นวัตกรรมการสื่อสารเพื่อพัฒนาระบบบริหารผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์และขับเคลื่อนสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์เพื่อสร้างรายได้ให้ชุมชนฐานรากอย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่องนวัตกรรมการสื่อสารเพื่อพัฒนาระบบบริหารผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์และขับเคลื่อนสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์เพื่อสร้างรายได้ให้ชุมชนฐานรากอย่างยั่งยืน มีวัตถุประสงค์ของ1. เพื่อพัฒนาระบบเกษตรอินทรีย์และขับเคลื่อนสู่ระบบการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม ของกลุ่มเกษตรกรรายย่อย อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ 2. เพื่อพัฒนาและยกระดับผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์เพื่อสร้างรายได้อย่างยั่งยืนของเกษตรกรรายได้ต่ำ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ 3. เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้การบริหารระบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์ผ่านนวัตกรรมการสื่อสารสู่เครือข่ายเกษตรกร จังหวัดเชียงใหม่ คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (purposive sampling) ได้แก่ กลุ่มเกษตรกรเกษตรอินทรีย์รายย่อยบ้านดอกแดงตำบลสง่าบ้าน อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 22 คน ใช้ระเบียบวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research, PAR) มีกระบวนการศึกษา 3 ขั้นตอน 1) ประเมินแนวทางการพัฒนาระบบเกษตรอินทรีย์และจัดการความรู้พร้อมอบรมเชิงปฏิบัติการจากผู้เชี่ยวชาญด้านเกษตรอินทรีย์ รวมถึงทดลองทำแปลงสาธิตเพื่อส่งเสริมศักยภาพเกษตรกรรายย่อยเข้าสู่ระบบการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม ขั้นตอนที่ 2) วิเคราะห์การสื่อสารเพื่อพัฒนาและประเมินการรับรู้การสื่อสารเพื่อพัฒนาและยกระดับผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ และขั้นตอนที่ 3) การสร้างและพัฒนานวัตกรรมสื่ออินโฟกราฟิก (แบบเคลื่อนไหว) เรื่อง ระบบบริหารและพัฒนาผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์ และถ่ายทอดนวัตกรรมสื่ออินโฟกราฟิก (แบบเคลื่อนไหว) ระบบบริหารและพัฒนาผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์เพื่อยกระดับสินค้าเกษตรอินทรีย์ สู่เครือข่ายเกษตรกรจังหวัดเชียงใหม่ ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มเกษตรกรบ้านดอกแดง ตำบลสง่าบ้าน อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ มีความรู้ในด้านเกษตรอินทรีย์ แต่ยังขาดความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการจัดการพื้นที่เพื่อพัฒนาเข้าสู่ระบบเกษตรอินทรีย์ที่มีมาตรฐาน แนวทางที่เหมาะสมกับการพัฒนากลุ่มเกษตรกรคือพัฒนาเกษตรกรด้านความรู้เกี่ยวกับมาตรฐานของการท าเกษตรอินทรีย์และฝึกทักษะที่ถูกต้องในการจัดการพื้นที่ตามแนวทางเกษตรอินทรีย์ ผู้วิจัยได้ส่งเสริมให้เกิดเครือข่ายทำให้กลุ่มเกษตรกรตัวอย่างได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกของสมาพันธ์เกษตรกรยั่งยืนเชียงใหม่ มีคณะกรรมการสมาพันธ์เป็นที่คำปรึกษาด้านเทคนิคการผลิตรวมถึงถ่ายทอดองค์ความรู้การจัดการระบบเกษตรอินทรีย์แก่กลุ่มเกษตรกร เกษตรกรสามารถปรับเปลี่ยนจัดการพื้นที่การเกษตรเข้าเกณฑ์การรับรองและได้รับการรับรองมาตรฐานแบบมีส่วนร่วมหรือ PGS ในส่วนการสร้างองค์กรในชุมชนให้มีศักยภาพในการพึ่งตนเองแบบมีส่วนร่วมผ่านกระบวนการสื่อสาร โดยมีผู้ใหญ่บ้านและผู้นำกลุ่มอาชีพเกษตรกรในชุมชนเป็นกลุ่มสำคัญในขับเคลื่อนการส่งเสริมอาชีพให้กับชุมชนร่วมกับนักวิจัยผ่านการสื่อสารโดยการกระจายข้อมูลให้กับสมาชิกในกลุ่มเกษตรกรเกษตรอินทรีย์ได้รับรู้รับทราบ นอกจากนี้ยังเปิดโอกาสให้สมาชิกในชุมชนมีส่วนร่วมผ่านการแสดงความคิดเห็นร่วมกันของคนในกลุ่ม เพื่อแก้ไขปัญหาและดำเนินกิจกรรมร่วมกัน สุดท้ายพัฒนานวัตกรรมสื่ออินโฟกราฟิก (แบบเคลื่อนไหว) เรื่อง ระบบบริหารและพัฒนาผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์ และถ่ายทอดนวัตกรรมสื่ออินโฟกราฟิก (แบบเคลื่อนไหว) สู่เครือข่ายเกษตรกรจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเกษตรกรสามารถเข้าใจและเรียนรู้การบริหารและพัฒนาผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์ได้ด้วยตัวเอง

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ