การจัดการสื่อและข้อมูลเพื่อการท่องเที่ยวโบราณสถานประเภทวัดในเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยาและบริเวณใกล้เคียงเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ มรดกโลกพระนครศรีอยุธยาเมืองท่องเที่ยวและแหล่งศึกษาข้อมูลทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี และศิลปวัฒนธรรมอันมีเอกลักษณ์และในฐานะอดีตราชธานีอันรุ่งเรือง โดยในอาณาเขตของเกาะเมือง พระนครศรีอยุธยาและบริเวณใกล้เคียงอันประกอบด้วย โบราณสถานและศาสนสถาน นอกจากนั้น ความมีศักยภาพของพื้นที่ในเรื่องเส้นทางคมนาคม ทำเลที่ตั้ง ทรัพยากรทางด้านการ ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ ลักษณะทางกายภาพของเกาะเมืองที่มีแม่น้ำหลายสายล้อมรอบ และจินตภาพของเมืองที่มีเอกลักษณ์ ทำให้การท่องเที่ยวจังหวัดพระนครศรีอยุธยาถูกหยิบยกเป็นกรณีศึกษาเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ ทั้งนี้โบราณสถานประเภทวัดจะอยู่ในสถานที่ท่องเที่ยวลำดับต้นๆ ของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ สอดคล้องกับนโยบายการส่งเสริมการท่องเที่ยวจากหน่วยงานของภาครัฐและเอกชน เช่น การเดินสายทำบุญไหว้พระเก้าวัด อันแสดงถึงความนิยมและศรัทธาต่อวัดในเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยาและบริเวณใกล้เคียง แม้จะมีหน่วยงานจากจังหวัดพระนครศรีอยุธยา กรมศิลปากร การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย และองค์กรอื่นๆ ทั้งภาครัฐและภาคเอกชน ที่ร่วมกันบริหารจัดการการท่องเที่ยวในด้านต่างๆ เช่น การให้ข้อมูลท่องเที่ยว การให้องค์ความรู้ ฯลฯ หากการจัดการดังกล่าวยังขาดมิติในแง่ของการประสานงานและบูรณาการของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะเรื่องการจัดการสื่อและข้อมูล (Media and Data Management) เพื่อการท่องเที่ยวโบราณสถานประเภทวัด ยังเป็นการให้ข้อมูลที่มีลักษณะเป็นข้อมูลพื้นฐานทั่วไป มีความซ้ำซ้อนกัน และขาดการปรับปรุงให้ทันสมัยอยู่ตลอดเวลา ดังจะเห็นได้จาก แผ่นป้าย แผ่นพับ เอกสาร เว็บไซต์ ฯลฯ ที่มิได้แสดงรายละเอียดในเชิงลึกในการให้ความรู้และสร้างความประทับใจ นักท่องเที่ยวขาดทางเลือกในการเข้าถึงข้อมูล นอกจากนั้นยังมีปัญหาอื่นๆ ในเรื่องการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยว เช่น การเดินทางเข้าถึง การขาดข้อมูลเพื่อสนับสนุนการท่องเที่ยว สภาพวัดที่ทรุดโทรมเสียหาย และสภาพภูมิทัศน์ที่ถูกทำลาย ทำให้นักท่องเที่ยวบางส่วนไม่นิยมเดินทางกลับมาท่องเที่ยวซ้ำในสถานที่เดิมๆ อีก นอกจากนั้นมีวัดสำคัญๆ ที่ไม่ได้รับการประชาสัมพันธ์ทำให้มีวัดจำนวนมากไม่เป็นที่รู้จักและไม่มีนักท่องเที่ยวไปเยี่ยมชม การวิจัยนี้ได้ทำการศึกษาทฤษฎีและประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการจัดการสื่อและข้อมูลเพื่อการท่องเที่ยวโบราณสถานประเภทวัด ได้แก่ การเก็บรวบรวมข้อมูลของการเดินทางท่องเที่ยววัดสำคัญในเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยาและบริเวณใกล้เคียง การศึกษาลักษณะพื้นที่เกาะเมืองพระนครศรีอยุธยาและบริเวณใกล้เคียง เพื่อเป็นแนวทางในการเสนอการจำลองลักษณะทางกายภาพในแบบความเป็นจริงเสมือน (Virtual Reality) ที่ทำให้เห็นข้อมูลเชิงลึกในลักษณะ 3 มิติ (3 - Dimensions) และสามารถเข้าถึงข้อมูลได้อย่างอิสระ รวมถึงการกำหนดเส้นทาง (Route) เพื่อเป็นทางเลือกในการท่องเที่ยว นอกจากนั้นยังเป็นการบูรณาการระหว่างองค์ความรู้กับการจัดการสื่อและข้อมูล โดยวัดสุวรรณดารารามเป็นตัวอย่างเพื่อใช้ในการศึกษานำร่องที่เหมาะสมเนื่องจากมีความสมบูรณ์ของข้อมูลที่สามารถใช้สนับสนุนการท่องเที่ยวและการศึกษาประวัติศาสตร์ อาทิ ประวัติความเป็นมา ภูมิทัศน์ จิตรกรรมฝาผนัง งานประติมากรรมและสถาปัตยกรรมในแบบอยุธยา โดยข้อมูลดังกล่าวมีความชัดเจนต่อการศึกษาวิเคราะห์และนำเสนอให้เห็นภาพรวมของการจัดการสื่อและข้อมูลเพื่อการท่องเที่ยวโบราณสถานประเภทวัดได้อย่างเป็นระบบ การศึกษาเพื่อนำเสนอแนวทางในการจัดการสื่อและข้อมูลเป็นสิ่งสำคัญเร่งด่วน เพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ในการจัดการสื่อและข้อมูล การปลูกฝังจิตสำนึกในการหวงแหนสมบัติอันมีค่าของชาติ โดยเริ่มจากบุคคลในพื้นที่ รวมถึงนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติ ให้เห็นถึงคุณค่าของแหล่งท่องเที่ยวในฐานะมรดกทางวัฒนธรรมของมวลมนุษยชาติ เป็นสาระสำคัญหากผลการวิจัยประสบผลสำเร็จ ก็จะเป็นแนวทางในการศึกษาแหล่งท่องเที่ยวประเภทอื่นๆ ในเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยาและบริเวณใกล้เคียง รวมถึงสามารถเป็นข้อมูลเพื่อให้หน่วยงานหรือองค์กรต่างๆ นำไปเผยแพร่ในลักษณะของสื่อต่างๆ เช่น เอกสาร แผ่นพับ เว็บไซต์ (Website) ผ่านระบบอินเตอร์เน็ต เพื่อการสร้างองค์ความรู้ทางประวัติศาสตร์ สร้างรายได้จากการท่องเที่ยว และยกระดับอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ของชาติต่อไป