โครงการศึกษาวิจัยแนวทางการให้ความช่วยเหลือเรื่องที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อย

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบผสมนี้ มีเป้าหมายเพื่อจัดทำแนวทางสำหรับการให้ความช่วยเหลือเรื่องที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุ ที่มีรายได้น้อย พร้อมกับศึกษาและทบทวนบทบาทของกองทุน ที่มีการดำเนินกิจกรรมด้านต่าง ๆ ในปัจจุบัน รวมถึงศึกษาและเสนอแนะ กฎ ระเบียบ ข้อบังคับ กฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อเอื้อต่อการดำเนินการให้ความช่วยเหลือเรื่องที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อย อันจะนำไปสู่การเสนอแนะเชิงนโยบายในการนำไปสู่การปฏิบัติ ให้สามารถบูรณาการ การจัดสวัสดิการสำหรับผู้สูงอายุกับหน่วยงานต่างๆได้ ผู้ให้ข้อมูลในการวิจัยประกอบไปด้วย ก) ผู้กำหนดนโยบาย ที่ได้จากการสุ่มแบบเฉพาะเจาะจง จำนวนตามหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 1 คน/หน่วยงาน รวม 8 หน่วยงาน เน้นการสัมภาษณ์แนวนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการจัดการด้านการเงินผู้สูงอายุ ข) ผู้ปฏิบัติการตามนโยบาย เน้นการสุ่มอย่างง่ายตามสัดส่วนจำแนกตามหน่วยทั้ง 8 หน่วยงานละ 1 คน เน้นสัมภาษณ์เกี่ยวกับปัญหาในการนำนโยบายมาปฏิบัติของแต่ละหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ค) ผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อย ได้จากการสุ่มอย่างง่าย 513 คน จากทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย เน้นสอบถามความต้องการด้านที่อยู่อาศัยและสวัสดิการเป็นหลัก นอกจากนี้มีการใช้ข้อมูลทุติยภูมิประกอบ ข้อมูลทั้งหมดนำมาวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณาและเทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า แนวทางการให้ความช่วยเหลือเรื่องที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อย มี 2 แนวทาง หลัก ได้แก่ 1) 3แนวทางเชิงนโยบาย (การเคหะแห่งชาติในฐานะผู้ริเริ่มโครงการ ผู้ประสานงานเชิงบูรณาการและผู้ให้องค์ความรู้ทางวิชาการด้านที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อย) 2) 4 แนวทางเชิงปฏิบัติ (การเลือกที่ตั้งโครงการ การดำเนินงานเชิงบูรณาการ การก่อสร้างและการบริหารจัดการ) ทั้งนี้การพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยใหม่สำหรับผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อยโดยการเคหะแห่งชาติ ควรดำเนินการภายใต้หลักการกู้ด้วยรายได้ครัวเรือน ประกอบการจัดการปัญหารายได้ของผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อยใน 3 รูปแบบ คือ 1) การจัดสรรการออมต่อจากเบี้ยยังชีพหรือบำเหน็จหรือบำนาญ 2) การจัดสรร“การลงทุนร่วม” ระหว่างการเคหะแห่งชาติกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือภาคเอกชน (ที่ดินหรืองบประมาณการลงทุน) 3) การจัดตั้งแหล่งทุน หรือปรับปรุง/พัฒนากองทุนสวัสดิสงเคราะห์ที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติที่มีอยู่เดิม หรืออาจจัดตั้งใหม่ในรูปแบบอื่นๆ (เช่น สหกรณ์ ธนาคาร) ทั้งนี้อยู่ภายใต้นัยแห่งพระราชบัญญัติ การเคหะแห่งชาติ พ.ศ.2537 และ/หรือตามแนวนโยบายของผู้ถือหุ้น/ภาครัฐ ที่จัดทำขึ้นโดยสำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (สคร.) ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) และแผนการลงทุนของรัฐวิสาหกิจและกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ โดยอาศัยอำนาจ/บทบาทตามกฎหมาย 5 ลักษณะ ได้แก่ ก) รัฐธรรมนูญพ.ศ.2550 มาตรา 80 (1) ข) แผนพัฒนาผู้สูงอายุ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2545 - 2564) ในมาตรการหลักประกันด?านรายได?เพื่อวัยสูงอายุ มาตรการส?งเสริมและสนับสนุนให้ผู?สูงอายุมีที่อยู?อาศัยและสภาพแวดล?อมที่เหมาะสมและปลอดภัย และมาตรการคุ้มครองด้านรายได้ ที่คณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานผู้สูงอายุแห่งชาติ (สำนักนายกรัฐมนตรี) เน้นส่งเสริมการจัดตั้งกองทุนในชุมชนสำหรับผู้สูงอายุ และมาตรการด้านครอบครัว ผู้ดูแลและการคุ้มครอง ที่เน้นการลดหย่อนภาษีรายได้แก่บุตรซึ่งเป็นผู้อุปการะเลี้ยงดูผู้สูงอายุที่เป็นบุพการีและไม่มีเงินได้รวมทั้งไม่ได้รับผลประโยชน์อื่นใดมาก่อน และมาตรการระบบบริการและเครือข่ายการเกื้อหนุน ในประเด็นส่งเสริมให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น องค์กรทางศาสนา องค์กรเอกชนและองค์กรสาธารณประโยชน์ให้มีส่วนร่วมในการดูแลจัดสวัสดิการเพื่อผู้สูงอายุโดยกระบวนการประชาคม ค) แผนปฏิบัติราชการ 4 ปี พ.ศ.2555-2558 ง) พระราชบัญญัติควบคุมอาคารฉบับที่ 4 พ.ศ.2550 มาตรา 7(8) และ จ) โครงการพัฒนารูปแบบการจัดสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม และปลอดภัยสำหรับผู้สูงอายุ ของสำนักส่งเสริมและพิทักษ์ผู้สูงอายุ (สทส.) สำนักงานส่งเสริมสวัสดิภาพและพิทักษ์เด็ก เยาวชน ผู้ด้อยโอกาส และผู้สูงอายุ (สท.) พ.ศ.2555 ทั้งนี้แนวทางดังกล่าวมุ่งเน้นจัดให้ผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อยที่เป็นเป้าหมายหลักของการวิจัย ซึ่งเป็นประชาชนไทยที่มีอายุ 60 ปีบริบูรณ์ขึ้นไปแต่ไม่เกิน 70 ปี ระดับรายได้ต่อเดือน 600-15,834 บาท การศึกษาประถม-มัธยมศึกษา อาชีพรับจ้าง อยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง ภาคใต้และภาคเหนือ ตามลำดับ

คำสำคัญ