การศึกษาเพื่อวางแผนพัฒนาเมือง และที่อยู่อาศัยในพื้นที่เป้าหมายตามแนวการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจรองรับการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน
บทคัดย่อ
โครงการการศึกษาเพื่อวางแผนพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัยในพื้นที่เป้าหมายตามแนวระเบียงเศรษฐกิจ เพื่อรองรับการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อศึกษาวิเคราะห์นโยบาย ยุทธศาสตร์ แผนงาน โครงการ ตลอดจนข้อมูลต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่เป้าหมายในทุกระดับ รวมทั้งศักยภาพ และความต้องการด้านการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัย (2) เพื่อจัดลำดับความสำคัญ และความจำเป็นเร่งด่วนในการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัยของพื้นที่ต่างๆ ที่อยู่ในแนวพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจ (3) เพื่อคัดเลือกพื้นที่นำร่องในการวางแผนพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัยสำหรับพื้นที่เป้าหมาย โดยกำหนดแนวทางการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัยในพื้นที่เป้าหมาย (4) เพื่อจัดทำแผนแม่บท (Master Plan) และผังเฉพาะ (Specific Plan) ในการพัฒนาทางกายภาพของเมืองและที่อยู่อาศัย ตลอดจนแผนงาน/โครงการ และมาตรการที่สนับสนุนส่งเสริมการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัย ที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และแผนพัฒนาระดับชาติต่างๆ ภายใต้กระบวนการพัฒนาเมืองที่กำหนดไว้ในร่างพระราชบัญญัติการพัฒนาเมือง รวมทั้งแนวทางการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยรูปแบบต่างๆ รองรับความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย โดยคำนึงถึงความสอดคล้องกับการพัฒนาประเทศอันเป็นผลจากการเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน นำไปสู่การสร้างต้นแบบการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัยที่เหมาะสม นำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน (5) เพื่อสร้างกระบวนการบูรณาการการดำเนินงานด้านการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัยระหว่างหน่วยงาน/ภาคีที่เกี่ยวข้อง (6) เพื่อเสนอแนะบทบาท ภารกิจของการเคหะแห่งชาติ และหน่วยงาน/ภาคีที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัย รวมทั้งกลไกการดำเนินงานด้านการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัย พร้อมเสนอแนะกระบวนการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพ ด้านการพัฒนาเมืองภายใต้ร่างพระราชบัญญัติการพัฒนาเมือง กระบวนการดำเนินการประกอบด้วย การพิจารณาคัดเลือกแนวระเบียงเศรษฐกิจระดับระหว่างประเทศ (International Level) การกำหนดหลักการและเป้าหมายในการประเมินความสำคัญแนวระเบียงเศรษฐกิจ โดยวิธีการเดลฟาย (Apply Delphi Method) และการพิจารณาคัดเลือกพื้นที่เป้าหมายโดยมีเกณฑ์ในการพิจารณาจาก ตำแหน่งที่ตั้ง (Location) ระบบโครงข่ายการคมนาคม (Transportation Networks) เศรษฐกิจการค้า ระบบสาธารณูปโภคและสาธารณูปการ (Public Utilities and Public Infrastructures) พื้นที่ดินที่ว่างสำหรับรองรับการขยายตัวในอนาคต การใช้ที่ดิน กิจกรรมด้านการผลิต (Production Activities) รัฐและการสนับสนุนภาคอุตสาหกรรม (Government and Industry Support) และแรงงาน (Labour Supply) โดยได้คัดเลือกพื้นที่นำร่องจากพื้นที่ศึกษาที่ตั้งอยู่ตามแนวระเบียงเศรษฐกิจทั้ง 5 แนว จากนั้นได้มีการจัดแยกประเภทเมืองบนแนวระเบียงเศรษฐกิจเหล่านี้ออกเป็น เมืองประตู (Gate Cities) เมืองจุดเปลี่ยนถ่าย (Node Cities) และเมืองทางผ่าน (Bypass Cities) เพื่อคัดเลือกพื้นที่ศึกษา ซึ่งทำให้ได้เมืองที่คัดเลือก 14 เมือง โดย เมืองประตู ได้แก่ ตาก มุกดาหาร เชียงราย สงขลา สระแก้ว กาญจนบุรี ตราด เมืองจุดเปลี่ยนถ่าย ได้แก่ ขอนแก่น พิษณุโลก และเมืองทางผ่าน ได้แก่ นครราชสีมา เชียงใหม่ สุราษฎร์ธานี ชลบุรี ระยอง เพื่อมาทำการวิเคราะห์ในเรื่อง (1) บทบาทการพัฒนาในปัจจุบัน (2) จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และข้อจำกัด (SWOT Analysis) (3) บทบาทในอนาคต และ (4) แนวทางการพัฒนาด้านที่อยู่อาศัย รวมทั้งทำการเปรียบเทียบเชิงปริมาณ ได้แก่ ประชากร เศรษฐกิจ และความต้องการด้านที่อยู่อาศัย และทำการเปรียบเทียบเชิงคุณภาพ ในเรื่องนโยบายและบทบาทของเมือง จากการจัดลำดับความสำคัญและความจำเป็นเร่งด่วนในการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัย โดยใช้เกณฑ์ด้านศักยภาพด้านเศรษฐกิจ ด้านประชากร ด้านแรงงาน ด้านโครงสร้างพื้นฐาน ด้านที่ดินเพื่อการพัฒนา ด้านนโยบายเร่งด่วน ด้านความต้องการที่อยู่อาศัย ด้านโอกาสทางเศรษฐกิจ ด้านการแข่งขันกับประเทศเพื่อนบ้าน รวมทั้งการซ้ำซ้อนกับโครงการศึกษาอื่นๆ ทำให้พบว่าจังหวัดนครราชสีมา เป็นจังหวัดที่มีศักยภาพสูงสุดในการเป็นพื้นที่ศึกษาเพื่อจัดทำโครงการนำร่อง จากนั้นได้ศึกษาข้อมูลของจังหวัดในด้านนโยบาย ยุทธศาสตร์ แผนงานโครงการ ศักยภาพ และความต้องการในการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัยเพื่อรองรับประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนอย่างยั่งยืน มีการลงพื้นที่เก็บข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และมีการจัดทำโครงการรับฟังความคิดเห็นจากภาคีที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาเมือง ซึ่งได้สรุปประเด็นปัญหา/ความต้องการ และจัดทำโครงการเสนอแนะ แบ่งเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ (1) สถานีรถไฟ (2) ระบบคมนาคมขนส่งและย่านชุมชนบริเวณถนนมิตรภาพ (3) พื้นที่สีเขียว (4) ที่อยู่อาศัย และจากการศึกษาถึงศักยภาพของจังหวัดนครราชสีมา ได้มีการกำหนดแนวคิด 7 ประการ คือ “Transition of Opportunity” (TOP) ซึ่งแปลว่าจุดเปลี่ยนผ่านแห่งโอกาส หรือความเป็นเลิศในทุกๆ ด้าน มีกิจกรรมผสมผสานหลากหลายและเป็นเลิศ C-Center = ศูนย์กลาง S-Service = บริการด้านต่างๆ E-Education = การศึกษา I-Innovation นวัตกรรม เทคโนโลยี T-Transition = จุดเปลี่ยนถ่าย จุดแวะพักระยะสั้น (short term) และ ระยะยาว (long term) V-Variety = ความหลากหลายของกิจกรรม และ H-Housing = เคหะการ ซึ่งนำมาสู่โครงการในด้านต่างๆ ได้แก่ (1) โครงการด้านการปรับปรุงฟื้นฟูพื้นที่ริมน้ำและพื้นที่ต่อเนื่องลำตะคอง จ.นครราชสีมา (2) โครงการด้านการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีรถไฟจังหวัดนครราชสีมา-สถานีรถไฟชุมทางจิระ-สถานีรถไฟภูเขาลาด (3) โครงการด้านการพัฒนาพื้นที่รอบคูเมืองนครราชสีมา (4) โครงการพัฒนาพื้นที่ย่านเคหะมิตรภาพสูงเนิน - เขตส่งเสริมอุตสาหกรรมนวนคร นครราชสีมา – สถานีรถไฟกุดจิก อ.สูงเนิน จ.นครราชสีมา และ (5) โครงการพัฒนาพื้นที่ย่านพาณิชยกรรมใหม่บริเวณถนนมิตรภาพ ซึ่งทั้งหมดนี้จะประกอบไปด้วยโครงการย่อยต่างๆ ที่ครอบคลุมประเด็นด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม กรอบแนวความคิด การดำเนินการ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง งบประมาณและแหล่งงบประมาณ ระยะเวลาการดำเนินการ ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ งบประมาณสนับสนุน รวมทั้งการแสดงความพร้อมของพื้นที่ในการพัฒนา และจัดทำผังแม่บทและแนวทางออกแบบโครงการในพื้นที่ต่างๆ