โครงการยกระดับผลิตภัณฑ์ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงจากของเหลือใช้ทางการเกษตรเชิงธุรกิจของวิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจและวิสาหกิจชุมชนบ้านสารภี จังหวัดสมุทรสงคราม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างในการตระหนักถึงการใช้ประโยชน์ของเหลือใช้ทางการเกษตรของชุมชนและการจัดการความรู้ผ่านกระบวนการอบรมเชิงปฏิบัติการ พัฒนาผลิตภัณฑ์ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงจากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรของชุมชน และเพิ่มศักยภาพการประกอบธุรกิจและการพัฒนากลไกในการขับเคลื่อนและยกระดับโซ่อุปทานผลิตภัณฑ์ของชุมชนให้เกิดความยั่งยืนเสริมสร้างในการตระหนักถึงการใช้ประโยชน์ของเหลือใช้ทางการเกษตรของชุมชนและการจัดการความรู้ผ่านกระบวนการอบรมเชิงปฏิบัติการ ท าให้สมาชิกวิสาหกิจชุมชนเล็งเห็นปัญหาของขยะทางการเกษตร และต้องการลดปัญหา โดยวิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจ วิสาหกิจชุมชนบ้านสารภี และเครือข่ายต่างๆ ต้องการน าของเหลือใช้ทางการเกษตรที่มีในชุมชนมาใช้ประโยชน์ให้มากขึ้นและต้องการผลิตภัณฑ์ใหม่ที่สร้างรายได้ให้กับสมาชิกมากขึ้น โดยวิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจต้องการพัฒนาปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงที่ได้รับรองมาตรฐานเพื่อการจ าหน่าย และวิสาหกิจชุมชนบ้านสารภีและเครือข่ายต่างๆ ต้องการผลิตถ่านชีวภาพที่มีประโยชน์ในการน าไปใส่ในสวนมะพร้าวและแปลงผักเพื่อช่วยในการเจริญเติบโตขอมะพร้าวและผัก และหากผลิตได้ปริมาณมากจะสามารถจ าหน่ายได้ส่งผลให้ของเหลือใช้ทางการเกษตรลดลงมากกว่าร้อยละ 50 และสามารถน าของเหลือใช้ทางการเกษตรไปใช้ประโยชน์ได้ทั้งหมดการพัฒนาผลิตภัณฑ์ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงจากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรของชุมชน วิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจ วิสาหกิจชุมชนบ้านสารภี และเครือข่ายต่างๆ พบว่า สมาชิกวิสาหกิจชุมชนสามารถผลิตถ่านชีวภาพและปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงได้ และพร้อมที่จะเป็นผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับผู้ที่สนใจ ซึ่งถ่านชีวภาพมีลักษณะพื้นผิวเป็นรูพรุนสูง มีค่าความเป็นกรด-ด่าง 6.30 ปริมาณอินทรียวัตถุ 23.30% ปริมาณคาร์บอน 13.50% ความสามารถในการแลกเปลี่ยนประจุบวก 3.90 Cmol/kg ปริมาณธาตุอาหาร ได้แก่ ไนโตรเจน 1.17% ฟอสฟอรัส 262.00 mg/kg และโพแทสเซียม 3200.00 mg/kg และปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงมีการวิเคราะห์สมบัติต่างๆ เป็นไปตามพระราชบัญญัติปุ๋ย (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550 และเป็นปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงตามมาตรฐานที่ก าหนด (กรมพัฒนาที่ดิน, 2556) โดยมีปริมาณธาตุอาหารสูง และผลของปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของผักกาดหอมในพื้นที่ของชุมชน ทั้ง 2 สูตร ที่เป็นสูตรเดิม และสูตรที่พัฒนาใหม่ที่มีการเติมโพแทสเซียมฮิวเมท ท าให้การเจริญเติบโตและผลผลิตผักกาดหอมทั้ง 3 พันธุ์ ได้แก่ กรีนคอส เบบี้คอส และเรดบัตเตเวีย มากกว่าการไม่ใส่ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง (p<0.05) และสูตรที่พัฒนาใหม่ที่มีการเติมโพแทสเซียมฮิวเมท ท าให้การเจริญเติบโตและผลผลิตผักกาดหอมทั้ง 3 พันธุ์ มากที่สุด (p<0.05) เนื่องจากถ่านชีวภาพที่เป็นส่วนผสมของปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงช่วยปรับปรุงการถ่ายเทอากาศของดิน ปรับปรุงความสามารถอุ้มน้ าและลดความแข็งของดิน (ทวีวงศ์ ศรีบุรี, 2554) และยังส่งผลต่อการท างานของจุลินทรีย์ทเป็นประโยชน์ในดิน เมื่อผสมกับวัสดุอื่นๆ จนเป็นปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงก็ท าให้มีปริมาณธาตุอาหารที่เพียงพอต่อการเจริญเติบโตของผักกาดหอมการเพิ่มศักยภาพการประกอบธุรกิจและการพัฒนากลไกในการขับเคลื่อนและยกระดับโซ่อุปทานผลิตภัณฑ์ของชุมชนให้เกิดความยั่งยืน ท าให้ชุมชนเกิดการเรียนรู้ร่วมกัน สามารถพัฒนาแผนธุรกิจของผลิตภัณฑ์ของชุมชนได้และเชื่อมโยงระหว่างวิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจ วิสาหกิจชุมชนบ้านสารภี และเครือข่ายต่างๆ รวมถึงการเชื่อมโยงกิจกรรมต่างๆ กับเจ้าหน้าที่ส านักงานเกษตรอ าเภอ เจ้าหหน้าส านักงานพัฒนาชุมชน และองค์การบริหารส่วนต าบล วิสาหกิจชุมชนได้ผลิตภัณฑ์ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงและถ่านชีวภาพเพื่อการจ าหน่ายสร้างรายได้ มีบริษัทสนใจรับซื้อวัสดุปลูกที่มีส่วนผสมของถ่านชีวภาพและปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงเพื่อใช้ในการปลูกกัญชงและกัญชา โดยมีการท าข้อตกลงการซื้อขายปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงและวัสดุปลูก เกิดการจ้างงานของคนในชุมชนในการผลิตและจ าหน่ายปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง มีการแบ่งปันปุ๋ยอินทรีย์ให้แก่สมาชิกสามารถน าไปใช้ในการปลูกพืชได้ และแบ่งปันผลประโยชน์ร่วมกันโดยการเพิ่มราคากล้วยที่รับซื้อเข้ามาโรงงานแปรรูปของวิสาหกิจชุมชนจากผลละ 0.75 บาท เป็น 1.00 บาท นอกจากนี้มีการน าปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงไปใส่ให้ผักซึ่งในชุมชนมีการรวมกลุ่มผู้ปลูกผักปลอดภัยเป็นการลดต้นทุนได้และเกิดนักวิจัยในพื้นที่ที่มีการศึกษาพัฒนาถ่านชีวภาพและปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง

คำสำคัญ