก่สหกรณ์ซึ่งไม่มีความชำนาญในด้านที่อยู่อาศัย ทั้งนี้กองทุนจะต้องดำเนินการร่วมกับสหกรณ์ในการกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนในการดำเนินงานร่วมกัน เพื่อไม่ให้เป็นภาระแก่กองทุนฯ หรือสหกรณ์เกินความจำเป็น ในส่วนของการระดมทุนมาเพื่อดำเนินการให้สินเชื่อของกองทุนที่อยู่อาศัยจะเป็นการระดมทุนโดยอาศัยแนวคิดของการออกตราสารหนี้อ้างอิงหลักประกัน หรือ Collateralized Debt Obligation (CDO) ซึ่งจะมีการแบ่งออกเป็นกอง (Tranche) โดยจัดให้แต่ละ Tranche แบกรับความเสี่ยงของหนี้ที่อ้างอิงแตกต่างกัน โดยในการศึกษานี้แบ่งการระดมทุนเป็น 3 Tranche โดยภาครัฐเป็นผู้ลงทุนใน Equity Tranche ซึ่งรับความเสี่ยงจากความเสียหายของกองทุนเป็นลำดับแรก ดังนั้น Tranche อื่นที่อยู่ในลำดับที่สูงกว่า Equity Tranche จะรับความเสี่ยงน้อยลงมาก ทั้งนี้การกำหนดจำนวนเงินลงทุนของ Equity Tranche จะมีจำนวนมากพอที่จะรับความเสียหายของการให้สินเชื่อของกองทุนฯ ที่อาจเกิดขึ้น นอกจากนี้เพื่อให้สามารถระดมทุนได้ในอัตราดอกเบี้ยต่ำ ภาครัฐอาจสนับสนุนโดยให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีแก่ผู้ลงทุน ให้นำเงินลงทุนไปใช้ลดหย่อนภาษีได้ เป็นต้น