โครงการวิจัยและพัฒนาการผลิตปุ๋ยอินทรีย์แบบเติมอากาศต้นแบบสำหรับชุมชนและวิสาหกิจชุมชน ในพื้นที่โครงการพัฒนาที่ดินมูลนิธิชัยพัฒนา อำเภอแกลง จังหวัดระยอง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการและทดลอง เพื่อเพื่อศึกษาวิจัยวิธีการผลิตและเปรียบเทียบประสิทธิภาพของสูตรการผลิตปุ๋ยอินทรีย์แบบเติมอากาศต้นแบบตามหลักวิชาการและมาตรฐานของกรมวิชาการเกษตร ที่มีความเหมาะสมในการผลิตไม้ผล และสามารถถ่ายทอดเทคโนโลยีให้กับชุมชนและวิสาหกิจชุมชน รอบพื้นที่โครงการของมูลนิธิชัยพัฒนาในจังหวัดระยอง และวิเคราะห์ความคุ้มค่าและความเหมาะสมของการพัฒนาวิธีการผลิตปุ๋ยอินทรีย์แบบเติมอากาศต้นแบบ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม รวมถึงความเป็นไปได้ในการส่งเสริมชุมชนให้เป็นผู้ประกอบการ มีรายได้เพิ่มขึ้น ใช้วัสดุเหลือจากการเกษตรอย่างคุ้มค่าและสอดคล้องกับ BCG โมเดล โดยมีขอบเขตการศึกษาในพื้นที่โครงการพัฒนาที่ดินมูลนิธิชัยพัฒนาตำบลคลองปูน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง ในการทดสอบการหมักปุ๋ยอินทรีย์แบบเติมอากาศ พร้อมส่งทดสอบคุณลักษณะปุ๋ยจำนวน 3 สูตร ทางห้องปฏิบัติการเพื่อเปรียบเทียบคุณลักษณะ และวิเคราะห์ความเหมาะสมในการขยายผลการผลิตในเชิงพาณิชย์ พร้อมทั้งดำเนินการศึกษาข้อมูลผ่านกลุ่มประชากรตัวอย่างที่เป็นกลุ่มเกษตรกรไม้ผลรอบพื้นที่โครงการ จำนวน 30 คน ผลการวิจัยพบว่าการเปรียบเทียบวิเคราะห์การทดสอบเปรียบเทียบตรวจวิเคราะห์องค์ประกอบ ของสูตรปุ๋ยทางห้องปฎิบัติการ และเทียบเคียงกับค่ามาตรฐาน พบว่าตัวอย่างของสูตรปุ๋ยที่ส่งทดสอบมีค่า pH ค่าธาตุอาหารหลัก N-P-K เป็นไปตามมาตรฐานหรือสูงกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำเล็กน้อย ค่าการนำไฟฟ้าอยู่ในระดับที่ไม่สูงเกินเกณฑ์มาตรฐาน ระดับอัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจน (C/N Ratio) พบว่าสูตรที่ 3 ก้อนเชื้อเห็ดเก่าและมูลไกไข่มีอัตราส่วน C/N Ratio สูงกว่า 2 สูตร ระดับการย่อยสลายสมบูรณ์ (Germinal Index (%) อยู่ในระดับที่ใกล้เคียงกัน และผลการศึกษาจากเกษตรกร และกลุ่มเกษตรกรตัวอย่างที่เป็นเครือข่ายของโครงการฯ จำนวน 30 คน พบว่าภาพรวมความต้องการปุ๋ยหมักเติมอากาศรอบพื้นที่ประมาณ 70 – 90 ตัน สวนทุเรียนหรือมังคุด มีอัตราการใช้ 1 ไร่ ต่อ 1 ตัน และช่วงเวลาที่ต้องใช้ปุ๋ยหมักแบบเติมอากาศ คือระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงสิงหาคม ของทุกปี จากการคาดการณ์ปริมาณความต้องการเชิงพาณิชย์ ในพื้นที่ และกำลังการผลิตภายในโครงการ จำนวน 30 ตัน/รอบผลิต จะสามารถสร้างรายได้เป็นตัวเงินจำนวน 135,000 บาท ต่อรอบผลิต โดยอาจขายปุ๋ยที่ผ่านการรับรองมาตรฐานในราคา 150 – 250 บาทต่อกระสอบ (เดิมขาย 90 บาทต่อกระสอบ) โดยอ้างอิงราคาจากตัวอย่างปุ๋ยอินทรีย์ที่ผ่านการรับรองและได้รับใบอนุญาต ซึ่งอาจแปรผันตามราคาวัตถุดิบและการขนส่งผลผลิต จากการวิจัยในครั้งนี้ มีข้อค้นพบสูตรปุ๋ยอินทรีย์แบบเติมอากาศจำนวน 3 สูตร ที่ผ่านการรับรองผลทางห้องปฏิบัติการ รวมถึงมีศักยภาพในเชิงพาณิชย์ในการใช้กับไม้ผลเศรษฐกิจในพื้นที่ภาคตะวันออก และมีข้อเสนอแนะว่าควรพัฒนาต่อยอดมีการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการส่งแสริมสูตรปุ๋ยหมักที่เหมาะสมกับไม้ผลหรือพืชผักแต่ละชนิด ร่วมกับการศึกษาข้อมูลด้านต้นทุนการผลิตค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับกระบวนการผลิตเพื่อพัฒนาเป็นสูตรปุ๋ยอินทรีย์และวิธีการใช้อย่างเหมาะสมต่อไป

คำสำคัญ