รูปแบบการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมของสถาบันอุดมศึกษา : กรณีศึกษามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง รูปแบบการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมของสถาบันอุดมศึกษา : กรณีศึกษามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาสภาพทั่วไปของการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมของสถาบันอุดมศึกษา : กรณีศึกษามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา ๒) เพื่อศึกษาปัญหาและกิจกรรมการมีส่วนร่วมของสถาบันอุดมศึกษา : กรณีศึกษามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา ๓) นำเสนอรูปแบบการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมของสถาบัน อุดมศึกษา : กรณีศึกษามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research Method) ผู้วิจัยได้มุ่งเน้นการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมของสถาบันอุดมศึกษา : กรณีศึกษามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา โดยวิธีการสัมภาษณ์เจาะลึก (In-depth Interview) ผู้บริหารของมหาวิทยาลัย ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการทำงานของในภาคส่วนด้านสิ่งแวดล้อมของมหาวิทยาลัย และบุคลากรที่เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อม จำนวน ๒๕ คน ผลการวิจัยพบว่า ๑. สภาพทั่วไปของการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมของสถาบันอุดมศึกษา : กรณีศึกษามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา การเกิดขึ้นของปัญหาสิ่งแวดล้อม มีสาเหตุจากการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติโดยขาดความคำนึงผลกระทบที่ตามมา การเพิ่มขึ้นของนิสิต บุคลากรและประชาชนที่เข้ามาใช้ประโยชน์ จนเป็นผลให้เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อม เพราะการใช้ประโยชน์ทรัพยากร การสะสมของปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมจากเล็กๆ ทวีขึ้นตามลำดับ โดยเฉพาะปัญหาขยะสะสมที่เพิ่มสูงขึ้นไม่ว่าในรูปของมลพิษด้านต่างๆ การเสื่อมโทรมหมดไปของทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมรอบตัว ตลอดจนคุณภาพชีวิตด้านสุขอนามัยและนันทนาการ ๒. ปัญหาและกิจกรรมการมีส่วนร่วมของสถาบันอุดมศึกษา : กรณีศึกษามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา จากการดำเนินจัดการสิ่งแวดล้อมด้านขยะสะสมในมหาวิทยาลัยเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างการดำเนินกิจกรรมร่วมกันของบุคลากรภายในมหาวิทยาลัยและนิสิตรวมถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ปัญหาเกี่ยวกับบุคลากรเป็นปัญหาเกิดจากการสะสมพฤติกรรมของบุคลากรที่ยังขาดความคุ้นเคย การปฏิเสธขยะที่จะนำเข้าสู่มหาวิทยาลัย ซึ่งต้องใช้เวลานานกว่าที่บุคลากรจะสามารถปฏิเสธขยะ มีการใช้ภาชนะอื่น ๆ เช่น ถุงผ้าแทนการใช้ถุงพลาสติกที่ได้รับจากร้านค้า เป็นต้น ปัญหาเกี่ยวกับนิสิตเป็นความคุ้นเคยของนิสิตที่ต้องพึ่งพาอาหารบิณฑบาตที่ได้รับจากประชาชน ซึ่งไม่อาจปฏิเสธการใช้ถุงพลาสติกได้ เมื่อนำอาหารขบฉันที่มีการใช้ถุงพลาสติกเป็นภาชนะรองรับอาหาร เมื่อนำอาหารเข้ามาฉันในมหาวิทยาลัยจึงก่อเกิดขยะสะสมเป็นจำนวนมาก รวมถึงขยะประเภทอื่น ๆ ที่นิสิตทิ้งไว้ภายในห้องเรียน ขาดการกำจัดอย่างเป็นระบบ ๓. นำเสนอรูปแบบการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมของสถาบัน อุดมศึกษา : กรณีศึกษามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา มี ๒ รูปแบบ ดังนี้ ๓.๑ รูปแบบการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมขยะสะสมแบบมีส่วนร่วมของมหาวิทยาลัย เป็นลักษณะการดำเนินกิจกรรมของผู้บริหารที่ก่อให้เกิดการลดขยะสะสมในมหาวิทยาลัย เริ่มจากการประสานหน่วยงานภาครัฐให้เข้ามากำจัดขยะที่มหาวิทยาลัยรวบรวมไว้ตามวงรอบปกติและผู้บริหารกระตุ้นให้เกิดการเข้ามามีส่วนร่วมของบุคลากรที่เป็นอาจารย์ บุคลากรฝ่ายสนับสนุนให้เกิดการลดขยะสะสม โดยบุคลาการฝ่ายสนับสนุนและอาจารย์ การลดการนำภาชนะที่เป็นพลาสติกอันก่อให้เกิดเป็นขยะในอนาคตเข้าสู่มหาวิทยาลัย ซึ่งจะช่วยลดปริมาณขยะในแต่ละวันได้ อาจารย์มีการนำแนวคิดองค์ความรู้เกี่ยวกับการกำจัดขยะสะสมไปบูรณาการกับกิจกรรมการเรียนการสอนของนิสิต กระตุ้นให้นิสิตลดการนำภาชนะพลาสติกอันก่อให้เกิดเป็นขยะในอนาคต มิให้นำเข้ามหาวิทยาลัย แต่ละคณะแบ่งโซนรับผิดชอบดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมของมหาวิทยาลัย การบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมขยะสะสมในรูปแบบดังกล่าวช่วยให้มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา รักษาสิ่งแวดล้อม ลดขยะสะสมได้ ๓.๒ รูปแบบการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมขยะสะสมแบบมีส่วนร่วมของหน่วยงานภาครัฐและเอกชน เป็นลักษณะการประสานงานขอรับการสนับสนุนให้เกิดการกำจัดขยะสะสมภายในมหาวิทยาลัย โดยการประสานงานให้เทศบาลตำบลหัวทะเลมากำจัดขยะหลังจากที่มหาวิทยาลัยได้จัดกิจกรรมขึ้น และก่อให้เกิดขยะสะสมรวดเร็วภายใน ๑ วัน โดยขอให้เทศบาลหัวทะเลจัดรถมารับขยะโดยตรงเพื่อลดปริมาณขยะในแต่ละวัน การประสานหน่วยงานกองทัพภาคที่ ๒ และการประสานเรือนจำกลางนครราชสีมาให้จัดส่งกำลังพลพร้อมอุปกรณ์เข้าสนับสนุนกิจกรรมการกำจัดขยะขุดลอกสระ ลดปริมาณขยะในคลองที่เกิดจากขยะภายในมหาวิทยาลัย

คำสำคัญ